Ισχυρή ακαδημαϊκή φυσιογνωμία, πρώην υπουργός Παιδείας, στενός συνεργάτης και στρατηγικός συνομιλητής του Αλέξη Τσίπρα, συντονιστής της σκιώδους κυβέρνησης της ΕΛΑΣ.Ο Κώστας Γαβρόγλου μιλάει στην «Εφ.Συν.» για όσα συμβαίνουν σε σχολεία και πανεπιστήμια και για όλα όσα περιλαμβάνει το φιλόδοξο «κυβερνητικό πρόγραμμα» της Αριστερής Συμπαράταξης σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση.
-Στα σχολεία εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς έχουν μπει σε μια δίνη εντάσεων που δεν φαίνεται να κοπάζει. Η κυβέρνηση αντιδρά με πειθαρχικά, αυστηρές τιμωρίες και ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Τι αντιπροτείνετε;
Βασική μας επιδίωξη είναι να ξαναφέρουμε ένα κλίμα ηρεμίας και συνεργασίας όλων των συντελεστών της εκπαίδευσης. Η αξιολόγηση μετατράπηκε σε μια διαδικασία επιτήρησης, εκφοβισμού, γραφειοκρατίας και χωρίς κανένα απολύτως αποτέλεσμα. Πρώτα από όλα, θα εντάξουμε τους εκπαιδευτικούς στο Ειδικό Μισθολόγιο για να έχουν καλύτερους μισθούς. Θα νομοθετήσουμε την άμεση παύση των διώξεων των εκπαιδευτικών και θα επαναφέρουμε τα ΠΕΚΕΣ (Περιφερειακά Κέντρα Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού) με στόχο τη συλλογική και διεπιστημονική υποστήριξη των σχολείων και την απαλλαγή των στελεχών παιδαγωγικής καθοδήγησης από τον αποκλειστικό ρόλο του αξιολογητή.
Το bullying έχει φτάσει να γίνεται από όλους προς όλους. Εισαγγελείς μπαινοβγαίνουν στα σχολεία. Αυτά δεν λύνονται με «αυστηρές» ποινές, ευχολόγια ή πλατφόρμες. Τελευταίο project, η δημιουργία της πλατφόρμας ConnectEdParents+. Για να έχουν πρόσβαση οι γονείς σε «εκπαιδευτικό και συμβουλευτικό υλικό ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά τα παιδιά τους στο σύγχρονο σχολικό και ψηφιακό περιβάλλον.» Δεν χρειάζεται, νομίζω, επιχειρηματολογία για να γίνει σαφές πόσο άχρηστο είναι όλο αυτό. Εκτός από μια μικρή λεπτομέρεια: κόστος 3,5 εκατομμύρια ευρώ για ένα ιδιαίτερα απλό ψηφιακό σύστημα! Και πάντα με απευθείας ανάθεση.
-Πώς κρίνετε το προωθούμενο σχέδιο της κυβέρνησης για το Εθνικό Απολυτήριο α λα Baccalaureat; Ποια είναι η πρόταση της ΕΛΑΣ;
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι Πανελλαδικές είναι αδιάβλητες. Είναι, όμως, οι Πανελλαδικές ένα σύστημα που μετράει κάτι που αξίζει; Ενα σύστημα που κρίνει δώδεκα χρόνια εκπαίδευσης σε τρεις ώρες τυποποιημένων ασκήσεων είναι αδιάβλητο αλλά και αναξιόπιστο ταυτόχρονα: εκπαιδευτικά αναξιόπιστο, κοινωνικά άδικο, γνωσιακά παράλογο. Τα φροντιστήρια λένε την αλήθεια. Διαβάστε οποιαδήποτε διαφήμιση φροντιστηρίου: δεν υπόσχεται μόρφωση – υπόσχεται «επιτυχία στις εξετάσεις».
