Υπάρχουν έργα που η διαρκής επανάληψή τους κινδυνεύει να τα μετατρέψει σε κοινόχρηστους μύθους, να σκεπάσει δηλαδή την αλήθεια τους κάτω από τη φήμη τους. Ο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Ωστόσο στη νέα παραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, με τον τίτλο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα, μια νύχτα του καλοκαιριού», η Ρηνιώ Κυριαζή (διασκευή/σκηνοθεσία) δεν αντιμετωπίζει το σεξπιρικό έργο σαν κλειστό μνημείο. Η ίδια, ως μάλιστα η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, στήνει γύρω του μια δεύτερη θεατρική πραγματικότητα: ένας θίασος, συγγενικός με τους μαστόρους από το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας», συναντιέται σε ένα δάσος, ανακαλύπτει ένα εγκαταλειμμένο θέατρο και κατασκευάζει από πρόχειρα υλικά τη σκηνή πάνω στην οποία θα αφηγηθεί την ιστορία. Έτσι, η παράσταση γίνεται ταυτόχρονα μια πράξη μνήμης και μια γιορτή της ίδιας της θεατρικής δημιουργίας: της δυνατότητας λίγων ανθρώπων να φτιάξουν έναν ολόκληρο κόσμο μέσα στα ερείπια ενός παλιού.
«Τα μεγάλα έργα, όπως όλα τα μεγάλα, δεν ανήκουν σε κανέναν. Το θέατρό του σίγουρα είναι γεμάτο ψυχή, δεν μπαίνει σε καλούπια, αναζητά καινούργια, δυναμική ματιά που απαιτεί μεγάλο σκάψιμο, μεγάλο βάθος, χιούμορ, σαρκασμό, αυτοσαρκασμό, ευαισθησία, πάθος, μελέτη. Απαραίτητα επαγγελματισμό, αφιέρωση ζωής. Σίγουρα δεν ανήκει στα συρτάρια, ούτε σε comme il faut ανεβάσματα αλλά στους θεατρίνους, με τη βαθιά, ουσιαστική και συγκινητική έννοια της λέξης – ανήκει στο σανίδι. Έτσι προέκυψε η ιδέα του θιάσου των μαστόρων που, στην παράστασή μας, είμαστε εμείς, οι ηθοποιοί που παλεύουμε με το τίποτα να πούμε μια ιστορία, μέσα στα ερείπια μιας κοινωνίας, μιας πόλης, μιας χώρας – μήπως και ακουστούμε, κόντρα στον καιρό», μας λέει η Ρηνιώ Κυριαζή. Πόσο στ’ αλήθεια αυτή η εικόνα του θιάσου μέσα στα ερείπια αποτελεί ένα σχόλιο για τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική πολιτεία αντιμετωπίζει τον σύγχρονο πολιτισμό; «Έτσι ακριβώς θα ήθελα να διαβαστεί, όχι όμως μόνο για τον τρόπο που αντιμετωπίζεται ο πολιτισμός αλλά κάθε τι που αξίζει: η ομορφιά, η αλληλεγγύη, η ειρήνη, η παιδεία, η φύση, τα οράματα…», μας απαντά. «Όλα αυτά θεωρούνται γραφικά, μόνο ό,τι φέρνει κέρδος θεωρείται σοβαρό και διαθέτει κύρος. Πάντως δεν ζητάμε μόνο χρήματα από τους θεσμούς, ζητάμε κυρίως αξιοπρέπεια».
