Σεξιστής ή απλώς ποπ;

Aρχές δεκαετίας του ’60 το Royal College of Art του Λονδίνου απέβαλε τον Αλεν Τζόουνς, μην αντέχοντας την «υπερβολική του ανεξαρτησία» και επαναστατικότητα. Εχασε έτσι και ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ έναν συμμαθητή του.

Aπό χθες η Royal Academy of Arts τού άνοιξε, όμως, διάπλατα τις πύλες της στο Πικαντίλι με μια αναδρομική, που θα διαρκέσει ώς τις 25 Ιανουαρίου. H βρετανική ποπ αρτ είναι αλήθεια ότι τώρα τελευταία όλο και ξαναπροσεγγίζεται με εκθέσεις παντού. Αλλά ο Αλεν Τζόουνς είναι πολύ ειδική περίπτωση. Μια πληροφορία φτάνει.

Οταν η Tate εξέθεσε το 1986 το έργο του «Chair», μια ομάδα από φεμινίστριες το περιέλουσε με μπογιά. Το βλέπετε στη φωτογραφία. Και δεν είναι το μόνο έπιπλο που σχεδίασε με υλικό το γυναικείο σώμα. Υπάρχει το εξίσου διάσημο και αμφιλεγόμενο «Hat stand», αλλά και το «Table», ακόμα μια γυναίκα με μαύρα αξεσουάρ, πολύ σαδομαζοχιστικά, πεσμένη στα τέσσερα που κρατάει στην πλάτη της μια γυάλινη επιφάνεια.

«Θεωρώ τον εαυτό μου φεμινιστή», δήλωνε και δηλώνει, πάντως, ο Τζόουνς. Λέει ότι τα νεανικά του γλυπτά, που τόσο ενοχλούν τις γυναίκες, «ήταν σχόλια πάνω στις ίδιες καταστάσεις που γέννησαν και το φεμινιστικό κίνημα». «Η εκμετάλλευση ενός υλικού που εκμεταλλεύεται ήδη τις γυναίκες δεν μπορεί να θεωρηθεί ουδέτερο», απαντούν οι φεμινίστριες. Η διαμάχη καλά κρατεί. Τόσο που η Ζόε Γουίλιαμς λίγο πριν από τα εγκαίνια στη Royal Academy of Arts αναρωτήθηκε στην «Γκάρντιαν»: «Είναι η γλυπτική του Αλεν Τζόουνς η πιο σεξιστική τέχνη που έγινε ποτέ;».

Αυτά, ακριβώς, όμως τα γλυπτά του ήταν που τράβηξαν το 1970 την προσοχή του Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Νόμισε ότι βρήκε την ιδανική σκηνογραφία για το «Κουρδιστό πορτοκάλι» του. Του τηλεφώνησε, αλλά ο Αλεν Τζόουνς, όπως διηγήθηκε χρόνια μετά, βρήκε τον σκηνοθέτη «τόσο εγωπαθή, που επισκίαζε κάθε άλλο μανιώδη με το εγώ του καλλιτέχνη που ήξερα».

Ο Κιούμπρικ τού δήλωσε: «Είμαι ένας πολύ διάσημος σκηνοθέτης, η ταινία μου θα παιχτεί σε όλο τον κόσμο και το όνομά σου θα γίνει γνωστό». «Κράτησα το ακουστικό μακριά από το αφτί μου εμβρόντητος, που ένας άνθρωπος μπορούσε να μιλάει έτσι για τον εαυτό του», έχει πει ο Τζόουνς. Αρνήθηκε την προσφορά, κάτι που δεν εμπόδισε, λένε οι κακές γλώσσες, την ομάδα του Κιούμπρικ να αντιγράψει τη δουλειά του.

Ο 77χρονος σήμερα Αλεν Τζόουνς δεν είναι, βέβαια, μόνο τα γυναικεία του γλυπτά, που αναπαράγουν (για καλό ή κακό) τα γυναικεία στερεότυπα. Το έργο του αγκαλιάζει κάθε πλευρά της μαζικής κουλτούρας και έχει επηρεάσει τα πάντα: από το ντιζάιν και το σινεμά μέχρι τη μόδα και τη διαφήμιση. Η αναδρομική του στη Royal Academy of Arts φιλοξενεί χωρίς χρονολογική σειρά, αλλά με βάση μοτίβα και θέματα, όλη την εξέλιξή του, από τα νεανικά του έργα, επηρεασμένα από τον φουτουρισμό, μέχρι σήμερα.

Και φυσικά δεν θα μπορούσε να λείψει το «Body Armour», έργο του 2013, μια πανοπλία με την οποία έντυσε και φωτογράφισε την Κέιτ Μος. Και ενώ η φωτογραφία πουλήθηκε στους Κρίστι’ς για 30 χιλιάδες λίρες, το έργο (χωρίς το διάσημο μοντέλο μέσα), εκτίθεται στη Royal Academy.

Ο ίδιος ο Αλεν Τζόουνς, άλλωστε, υποστηρίζει ότι ήταν ένα παλιό γλυπτό του, κλεισμένο σε ντουλάπι, που ποτέ δεν το είχε δείξει. Και μια μέρα που η Κέιτ Μος βρισκόταν στο στούντιό του, να σου την η έμπνευση. Του έκοψε το κεφάλι και τα χέρια και το προσάρμοσε με ιμάντες στο κορμί της.