Κατάργηση της Τράπεζας Θεμάτων και της ΕΒΕ, άμεση παύση των πειθαρχικών διώξεων των εκπαιδευτικών και ένταξή τους στο Ειδικό Μισθολόγιο, τα πρώτα μέτρα που θα πάρουμε
● Η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο θα γίνεται με δύο τρόπους, ανάλογα με το Τμήμα. Στη μεγάλη πλειονότητα των Τμημάτων -φιλολογίες, θετικές επιστήμες, γεωπονικές, πολυτεχνικές, οικονομικές σχολές- οι θέσεις επαρκούν για όσους τις ζητούν. Δεκάδες χιλιάδες παιδιά κάθε χρόνο δίνουν εξετάσεις και πληρώνουν φροντιστήρια για μια θέση που υπάρχει ήδη και τα περιμένει. Γι’ αυτά τα Τμήματα -τα Τμήματα Ελεύθερης Πρόσβασης- η εξέταση καταργείται εντελώς. Η εγγραφή γίνεται με το απολυτήριο.
● Υπάρχουν όμως και Τμήματα όπου οι υποψήφιοι είναι περισσότεροι από τις θέσεις. Σε αυτά η κατάταξη γίνεται με πανελλαδικές εξετάσεις, αδιάβλητες όπως σήμερα. Προσοχή: Το σύστημα θα προσαρμόζεται κάθε χρόνο στις πραγματικές επιλογές των παιδιών. Αν ένα Τμήμα έχει τη μια χρονιά περισσότερη ζήτηση από τις θέσεις, μπαίνει στη δεύτερη κατηγορία, δηλαδή στα Τμήματα Εισαγωγής με Εξετάσεις.
● Αναβαθμίζουμε το Απολυτήριο με τις ίδιες ακριβώς εγγυήσεις αδιάβλητου των σημερινών Πανελλαδικών: διόρθωση γραπτών από καθηγητές άλλων σχολείων, καλυμμένα ονόματα, διοργάνωση σε επίπεδο Διεύθυνσης Εκπαίδευσης και σε καθορισμένα βαθμολογικά κέντρα.
● Περιορίζουμε την προετοιμασία για το πανεπιστήμιο μόνο στην τελευταία τάξη και καταργούμε τις κατευθύνσεις της Β’ Λυκείου. Διατηρούμε τις βασικές γνώσεις που απαιτούνται σε κάθε επιστημονικό πεδίο και αφαιρούμε από την ύλη ό,τι είναι σήμερα εξειδικευμένου πανεπιστημιακού επιπέδου και υπάρχει μόνο για να τροφοδοτεί τα φροντιστήρια.
● Μελετάμε, επίσης, κάποιες νέες παρεμβάσεις, όπως ένα Λύκειο ολοήμερο, για διάβασμα στο σχολείο μέχρι το απόγευμα με τον καθηγητή δίπλα, μικρότερα τμήματα κ.ά.
● Αναβαθμίζουμε ριζικά και τα ΕΠΑΛ. Δημιουργούμε τα Διετή Προγράμματα Σπουδών μέσα στα πανεπιστήμια, όπου ο απόφοιτος ΕΠΑΛ εισάγεται χωρίς εξετάσεις και παίρνει πτυχίο που είναι ταυτόχρονα άδεια άσκησης επαγγέλματος.
● Καταργούμε την Τράπεζα Θεμάτων, που τυποποίησε τη διδασκαλία, και την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, που αφήνει κάθε χρόνο χιλιάδες παιδιά εκτός πανεπιστημίου.
-Πώς κρίνετε τις διαδικασίες «διαλόγου» για το νέο σχολείο που έχει ξεκινήσει η κυβέρνηση;
Τις προάλλες με τυμπανοκρουσίες ανακοινώθηκε η ενημέρωση του πρωθυπουργού από την υπουργό Παιδείας στο Μαξίμου. Και αυτό που ανακοινώθηκε ήταν η κατασκευή μιας πλατφόρμας όπου γονείς και μαθητές θα ανταλλάσσουν σκέψεις σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής! Αναρωτιέμαι καμιά φορά αν όλα αυτά είναι αποτέλεσμα μιας ακραίας ανικανότητας και ασχετοσύνης ή ένας τρόπος να κοροϊδεύουν τους πολίτες.
