Καταρρέει η Υεμένη

Μετά την κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι δύο χώρες ενώθηκαν σε μία και ίδρυσαν το 1990 την Αραβική Δημοκρατία της Υεμένης με σύστημα που μοίραζε την εξουσία μεταξύ Βορρά και Νότου, αλλά και με βάση τη δύναμη των πανίσχυρων φυλών

Η αποδόμηση των αραβικών κρατών στον απόηχο της «αραβικής άνοιξης» συνεχίζεται ακάθεκτα. Μετά τη Συρία και το Ιράκ, η Υεμένη μπαίνει στην τελική ευθεία της διάσπασης, μέσω ενός εμφυλίου πολέμου που στην πραγματικότητα αποτελεί φυλετική διαμάχη με θρησκευτικό προκάλυμμα. Χθες, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν, απηύθυνε δραματική έκκληση στο Συμβούλιο Ασφαλείας να αναλάβει δράση προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος να βυθιστεί η χώρα στο χάος. Στην πραγματικότητα, το χάος ήδη βασιλεύει στη χώρα, που είναι διασπασμένη σε τέσσερα τιμάρια, χωρίς κυβέρνηση και πρόεδρο, χωρίς κρατική εξουσία και με έντονη την ανάμιξη ξένων δυνάμεων.

Ο Μπαν Κι Μουν τόνισε πως «δεν μπορούμε να παραμένουμε θεατές, ενώ η Υεμένη καταρρέει μπροστά στα μάτια μας» και περιέγραψε μια χώρα που έχει ήδη βυθιστεί στην αστάθεια, το χάος και την ανομία: «Η Υεμένη βιώνει μια επικίνδυνη πολιτική κρίση, με εντεινόμενες αυτονομιστικές τάσεις στον Νότο και σοβαρή ανθρωπιστική κρίση η οποία πλήττει πλέον 16 εκατομμύρια κατοίκους. Πρόκειται για μια απειλή για την περιφερειακή και διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».

Η Υεμένη ζει σε διαρκές περιβάλλον φυλετικών και πολιτικών συγκρούσεων ήδη από τη γέννησή της, από τις στάχτες της διάλυσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όταν γεννήθηκαν δύο κράτη. Στον βορρά, ένα κράτος που ιδρύθηκε το 1918 και στον Νότο, ιδρύθηκε το 1967 βασίλειο στη θέση του πρώην βρετανικού προτεκτοράτου, με πρωτεύουσα το λιμάνι του Αντεν. Στρατιωτικοί, εμπνευσμένοι από την επανάσταση του Νάσερ, ανέτρεψαν τον βασιλιά και σύντομα η χώρα τέθηκε κάτω από σοβιετική επιρροή.

Ακολούθησαν πόλεμοι, αναταραχές, διαμάχες και μετά την κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι δύο χώρες ενώθηκαν σε μία και ίδρυσαν το 1990 την Αραβική Δημοκρατία της Υεμένης, με σύστημα που μοίραζε την εξουσία μεταξύ Βορρά και Νότου, αλλά και με βάση την δύναμη των πανίσχυρων φυλών.

Η διαφθορά, η κακή διακυβέρνηση, η ανατροπή των ισορροπιών σε φυλετικό και εθνοτικό επίπεδο, η περιθωριοποίηση της σιιτικής μειονότητας στον Βορρά αλλά και η μεγάλη οικονομική κρίση που μαστίζει ενδημικά τη χώρα, έφεραν νέες διαμάχες και συγκρούσεις που ενισχύθηκαν στη μετά την 11η Σεπτέμβρη εποχή από την ανάδυση της «Αλ Κάιντα στην Αραβική Χερσόνησο», την τρομοκρατική σουνιτική οργάνωση που γιγαντώθηκε στο έδαφος της Υεμένης (η οργάνωση ανέλαβε και την ευθύνη για την πρόσφατη σφαγή και στο περιοδικό «Charli Hebdo», στο Παρίσι).

Η «αραβική άνοιξη» έφερε μια μεγάλη λαϊκή αντίδραση στη διακυβέρνηση του σχεδόν ισόβιου προέδρου Σάλεχ, ο οποίος τελικά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα μετά από απόπειρα δολοφονικής επίθεσης και να καταφύγει στην Σαουδική Αραβία. Εν τω μεταξύ, οι σιίτες του κινήματος Χούθι ενισχύθηκαν από το Ιράν και άρχισαν να καταλαμβάνουν τα εδάφη στον Βορρά, αυτονομιστές πήραν τον έλεγχο στον Νότο, η Αλ Κάιντα έγινε κυρίαρχη στις Δυτικές επαρχίες και η κεντρική κυβέρνηση άρχισε να χάνει τον έλεγχο.

Παρά την αμερικανική υποστήριξη (η Ουάσινγκτον χρησιμοποίησε τον κυβερνητικό στρατό στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και της Αλ Κάιντα), η κυβέρνηση παύθηκε όταν οι σιίτες αντάρτες Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά, έδιωξαν τον διάδοχο του Σάλεχ και διέλυσαν το Κοινοβούλιο.

Χαοτικές συγκρούσεις

Τον περασμένο μήνα, η κατάσταση ξέφυγε πλέον από κάθε έλεγχο, καθώς σουνίτες τρομοκράτες της Αλ Κάιντα, αυτονομιστές του Νότου, σιίτες πολιτοφύλακες και κυβερνητικά στρατεύματα συγκρούονται σε όλη τη χώρα, μέσα σε χαοτικό περιβάλλον.

Οι ξένες πρεσβείες, η γαλλική, η γερμανική, η ιταλική, η βρετανική και η αμερικανική, άρχισαν να κλείνουν η μία μετά την άλλη και να απομακρύνουν το προσωπικό τους, με τους Αμερικανούς να απομακρύνουν και τη δύναμη των πεζοναυτών που εκτελούσαν και αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι οι πεζοναύτες αναγκάστηκαν να καταστρέψουν σημαντικό οπλισμό πριν αποχωρήσουν για να μην πέσει στα χέρια των σιιτών ανταρτών ή της Αλ Κάιντα. Τώρα, ο ΟΗΕ προσπαθεί να φέρει τις αντιμαχόμενες πλευρές (πλην της Αλ Κάιντα) στο τραπέζι του διαλόγου, αλλά όλα δείχνουν ότι μπορεί να είναι πλέον αργά.