Μείωση της «πλαστικής» ρύπανσης σε ελάχιστες ελληνικές παραλίες καταγράφει έρευνα του WWF

Μια νότα αισιοδοξίας αποπνέει η φετινή έκθεση αποτελεσμάτων του προγράμματος του WWF Ελλάς «Υιοθέτησε μια παραλία», αφού καταγράφει κάποιες αισιόδοξες μειώσεις σε ορισμένα είδη πλαστικών σε παραλίες που παρακολουθεί το πρόγραμμα. Ωστόσο, τα επίπεδα πλαστικής ρύπανσης στις ελληνικές παραλίες εξακολουθούν να βρίσκονται πολύ πάνω από τα όρια που έχουν τεθεί σε ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Το «Υιοθέτησε μια παραλία» είναι ένα πρόγραμμα «επιστήμης των πολιτών» που βασίζεται στην πολύτιμη βοήθεια ομάδων πολιτών οι οποίες εκπαιδεύονται από στελέχη του WWF στη διαδικασία παρακολούθησης και ολοκληρωμένης καταγραφής των απορριμμάτων.

Τα ευρήματα

Υλοποιείται στη χώρα μας από το 2021 και έως σήμερα έχει κινητοποιήσει πάνω από 200 εθελοντικές ομάδες που «υιοθέτησαν» περισσότερες από 200 παραλίες και υλοποίησαν 637 δράσεις καταγραφής απορριμμάτων. Από το 2023, το πρόγραμμα έχει επεκταθεί και σε μεσογειακό επίπεδο, με τη συμμετοχή των εθνικών γραφείων του WWF σε ακόμα έξι χώρες.

Από τον Μάιο του 2021 έως και τον Απρίλιο του 2026 καταγράφηκαν συνολικά 464.935 απορρίμματα σε 204 παραλίες της χώρας (σε σταθερό δείγμα 100 μέτρων ανά παραλία). Ολα αυτά τα χρόνια, τα πλαστικά κυριαρχούν στα ευρήματα, αποτελώντας περίπου το 80% του συνόλου των απορριμμάτων που καταγράφονται, ενώ τα αποτσίγαρα αποτελούν το συχνότερο εύρημα, αντιπροσωπεύοντας το 24,8% όλων των απορριμμάτων.

Ειδικότερα, τα 5 είδη των απορριμμάτων που συναντώνται συχνότερα και σε μεγαλύτερες ποσότητες διαχρονικά στις καταγραφές είναι αποτσίγαρα, κομμάτια πλαστικών, πλαστικά καπάκια, πλαστικά καλαμάκια και κομμάτια φελιζόλ.

Το φελιζόλ

Η μέση τιμή των 428 απορριμμάτων που καταγράφηκαν ανά 100 μέτρα παραλίας είναι πολύ μεγαλύτερη από το ελάχιστο όριο των 20 απορριμμάτων ανά 100 μέτρα που ορίζει η ευρωπαϊκή Οδηγία – πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική.

Ομως, φέτος, τα δεδομένα αποκαλύπτουν και μια πιο αισιόδοξη εικόνα. Σε 15 παραλίες με αδιάλειπτες καταγραφές καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, η μέση τιμή απορριμμάτων ανά καταγραφή μειώθηκε κατά 18%.

Η πιο σημαντική μείωση αφορά τα κομμάτια φελιζόλ, που σημείωσαν πτώση κατά 62%, ενώ σημαντική μείωση εμφανίζουν τα πλαστικά ποτήρια μιας χρήσης (μείον 36%) και οι συσκευασίες από γλυκά, πατατάκια και σοκολάτες (μείον 43%). Αντίθετα, τα αποτσίγαρα, που αποτελούν διαχρονικά το πιο συχνό πλαστικό σκουπίδι στις ελληνικές παραλίες, υποχώρησαν συγκριτικά με παλιότερες καταγραφές μόλις κατά 6%, υπενθυμίζοντας ότι ο δρόμος για την αντιμετώπιση του προβλήματος παραμένει μακρύς.

Φέτος, για πρώτη φορά στο πλαίσιο του προγράμματος, εννέα εθελοντικές ομάδες συνέλεξαν δείγματα άμμου από ισάριθμες παραλίες (σε Θεσσαλονίκη, Κρήτη, Κυκλάδες, Εύβοια, Μαγνησία, Ηλεία και Κερατσίνι – Δραπετσώνα), τα οποία αναλύθηκαν από το Εργαστήριο Μικροπλαστικών του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) για τον εντοπισμό μικροπλαστικών.

Τα δείγματα

Η καταγραφή αυτή στις εννέα παραλίες αποκάλυψε το μέγεθος του προβλήματος, καθώς στα δείγματα άμμου εντοπίστηκαν 323 μικροπλαστικά σωματίδια, με ιδιαίτερα αυξημένες συγκεντρώσεις σε ορισμένες παραλίες Ως μικροπλαστικά ορίζονται τα κομμάτια πλαστικού που είναι σε μέγεθος μικρότερα από 5 χιλιοστά.

Οπως επισημαίνει το WWF, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την ευρεία παρουσία μικροπλαστικών στις ελληνικές ακτές και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συστηματική παρακολούθηση και λήψη των κατάλληλων μέτρων. Αποδεικνύουν ακόμη ότι τα πλαστικά μιας χρήσης που κυκλοφορούν στην αγορά εντοπίζονται στο περιβάλλον και συνεχίζουν να το ρυπαίνουν για πολύ μεγάλο διάστημα μετά τη χρήση τους.