Τον περασμένο Νοέμβριο «κλέφτες» σήκωσαν 1 δισ. δολάρια από τρεις τράπεζες της Μολδαβίας -της φτωχότερης χώρας στην Ευρώπη-, ποσό που αντιστοιχεί στο 8% του ΑΕΠ. Το σκάνδαλο αποκαλύφθηκε τον Απρίλιο και έκτοτε η χώρα εγκαταλελειμμένη από όλους, φλερτάρει με το χάος και τη χρεοκοπία.
Η «κλοπή», με άγνωστους ακόμα δράστες, έγινε μέσω μια σειράς ψεύτικων δανείων και μεταφορών χρημάτων που συγκαλύφθηκε επί μήνες και πυροδότησε στη συνέχεια μια αλυσίδα γεγονότων τα οποία μπορεί να οδηγήσουν την κυβέρνηση σε εσωτερική στάση πληρωμών μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού.
Η απάτη άφησε τις τράπεζες χρεοκοπημένες, με αποτέλεσμα να πρέπει να τις αναλάβει η Κεντρική Τράπεζα της Μολδαβίας, η οποία τους χορήγησε ένεση 12,5 δισ. λέι (περίπου 660 εκατομμύρια δολάρια). Ωστόσο, ούτε η Κεντρική Τράπεζα είχε αυτό το ποσό και έπρεπε να τυπώσει χρήμα, με αποτέλεσμα να διπλασιαστεί ο πληθωρισμός στο 8% και να υποτιμηθεί το νόμισμα – που έχει ήδη χάσει το 20% της αξίας του έναντι του δολαρίου από τις αρχές του χρόνου.
Για να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, η Κεντρική τράπεζα αναγκάστηκε να αυξήσει τα επιτόκια από 8,5% τον Ιανουάριο σε 15,5%, πράγμα που προκάλεσε μείωση των επενδύσεων και προβλήματα στις επιχειρήσεις. Δεν βοηθά βέβαια και το γεγονός ότι η Ρωσία
-από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Μολδαβίας- αντιμετωπίζει και αυτή τα δικά της προβλήματα και ευθύνεται για τη μείωση του ΑΕΠ της χώρας κατά 4,6%. Ετσι, από ανάπτυξη της τάξης του 5% που κατέγραφε πέρυσι, η οικονομία της Μολδαβίας προβλέπεται φέτος να συρρικνωθεί κατά 2%.
Και εκτός από όλα αυτά, υπάρχει και η πολιτική αναταραχή. Ο πρωθυπουργός Chiril Gaburici αναγκάστηκε να παραιτηθεί τον Ιούνιο μετά τις κατηγορίες που εκτόξευσαν εναντίον του τόσο ο εισαγγελέας όσο και αντιπολιτευόμενα κόμματα ότι είχε παρουσιάσει πλαστό απολυτήριο γυμνασίου και ο αντικαταστάτης του συμφωνήθηκε μόλις αυτή την εβδομάδα.
Όσο για τη βοήθεια απ’ έξω, πολλές από τις ξένες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς που χρηματοδοτούσαν τη χώρα, είπαν ότι αναστέλλουν τη χορήγηση βοήθειας μέχρι η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τη διαφθορά και την κακοδιαχείριση στον χρηματοπιστωτικό της τομέα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ακολουθώντας έναντι της Μολδαβίας άλλη τακτική από ό,τι στην Ουκρανία, ανακοίνωσε στις 5 Ιουλίου ότι παγώνει το πρόγραμμα βοήθειας προς τη Μολδαβία ύψους 40 εκατομμυρίων ευρώ. Και η Παγκόσμια Τράπεζα είπε ότι θα αρχίσει πάλι να δανείζει μόλις κλείσουν οι τρεις «αμαρτωλές» τράπεζες, τις οποίες θεωρεί επιρρεπείς και σε άλλες απάτες στο μέλλον, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται πλέον υπό την αυστηρή επίβλεψη της Κεντρικής Τράπεζας.
Η κυβέρνηση από την πλευρά της, που βασίζεται σε ευνοϊκά δάνεια και σε ξένη βοήθεια για να κλείσει την τρύπα του ελλείμματός της, το οποίο φτάνει στο 7% του ΑΕΠ, έκανε περικοπές στις δαπάνες και πάγωσε όλα τα επενδυτικά της σχέδια από τον Ιούλιο. Η κατάσταση είναι τόσο άσχημη που δυο δημόσια νοσοκομεία στην πρωτεύουσα αναγκάστηκαν προ μηνών να κλείσουν για ένα διάστημα όλες τις κλινικές τους – με εξαίρεση τα έκτακτα περιστατικά.
Οσο για την πολιτική ελίτ της χώρας, δεν είναι και τόσο βέβαιο ότι ενδιαφέρεται πραγματικά να φέρει σε λογαριασμό τα οικονομικά της Μολδαβίας, δεδομένου ότι πέρασαν έξι μήνες μέχρι να δημοσιοποιηθεί η «ληστεία» των τραπεζών και αυτό έγινε όταν ο πρόεδρος της Βουλής παρουσίασε μια έκθεση για την εξαφάνιση του 1 δισ. από μια ιδιωτική εταιρεία ασφάλειας.
«Αυτή η κλοπή προφανώς κουκουλώθηκε», είπε ο Φράνσις Μαλίγκε, της Ευρωπαϊκής Τραπεζας Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης (EBRD), η οποία προσπάθησε πρόσφατα να αγοράσει ένα πλειοψηφικό πακέτο στην Victoriabank, μια από τις μεγαλύτερες εναπομείνασες ιδιωτικές τράπεζες, προκειμένου να διασφαλιστεί ο δανεισμός των τοπικών επιχειρήσεων. Για κάποιο λόγο όμως η Βουλή μπλόκαρε την προσφορά.