Η επιτροπή των 106 ατόμων που συγκροτήθηκε για να μελετήσει το θέμα του Εθνικού Απολυτηρίου έχει πρόεδρο καθηγητή πανεπιστημίου που δεν έχει γράψει ούτε μία γραμμή για το ποιες είναι οι απόψεις του για το Γυμνάσιο και το Λύκειο και γενικότερα για την εκπαίδευση. Τις προάλλες ο ίδιος ανακοίνωσε μια «πρωτοποριακή» πρόταση: τον ψηφιακό φάκελο του μαθητή. Ο φάκελος αυτός θα περιέχει τα σχόλια των εκπαιδευτικών για κάθε μαθητή από το νηπιαγωγείο μέχρι τη Γ’ Λυκείου και το περιεχόμενο θα συνυπολογίζεται για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Αλλη μία παιδαγωγικά αδιέξοδη και κοινωνικά επικίνδυνη πρόταση για περίπου ενάμισι εκατομμύριο μαθητές και μαθήτριες. Αλλη μια προσθήκη στην καθημερινή γραφειοκρατική ενασχόληση των εκπαιδευτικών και άλλος ένας τρόπος για να συλλέγουν οι εταιρείες δεδομένα. Δεν νομίζω ότι θα γίνει δυνατή η εφαρμογή του. Θα γίνει, όμως, το «άλλο»: ακόμη μια εργολαβία πολλών εκατομμυρίων.
-Η θέση σας για τα πανεπιστήμια παραμένει ίδια; Κατάργηση Συμβουλίων, αλλαγή μοντέλου διοίκησης;
Η διοίκηση των πανεπιστημίων θα αλλάξει με την κατάργηση των ολιγομελών Συμβουλίων. Ακόμα, θα αποκατασταθεί η λειτουργία της Συγκλήτου και η καθημερινότητα των καθηγητών δεν θα κυριαρχείται με ανούσιες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει ταχθεί διαχρονικά κατά των ιδιωτικών ΑΕΙ και της κατάργησης του άρθρου 16 του Συντάγματος. Ωστόσο, ήδη έχει διαμορφωθεί μια νέα κατάσταση, για την ακρίβεια μια νέα αγορά με κολεγιο-πανεπιστήμια και κυπριακά ιδρύματα.
Εχουμε ταχθεί κατηγορηματικά κατά της ίδρυσης των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Υπάρχει, όμως, η απόφαση του ΣτΕ που θεωρεί πως το Σύνταγμα επιτρέπει την ίδρυσή τους. Εχουν ήδη εγγραφεί σε αυτά αρκετές χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες. Υπάρχουν ρήτρες που προβλέπονται στα συμφωνητικά εγκατάστασής τους. Εμείς θα επανεξετάσουμε τις συμφωνίες, θα εξετάσουμε όλους τους όρους λειτουργίας και οργάνωσης των Ιδρυμάτων, έτσι ώστε να διασφαλίζονται οι αρχές ισότιμης πρόσβασης, διαφύλαξης του ακαδημαϊκού επιπέδου και του εργασιακού καθεστώτος των εργαζομένων στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, το οποίο πρέπει να ευθυγραμμίζεται με αυτά των δημοσίων. Το κυβερνητικό επιχείρημα ότι ο ανταγωνισμός θα βελτιώσει τα δημόσια πανεπιστήμια έχει ήδη καταρρεύσει. Τα αναβαθμισμένα κολέγια συνεργάζονται σήμερα με πανεπιστήμια του εξωτερικού που είναι ποιοτικά πολύ χειρότερα από τα δικά μας δημόσια.
