Εμείς και η διαφορετικότητα

Οι αρχαίες ελληνικές δημοκρατίες το ανοίκειο το ’φερναν στην κοινότητά τους, το ξένο το ’καναν φίλιο. Αυτό σημαίνει κοινωνία και αυτό είναι ο άνθρωπος, διότι (Μένανδρος) τίποτε το ανθρώπινο δεν είναι ξένο. Η στάση αυτή των προγόνων απέναντι στο ανοίκειο, ακόμη και στο τρομώδες, δείχνει την υψηλή βαθμίδα Παιδείας και πολιτισμού στην οποία είχαν ανέλθει. Κι αυτούς ακόμη που κινούνταν στη μεθόριο τους αποδέχονταν, διότι εξέφραζαν τα όρια του ανθρωπίνου είδους, πρόσωπα δηλαδή που είχαν θέση και στην οικειότητα και στο άγνωστο.

Είχαν, όμως, κι αυτές οι αρχαίες κοινωνίες τον φαρμακόν τους, τον αποπομπαίο τράγο, στους οποίους φόρτωναν όλες τις ενοχές τους και όλες τις ατασθαλίες τους και τους εξόριζαν λιθοβολώντας τους έξω από την πόλη. Ησαν, όμως, η εξαίρεση και η διαδικασία ήταν τελετουργική, ακριβώς διότι ήξεραν ότι την κύρια ευθύνη την έφεραν οι ίδιοι οι πολίτες (πολίτες!).

Σήμερα, δυστυχώς, όποιος διαφέρει δακτυλοδεικνύεται, λοιδορείται, απομονώνεται, κυνηγιέται. Ετσι και δηλώσεις π.χ. ότι δεν ανήκεις σε κάποιο κόμμα ή σε κάποια ποδοσφαιρική ομάδα γίνεσαι περίγελως, αντιμετωπίζεσαι με οίκτο και μια διαστρεβλωτική συμπάθεια.

«Τον καημένο», ψιθυρίζουν μεταξύ τους, «είναι για τα πανηγύρια», ή «είναι ρομαντικούλης ο κακόμοιρος» ή «ζει στον κόσμο του» και πολλά ακόμη απαξιωτικά. Τώρα σε τι αξίες πιστεύουν αυτοί που αποφαίνονται με τόση άνεση για όλα αυτά, ας μην το ψάξουμε. Το σίγουρο είναι τούτο: στην απόφανσή τους αυτή καταλήγουν όχι λόγω κάποιας ισχυρής Παιδείας, ή κάποιου σοβαρού κοινωνικού ανθρωπισμού, αλλά λόγω των κατευθυντηρίων γραμμών που εκπέμπει το κόμμα τους, η ομάδα τους, η οργάνωσή τους και λοιπά.

Και είναι βέβαιο: εάν αφαιρέσεις από όλους αυτούς (από την πλειονότητα δηλαδή) την πανοπλία τους (ιδεολογική, ποδοσφαιρική, ιερατική και δεν συμμαζεύεται), γκρεμίζεται αμέσως ο πύργος στον οποίο έχουν οχυρώσει την ύπαρξή τους. Ετσι, κάπως, αντιλαμβάνονται τη συλλογικότητα: σαν άμυνα! Και έτσι εξεμούν, βδελύσσονται, υβρίζουν το έτερον, τη διαφορετικότητα, την πιο απλή (ανθρώπινη πάντα) παρέκκλιση. Τι να πεις. Οι πιο έξυπνοι της πλειονότητας αντιλαμβάνονται το λάθος τους, αλλά το μετατοπίζουν στο ισχνό τάχα πολιτικό σύστημα, που δεν προστατεύει θεσμικά τους διαφορετικούς και κουραφέξαλα. Μετατρέπουν σε δικαίωμα το αυτονόητο (!) και επί πλέον νομίζουν ότι είναι και ντούροι αριστεροί. Λένε, τελείως φυσιολογικά δε, ότι για όλα αυτά φταίνε οι νεοναζί και καθάρισαν με τον κρυφό, καταδικό τους φασισμό και την κομματική (κάθε είδους) διοικητική ιεραρχία.

Ξεχνάμε ίσως, ή ουδέποτε ενδιαφερθήκαμε, ότι η ταυτότητά μας καθορίζεται μέσω της ετερότητας, μέσω του άλλου κτίζουμε τον εαυτό μας, αλλά μάλλον καλύτερα να λέμε άλλα λόγια, τέτοια που να μας κάνουν ν’ αγαπιόμαστε· ας ξεχάσουμε πώς διάβολο φτάσαμε εδώ που φτάσαμε.

Εχουν δίκιο όσοι λένε ότι φταίμε όλοι που ο εικοσάχρονος φοιτητής οδηγήθηκε στον θάνατό του· άπαντες είμαστε οιονεί δολοφόνοι και όποιος το αρνείται ας κοιταχτεί καλύτερα στον καθρέφτη της ψυχής του. Καλά κρατεί η υποκρισία, χρόνια τώρα, αιώνες, χιλιετίες, όσο μαθαίνουμε να βολευόμαστε στις «αρχές» μας (και ποιος να τρέχει τώρα για το δικαίωμα του καθενός να πιστεύει ό,τι θέλει, να ντύνεται όπως θέλει, να λέει ό,τι θέλει, χωρίς βεβαίως να πράττει ό,τι θέλει, σεβόμενος τα όρια της ελευθερίας). Ουαί ημίν και λοιπά…