Η κατάσταση στην Ελλάδα ξυπνά άσχημες μνήμες για τους Κύπριους, και απολύτως φυσιολογικά αγωνιούν μαζί με τον ελληνικό λαό για τις επιπτώσεις από την αβεβαιότητα για το αύριο. Με μια μεγάλη διαφορά: Η Κύπρος είπε τότε, τον Μάρτη του 2013, ένα πικρό «ναι» στα εκβιαστικά διλήμματα των «θεσμών», ενώ σήμερα η Ελλάδα επιμένει στο «όχι» και επιζητεί να το κατακυρώσει με το δημοψήφισμα της προσεχούς Κυριακής.
Οι ομοιότητες είναι πολλές ανάμεσα στην Ελλάδα του σήμερα και την Κύπρο του 2013, όμως οι διαφορές σε ό,τι αφορά τη στρατηγική διεξόδου από την κρίση παραμένουν χαώδεις και συμπυκνώνονται στο «ναι» και το «όχι». Στην Κύπρο ο πρόεδρος Αναστασιάδης, που μόλις είχε αναλάβει τα καθήκοντα του, επέστρεψε τα ξημερώματα της 25ης Μαρτίου από τη σύνοδο της Ε.Ε. με το πρωτοφανές για τα παγκόσμια δεδομένα κούρεμα των καταθέσεων, δηλώνοντας ότι οι εταίροι τού είχαν βάλει το πιστόλι στον κρόταφο: «Είτε υπογράφεις το κούρεμα, είτε καταστρέφεται η κυπριακή οικονομία».
Δεν είναι το ίδιο που κάνουν σήμερα οι «θεσμοί» σε σχέση με την Ελλάδα; Δεν είναι αυτοί που με τα τελεσίγραφά τους και τα «game over», το κλείσιμο της στρόφιγγας της χρηματοδότησης και την εξωφρενική συμπεριφορά του Ντάισελμπλουμ στο τελευταίο Eurogroup, θέτουν εκβιαστικά διλήμματα στην ελληνική κυβέρνηση; Δεν αποτελεί αυτή η συμπεριφορά καταπάτηση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας;
Κι εδώ αρχίζουν οι ομοιότητες με τη σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα.
1. Ο ρόλος των διεθνών ΜΜΕ
Πρώτα, σαν προάγγελο των εξελίξεων, είχαμε τις κατευθυνόμενες βολές από τα διεθνή ΜΜΕ, που αναπαρήγαγαν και τοπικά Μέσα. Στην περίπτωση της Κύπρου, η ενορχηστρωμένη εκστρατεία αφορούσε το περιβόητο ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, που στόχο είχε κυρίως τα ρωσικά κεφάλαια που ήταν κατατεθειμένα στις κυπριακές τράπεζες. Οι εταίροι μας πρωτοστατούσαν στην εκστρατεία αυτή και διοχέτευαν στον Τύπο τερατώδεις ιστορίες, που βεβαίως προετοίμαζαν το κλίμα για να δικαιολογήσουν το κούρεμα των καταθέσεων που ακολούθησε. Την ίδια ενορχηστρωμένη καμπάνια, αλλά σε άλλα μοτίβα και επίπεδα, παρατηρούμε και σήμερα έναντι της ελληνικής κυβέρνησης, με φόβητρο πάντα τη χρεοκοπία της χώρας. Στόχος και των δυο περιπτώσεων κοινός: να εκβιαστούν οι χώρες ώστε να υποκύψουν στις πολιτικές λιτότητας που προκρίνουν οι «θεσμοί».
2. Εκρηξη ανθρωπιστικής κρίσης
Μετά το κούρεμα έκλεισαν οι κυπριακές τράπεζες και επιβλήθηκαν περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων, αλλά και στη δυνατότητα αναλήψεων από τις ΑΤΜ. Παράλληλα, στην περίπτωση της Κύπρου είχαμε το ξεπούλημα των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα ξεκίνησε ένα πρόγραμμα-μνημόνιο που προέβλεπε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, κούρεμα μισθών και συντάξεων, επιβολή νέων επαχθών φορολογιών, αποκρατικοποιήσεις κερδοφόρων δημόσιων οργανισμών και πολλά άλλα. Αποτέλεσμα; Εκρηξη της ανθρωπιστικής κρίσης, εκτόξευση της ανεργίας, κυρίως στους νέους, καθίζηση οικονομικών δραστηριοτήτων σε διάφορους τομείς, φτωχοποίηση των λαϊκών μαζών και προσφυγή σε κοινωνικά παντοπωλεία και άλλα μέτρα ανακούφισης των φτωχών, πρωτόγνωρα για την Κύπρο, αλλά και απίστευτα σε μια χώρα-μέλος της Ε.Ε. στον 21ο αιώνα. Να λοιπόν και μια δεύτερη ομοιότητα με την κατάσταση στη σημερινή Ελλάδα.
3. Σύγκρουση δύο σχολών σκέψης
Οπως στην Ελλάδα έτσι και στην Κύπρο συγκρούονται δύο σχολές σκέψης σε ό,τι αφορά τις πολιτικές των «θεσμών» για την αντιμετώπιση της κρίσης. Η μια σχολή εκφράζεται με το λακωνικό αλλά ξεκάθαρο μήνυμα των κυβερνώντων στην Κύπρο, ότι «μόνο με την εφαρμογή του μνημονίου θα βγούμε γρήγορα από την κρίση». Η άλλη σχολή, που εκφράζεται από την αντιπολίτευση, υποστηρίζει ότι τα μνημόνια δεν είναι λύση για τον λαό και τις χώρες, αλλά διαιωνίζουν την εξάρτηση από τους διεθνείς δανειστές. Λακωνικά αυτή η σχολή στέλλει το μήνυμα ότι «ευημερούν οι αριθμοί (κι αυτό είναι συζητήσιμο), αλλά οι άνθρωποι υποφέρουν».