«Για να μπορέσουμε όμως αληθινά να προχωρήσουμε ζητάμε και ουσιαστικότερη στήριξη. Μετά τη χαρτογράφηση των αναγκών, δυσλειτουργιών, προβλημάτων -οργανωτικών και οικονομικών- που μας ζήτησε το ΥΠ.ΠΟ. και καταθέσαμε, σε συνεργασία, οι καλλιτεχνικοί διευθυντές των ΔΗΠΕΘΕ, αναμένουμε με αγωνία τα αποτελέσματα. Η παρούσα συνθήκη λειτουργίας των ΔΗΠΕΘΕ δεν είναι βιώσιμη και επιβιώνει χάρη στην τρέλα κάποιων οραματιστών καλλιτεχνών και τεχνικών (αυτούς κι αν ευχαριστώ!) και τη στήριξη κάποιων δήμων, όπως είναι και των Ιωαννίνων, αλλά ώς πότε;», συνεχίζει. «Το όραμά μου είναι το θέατρο της πόλης και των ανθρώπων της, που είναι για μένα η συμβολική μου ουτοπία, να αποτελεί καταφύγιο, λύση, πρόκληση, γιορτή, χαρά, σημείο συνάντησης, σημείο τομής για όσους δεν βολεύονται, για όσους η καθημερινότητα και η κανονικότητα τους πέφτει βαριά. Επιθυμώ να σταθώ αντάξια των προσδοκιών της εφήβου που υπήρξα κάποτε και περιπλανιόμουν στα Γιάννενα αναζητώντας το νόημα της ζωής». Η ίδια ως καλλιτεχνική διευθύντρια του θεσμού μάς εξηγεί πως η επιλογή του θεάτρου της Δωδώνης για την πρεμιέρα του έργου δεν ήταν τυχαία: «Θέλησα να ισχυροποιήσω τη σχέση του ΔΗΠΕΘΕ με τον αρχαιολογικό χώρο, κάτι που υποστηρίχθηκε από τον πρόεδρο του θεάτρου, τον Δήμο Ιωαννιτών και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων που ευχαριστώ θερμά. Ο θεσμός του Θερινού Μαντείου εξάλλου που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Δικτύου Αρχαίου Δράματος του ΥΠ.ΠΟ. κρατάει σταθερά το νήμα του ερευνητικού ρόλου του θεάτρου και πραγματοποιείται με μεγάλη επιτυχία και διευρύνεται με τη συμβολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Σύντομα ανακοινώνουμε το 8ο Θερινό και 2ο Μικρό Μαντείο 2026. Επίσης ευχαριστώ τις Εφορείες Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας, Πρεβέζης και Άρτης για τη διαμόρφωση των σταθμών μιας ουσιαστικής περιοδείας», επισημαίνει.
Επιστρέφοντας από τα του ΔΗΠΕΘΕ στον Σέξπιρ, μας λέει: «Έχω την τιμή να έχω στα χέρια μου την υπέροχη μετάφραση του Διονύση Καψάλη. Ειλικρινά δεν ξέρω, χαζεύω μέσα στις λέξεις, που ποτέ δεν είναι μόνο λέξεις, αλλά νόημα που γίνεται παλλόμενο σώμα. Ένα νόημα νέο σε αυτό το έργο: Για παράδειγμα, από πού προμηθεύεται ο Ρωμαίος το δηλητήριο που σκοτώνει αυτόν και τη Ιουλιέτα; Από τη σάπια κοινωνία που στήνει το παιχνίδι της με τους απελπισμένους. Πόσο πικρά ακουμπάει στην επικαιρότητα το κυρίαρχο μίσος που περιγράφεται στο έργο; Η βία, οι οικογένειες, η έχθρα, το χρήμα, η εξουσία είναι αυτά που οδηγούν όλα τα νέα παιδιά του έργου στον θάνατο. Μέσα στο μίσος μπορεί, σε πείσμα των καιρών, να ανθίζει η ομορφιά αλλά δεν καταφέρνει να επιβιώσει – ξεριζώνεται βίαια. Είναι ο θάνατος που προκαλεί μια νοσηρή κοινωνία. Στα κορίτσια που αυτοκτόνησαν από την ταράτσα χέρι χέρι, στον Αντώνη που πετάχτηκε από το πλοίο, στον αυτιστικό που δολοφονήθηκε από αστυνομικούς στο Άργος – δεν έχει τελειωμό η λίστα. Αλλά η αξία της ζωής δεν είναι διαπραγματεύσιμη, ούτε ζυγίζεται με βάση την υποτιθέμενη κανονικότητα. Έχουμε χαθεί, έχουμε μπερδευτεί, είμαστε χαμένοι, από τον Σέξπιρ μέχρι και σήμερα».
● Η πρεμιέρα του έργου είναι τη Δευτ. 20/7, στις 21.15 (στις 20.00 δωρεάν ξενάγηση) στο αρχαίο θέατρο Δωδώνης. Ακολουθεί καλοκαιρινή περιοδεία. Προπώληση: more.com
