Στην αρχή ήταν απλώς μια φήμη που κυκλοφόρησε ενώ η Ομάδα των Εξι διαπραγματευόταν την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Επειτα έγινε πληροφορία που διέρρευσε στην έγκριτη Wall Street Journal. Την περασμένη Τρίτη ήταν πλέον είδηση που ανακοινώθηκε επίσημα από τους δικηγόρους του. Ο Τζόναθαν Πόλαρντ, ο Αμερικανός που καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για κατασκοπεία υπέρ του Ισραήλ, αποφυλακίζεται με περιοριστικούς όρους, αφού πέρασε 30 χρόνια στη φυλακή.
Οι δικηγόροι του, το Ισραήλ, αλλά και ο ίδιος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Τζον Κέρι, διέψευσαν ότι η απελευθέρωσή του έχει οποιαδήποτε σχέση με την ιστορική συμφωνία της 14ης Ιουλίου για τα πυρηνικά μεταξύ Δύσης και Ιράν. Το Τελ Αβίβ είναι εξοργισμένο με αυτή τη συμφωνία, την οποία ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε «ιστορικό λάθος» και νομιμοποίηση μιας δικτατορίας που ζητά την καταστροφή του Ισραήλ και δίνει δισεκατομμύρια δολάρια για να συνεχίζει να χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες στην περιοχή.
Η ανακοίνωση -μόλις δύο εβδομάδες μετά- της επικείμενης απελευθέρωσης ενός κατασκόπου για τον οποίο το Ισραήλ έχει αιτηθεί επανειλημμένα απονομή χάρης θεωρείται από πολλούς αναλυτές χειρονομία κατευνασμού προς τη σύμμαχη χώρα.
Υποδειγματικός κρατούμενος
Ωστόσο, η αποφυλάκισή του είχε δρομολογηθεί προ καιρού, αφού, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, στις 20 Νοεμβρίου φέτος, όταν θα έκλεινε 30 χρόνια έγκλειστος, θα μπορούσε να απελευθερωθεί υπό όρους. Αυτό άλλωστε αποφάσισε η αρμόδια Επιτροπή Αναστολών των ΗΠΑ, τονίζοντας ότι υπήρξε υποδειγματικός κρατούμενος.
Ο Πόλαρντ, Εβραίος Αμερικανός υπήκοος και μέλος του πολιτικού προσωπικού του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, όπου εργαζόταν ως αναλυτής πληροφοριών, δεν κατασκόπευσε για τους Σοβιετικούς ή για κάποιον ορκισμένο εχθρό των ΗΠΑ, αλλά για τον στενό σύμμαχο Ισραήλ. Διπλωματούχος του Στάνφορντ και γιος διαπρεπούς καθηγητή Πανεπιστημίου, συνελήφθη στις 21 Νοεμβρίου του 1985 μαζί με τη σύζυγό του, Αν, την ώρα που επιχειρούσε να εξασφαλίσει άσυλο στην ισραηλινή πρεσβεία της Ουάσινγκτον.
Η αποκάλυψη των λεπτομερειών της δράσης του, η οποία του στοίχισε ισόβια κάθειρξη δύο χρόνια αργότερα, προκάλεσε βαθιά κρίση ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ισραήλ. Αναγνωρίζοντας την ενοχή του, δήλωσε πως ποτέ δεν έβλαψε τα αμερικανικά συμφέροντα και έδρασε «για να προστατεύσει την ασφάλεια του Ισραήλ». Αλλά τα κίνητρά του δεν ήταν ιδεολογικά ή αλτρουιστικά. Πληρωνόταν αδρά και εκτός από το Ισραήλ πούλησε απόρρητες πληροφορίες στη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ και στην Αυστραλία, ενώ έκανε ανοίγματα και στο Πακιστάν, αλλά και στον άσπονδο εχθρό του Ισραήλ, το Ιράν…
Παραμένει άγνωστο τι πληροφορίες περιλαμβάνονταν στις χιλιάδες σελίδες που έδωσε στο Ισραήλ από τον Μάιο του 1984 ώς τον Νοέμβριο του 1985 έναντι ενός μισθού 2.500 δολαρίων τον μήνα συν δεκάδες χιλιάδες δολάρια σε μετρητά, κοσμήματα, πολυτελή ξενοδοχεία και γεύματα και μια υπόσχεση για μελλοντικά κέρδη τουλάχιστον άλλων 300.000 δολαρίων.
Σύμφωνα με έκθεση της CIA που αποχαρακτηρίστηκε το 2012, στην πλειονότητά τους αφορούσαν αραβικά κράτη και τη Σοβιετική Ενωση, ενώ υποστηρίζεται πως αυτές οι πληροφορίες συνέβαλαν, ανάμεσα στα άλλα, στον ισραηλινό βομβαρδισμό του γενικού στρατηγείου της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης στην Τύνιδα, το 1985.
Το Τελ Αβίβ δεν αναγνώρισε επίσημα ότι ο Πόλαρντ ήταν πληρωμένος πράκτορας της Mosad παρά μόλις το 1998. Αλλά τρία χρόνια πριν του είχε προσφέρει την ισραηλινή υπηκοότητα και τουλάχιστον τρεις φορές έως τότε συζήτησε την ανταλλαγή του, ενώ αυτή η πιθανότητα τέθηκε το 2014 και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων της προ πολλού νεκρής διαδικασίας ειρήνευσης με τους Παλαιστίνους.
Διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις είχαν επανειλημμένα ζητήσει την απελευθέρωση του Πόλαρντ, ενώ ο ίδιος ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου το αιτήθηκε επίσημα με γράμμα του προς τον Ομπάμα το 2011.
Ικανοποίηση Νετανιάχου
Την Τρίτη, μετά την ανακοίνωση της επικείμενης αποφυλάκισής του, ο Νετανιάχου εξέφρασε την ικανοποίησή του δηλώνοντας: «Επειτα από δεκαετίες προσπαθειών, ο Τζόναθαν Πόλαρντ θα αφεθεί επιτέλους ελεύθερος».
Και επικοινώνησε με τη δεύτερη σύζυγο του Πόλαρντ, Εσθήρ, Καναδή εγκατεστημένη στο Ισραήλ, την οποία παντρεύτηκε στη φυλακή το 1993, μετά το διαζύγιό του με την Αν. Δεν έχουν βρεθεί ποτέ μόνοι τους ούτε έχουν μοιραστεί μία ολόκληρη μέρα.
Η Εσθήρ προσμένει την απελευθέρωσή του με ανυπομονησία για «να μπορέσουμε επιτέλους να χτίσουμε μια δική μας ζωή». Ισως χρειαστεί να περιμένει, αν ο Ομπάμα δεν θελήσει να κάνει ακόμη μία κίνηση κατευνασμού.
Η Επιτροπή Αναστολών αποφάσισε ότι 61χρονος πλέον Πόλαρντ δεν μπορεί να εγκαταλείψει τις ΗΠΑ για τα επόμενα πέντε χρόνια.
