Στο Βερολίνο δεν χρειάζεται πια να ανέβεις κάπου ψηλά για να δεις «απέναντι». Το Τείχος έπεσε πριν από 25 χρόνια.
Νέες γραμμές χωρίζουν το σώμα της πόλης. Το Βερολίνο των φτωχών και των μεταναστών, αλλά και του KaDeWe· το Βερολίνο των καλλιτεχνών και των νέων παιδιών που σκέφτονται πλέον τον πλανήτη σαν μία μεγάλη πατρίδα· το Βερολίνο μιας κυβέρνησης που ορίζει τις τύχες της Ευρώπης· το Βερολίνο των μουσείων και των γερανών των κατασκευαστικών εταιρειών.
Το Τείχος δεν υπάρχει πια. Είναι μια σκοτεινή ανάμνηση, τουριστικό σουβενίρ, μουσειακή μνήμη και καλλιτεχνικά γκράφιτι.
Κι όμως… Στην οδό Bernauer διατηρείται ένα μεγάλο τμήμα του σαν μέρος του Μουσείου μνήμης του Τείχους του Βερολίνου. Περπατώντας δίπλα του δεν νιώθεις τίποτα. Δεν έχεις άλλωστε καμιά αίσθηση του «εδώ» και του «εκεί», πλέον. Μόνο όταν ανέβεις ψηλά, στο παρατηρητήριο των επισκεπτών, αντιλαμβάνεσαι το μέγεθος του τρόμου.
Η εξελιγμένη μορφή του Τείχους τη δεκαετία του ’80 ήταν μια βιομηχανική «νεκρή ζώνη». Διπλός τοίχος, κενός χώρος ανάμεσα, φυλάκια, προβολείς. Μία «υγειονομική» ζώνη όχι απλώς για να διαχωρίζει, αλλά για να συλλαμβάνει, για να σκοτώνει όποιον τη διασχίζει.
Η Ευρώπη των «στρατοπέδων», ο πολιτισμένος κόσμος της ιδεολογικής διαπάλης που μετατράπηκε σε μία no man’s land.
Κατεβαίνεις και περπατάς σε αυτή τη ζώνη του ενάμιση χιλιομέτρου, περίπου, «πίσω» από το Τείχος. Ησυχία. Ο θόρυβος του δρόμου δεν φτάνει, νιώθεις να μετεωρίζεσαι πάνω σε έναν χάρτη που δεν υπάρχει πια, αλλά ηχεί κάτω από τα πόδια σου.
Οι φωτογραφίες εκείνων που εκτελέστηκαν περνώντας, τα σημάδια της εκκλησίας που κατεδαφίστηκε, ένας δρόμος κομμένος στη μέση και κάτω από το γρασίδι, που εξημερώνει την αγριότητα του έρημου χώρου, τα καλώδια, οι σιδερόβεργες και τα τσιμέντα, εκθέματα κι αυτά της «μηχανής» του Τείχους. Ενα σύστημα ανελευθερίας, τρομοκράτησης, αποξένωσης.
Τόση ιστορία των ανθρώπινων επιτευγμάτων, τόση τεχνολογία, τόση ανθρώπινη ευφυΐα, ξόδι μιας εξουσίας που τελεύτησε φυλακίζοντας και σκοτώνοντας.
Ο υπαρκτός σοσιαλισμός που οικοδόμησε αυτό το Τείχος ήθελε να εξαφανίσει τον άνθρωπο. Να τον κάνει ανύπαρκτο.