4. Η «αλληλεγγύη» των τοκογλύφων
Η περιβόητη αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ενωσης έχει μετατραπεί, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, σε «αλληλεγγύη» των τοκογλύφων. Ο εκβιασμός είναι σαφής: Θα σας δανείσουμε λεφτά, αλλά με τους δικούς μας όρους. Αν δεν τους δεχτείτε, τότε επικρέμαται πάνω από τις κεφαλές σας η καταστροφή. Το μήνυμα είναι ωμό και δεν είναι απλά οικονομικό. Είναι και βαθιά πολιτικό, αφού ό,τι διακυβεύεται είναι να κατασταλεί στη γένεσή του οποιαδήποτε απόπειρα «μόλυνσης» της ευρωπαϊκής κυριαρχίας του πλούσιου Βορρά έναντι των χωρών του φτωχού συγγενή Νότου. Γιατί, αν η Ελλάδα πετύχει να απαλλαγεί από τη μνημονιακή θηλιά και μπει στο δρόμο της ανάπτυξης και της προόδου, τότε είναι σίγουρο ότι θα ακολουθήσουν τα παράδειγμά της και άλλες χώρες του Νότου. Οπόταν κινδυνεύει το όλο οικοδόμημα της Ευρώπης της λιτότητας και των μνημονίων του Σόιμπλε και των ομοίων του.
5. Αμείλικτα ερωτήματα για τα ΜΜΕ
Τέλος, δεν μπορεί παρά να αναφέρουμε και μια τελευταία ομοιότητα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κύπρο. Αφορά την αντιμετώπιση των ζητημάτων από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης και ειδικά τα ΜΜΕ. Δεν αναφέρομαι στους πολιτικούς, γιατί αυτή είναι η δουλειά τους -να υπηρετούν τα συμφέροντα της παράταξής τους και όσων εκπροσωπούν. Αλλά τα ΜΜΕ είναι μια άλλη ιστορία. Οχι μόνο γιατί παραδοσιακά πρέπει να είναι και να φαίνονται ότι είναι ανεξάρτητα και αδέσμευτα -όπως αρμόζει σε μια «τέταρτη εξουσία»- αλλά και διότι βασικός κανόνας της ύπαρξής τους είναι ο αυτοσεβασμός.
Τι παρατηρούμε, λοιπόν; Βλέπουμε σε μερίδα των ΜΜΕ, στην Κύπρο και την Ελλάδα, να ασκείται εξοντωτική κριτική στον Τσίπρα και την κυβέρνησή του (κάτι που είναι βεβαίως δικαίωμά τους), χωρίς όμως να τολμούν να γυρίσουν το νόμισμα και από την άλλη του πλευρά. Δηλαδή, ενώ μπορεί να περνούν γενεές δεκατέσσερις τον Τσίπρα και την πολιτική του, δεν μας λένε ποτέ -και τονίζω το ποτέ- ποια είναι η εναλλακτική πολιτική, που κατά τη γνώμη τους θα βγάλει την Ελλάδα από την κρίση και θα την βάλει σε τροχιά ανάπτυξης και προόδου. Συντάσσονται με τις προτάσεις των δανειστών; Τους ικανοποιούν οι «θεσμοί» όπως λειτουργούν; Τους ικανοποιεί το μοντέλο Σόιμπλε για την οικονομία; Θέλουν το ξεβράκωμα της Ελλάδας και της Κύπρου προκειμένου να λειτουργήσουν ομαλά οι πολιτικές των «θεσμών»; Αν τολμούν, ας τοποθετηθούν.
Η κυπριακή κυβέρνηση το πήρε αλλιώς
Ανέκρουσε πρύμναν η κυπριακή κυβέρνηση μετά τις αντιδράσεις σύσσωμης της αντιπολίτευσης για τη στάση που κράτησε ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών έναντι της Ελλάδας στο Eurogroup του περασμένου Σαββάτου.
Οπουδήποτε και σε οτιδήποτε μπορεί, κατά το μέγεθός μας και τη δυνατότητά μας, να συμβάλουμε στην παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη, αλλά και στη διαμόρφωση ενός προγράμματος που θα βοηθά, θα το πράξουμε, είπε σήμερα ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, ενώ ανάλογο ήταν και το περιεχόμενο της επιστολής του προς τον Αλέξη Τσίπρα.
Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, στο Προεδρικό Μέγαρο, και σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι είναι πολύ κρίσιμες οι στιγμές για την Ελλάδα, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε: «Χωρίς αμφιβολία. Και εμείς πρωταγωνιστούμε στο να παραμείνει η Ελλάδα. Τη θέλουμε ισχυρή για όλους τους κατανοητούς λόγους, αλλά και γιατί απαιτείται ένα πρόγραμμα που να δώσει την ευκαιρία ανάκαμψης της οικονομίας, αλλά και ανακούφισης, ιδιαίτερα των Ελλήνων πολιτών.
»Είναι γνωστές οι παρεμβάσεις, τόσο εμένα του ιδίου όσο και του υπουργείου Οικονομικών, σε θέματα που είναι ουσιώδους σημασίας για τη βιωσιμότητα του χρέους, για την επιβίωση κ.ά. Συνεπώς, οπουδήποτε και σε οτιδήποτε μπορεί, κατά το μέγεθός μας και τη δυνατότητά μας, να συμβάλουμε στην παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη, αλλά και στη διαμόρφωση ενός προγράμματος που θα βοηθά, θα το πράξουμε».
