Να ξεχάσουμε το «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη», το παγκόσμιο μπεστ-σέλερ της Αζάρ Ναφίζι (εκδόσεις «Λιβάνη»), που μας έμαθε πόσο δύσκολο και επικίνδυνο είναι να διαβάζεις στο Ιράν έργα της δυτικής λογοτεχνίας και να συζητήσεις ελεύθερα γι’ αυτά.
Ο ανώτατος θρησκευτικός άρχων της χώρας, ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ, δηλώνει «μανιώδης αναγνώστης». Και, επιπλέον, συστήνει μέσω του αγγλόφωνου λογαριασμού του στο Twitter (@khameni_iran, στην περίπτωση που θέλετε να γίνεται follower) τους αγαπημένους του συγγραφείς. Και οι δύο, τι σύμπτωση, είναι Σοβιετικοί και υμνητές του κομμουνισμού. Ο διάσημος Μιχαήλ Σολόχοφ, Νόμπελ λογοτεχνίας του 1965, συγγραφέας τού «Ο ήρεμος Ντον». Και ο μάλλον άγνωστος Αλεξέι Τολστόι, μακρινός συγγενής του Λέοντα.
«Το σινεμά και τα εικαστικά δεν με ενδιαφέρουν», πληροφορεί τους 100 χιλιάδες και πλέον followers του ο 75χρονος μουλάς. «Οσον αφορά, όμως, την ποίηση και τα μυθιστορήματα, δεν είμαι ένας τυπικός αναγνώστης». Τίποτα το πιο ειλικρινές. Διότι εμφανίζεται να απολαμβάνει βιβλία γραμμένα από άθεους μαρξιστές, ιδιότητα που κανονικά θα ‘πρεπε να τον ενοχλεί.
Ελα, όμως, που ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ, που όπως τουιτάρει «έχει διαβάσει πολλά μυθιστορήματα και ποιήματα», έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Οκτωβριανή Επανάσταση. Και είναι και ειδικός σ’ αυτήν. «Ο “Ηρεμος Ντον” είναι καλός, αλλά “Ο δρόμος του μαρτυρίου” του Τολστόι είναι καλύτερος στην περιγραφή της», αποφαίνεται. Ο Αλεξέι Τολστόι, πριν αρχίσει να υμνεί επανάσταση και σοβιέτ, υπήρξε αντιφρονών και εμιγκρές στη Δύση. Μετά ανένηψε, επέστρεψε στη Ρωσία για να τα πάει περίφημα με τον Στάλιν, να συνεισφέρει στον σοσιαλιστικό πολιτισμό, να γίνει βουλευτής στο Ανώτατο Σοβιέτ και ακαδημαϊκός. Η τριλογία του «Ο δρόμος του μαρτυρίου» βγήκε στα ελληνικά το 1984 από τις εκδόσεις Γκοβόστη – δύσκολο να τη βρει κανείς στα βιβλιοπωλεία.
Οσο για τον Σολόχοφ, και μόνο χάρη στο Νόμπελ του είναι ακόμα γνωστός συγγραφέας – βοηθάει και η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματός του «Ο ήρεμος Ντον» από τον Σεργκέι Γκερασίμοφ, ένα εξάωρο έπος για τη ζωή των Κοζάκων σε χωριό της νότιας Ρωσίας τα δραματικά χρόνια 1912-1922 (Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Επανάσταση, Εμφύλιος). Κάποια στιγμή, δεν μπορεί, θα πετύχετε την ταινία στο κανάλι της Βουλής.
Η πρώτη αντίδραση στον «μανιώδη αναγνώστη» Αγιατολάχ Χαμενεΐ ήρθε, φυσικά, από τη διεθνή οργάνωση PEN, που είναι αφοσιωμένη στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και των διωκόμενων συγγραφέων σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με τα δικά της στοιχεία, πάνω από 20 Ιρανοί συγγραφείς κρατούνται σήμερα στις φυλακές της χώρας. Ετσι, η Κάθι ΜακΚαν, εκπρόσωπος του PEN International, δήλωσε στην «Γκάρντιαν»: «Τα σχόλια του Αγιατολάχ Χαμανεΐ είναι προσβολή σε όλους τους αναγνώστες και συγγραφείς του Ιράν. Παρά τις δεσμεύσεις του προέδρου Ροχανί να προωθήσει την ελευθερία της έκφρασης, δεκάδες συγγραφείς βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα, οι συλλήψεις συνεχίζονται και πολλοί αναγκάζονται να δραπετεύσουν από τη χώρα, ενώ οι συγγενείς τους, που μένουν πίσω, υφίστανται ενοχλήσεις από την αστυνομία».