-Αν διαπιστωθούν θεσμικές παραβάσεις ή σοβαρές παραλείψεις, ποια θα είναι η προσέγγιση;
Καμία ανοχή με βάση τα νέα, πολύ πιο αυστηρά νομοθετήματά μας.
-Ποια η γνώμη σας για την κυβερνητική εξαγγελία της δημιουργίας υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας;
Από το 2023, ο Αλέξης Τσίπρας είχε εξαγγείλει την ίδρυση ενός τέτοιου υπουργείου, μέσα στο πλαίσιο του ενιαίου χώρου εκπαίδευσης και έρευνας. Η έρευνα, σήμερα, είναι στο υπουργείο Ανάπτυξης, ενώ γνωρίζουμε πως μόνον αν είναι συνδεδεμένη με τα πανεπιστήμια μπορεί να αποκτήσει τη δυναμική που της αναλογεί. Γι’ αυτό και πολλές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ισπανία, έχουν θεσμοθετήσει ένα ξεχωριστό υπουργείο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και Ερευνα. Η κυβέρνηση προσθέτει και τη λέξη «καινοτομία». Αυτό είναι μια εργαλειακή αντίληψη για την έρευνα. Το σημαντικό είναι να δημιουργηθεί ένα κλίμα ελευθερίας, υψηλής χρηματοδότησης και καλών συνθηκών εργασίας. Τότε και μόνον τότε θα παραχθεί ποιοτική έρευνα, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην καινοτομία.
-Η πανεπιστημιακή κοινότητα έχει εκφράσει φόβους για περαιτέρω υπονόμευση και απαξίωση των δημόσιων Ερευνητικών Κέντρων αλλά και των πανεπιστημίων.
Ενα τέτοιο υπουργείο θα αντιμετωπίσει και πολλές άλλες στρεβλώσεις. Πρώτα απ’ όλα θα αποσυνδέσουμε τους Ειδικούς Λογαριασμούς Ερευνας στα πανεπιστήμια από το δημόσιο λογιστικό. Θα επανενεργοποιηθεί το Ελληνικο Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) και θα εξασφαλιστούν οι αντικειμενικές διαδικασίες κρίσης, από τις οποίες φαίνεται να απειλήθηκε η κυβέρνηση και το άφησε να διαλυθεί.
-Με λίγα λόγια, τι καινούργιο κομίζει η ΕΛΑΣ για την εκπαίδευση; Τι διαφορετικό από τα όσα έχει πράξει ή επιχειρήσει στο παρελθόν;
Νομίζω, είναι η συνολική αλλαγή της νοοτροπίας για τους εκπαιδευτικούς και την εκπαίδευση. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο πολύ θα αλλάξει η καθημερινότητα όλων με μια τέτοια αλλαγή. Η Ν.Δ. θεωρεί πως οι εκπαιδευτικοί είναι τεμπέληδες και (σχεδόν) άχρηστοι δημόσιοι υπάλληλοι και πως η αποτελεσματική εκπαίδευση είναι ένα εξετασιοκεντρικό και αυταρχικό σχολείο και ένα πανεπιστήμιο που θα βελτιώνεται μέσα από τον ανταγωνισμό με τα ιδιωτικά. Αυτές οι νοοτροπίες μάς βρίσκουν κατηγορηματικά αντίθετους και το έχουμε αποδείξει στη διάρκεια της διακυβέρνησής μας. Τότε είχαμε τη συνεχή αντίθεση της τρόικας για ό,τι κάναμε και μηδέν χρήματα για να διαθέσουμε για αναπτυξιακά έργα. Σήμερα έχουμε τη Ν.Δ. να έχει υλοποιήσει πάρα πολλά από όσα ζητούσε η τρόικα και να έχει στη διάθεσή της τεράστια ποσά που σπατάλησε αλόγιστα.
-Πρώτη κίνηση της ΕΛΑΣ για την εκπαίδευση, είτε ως κυβέρνηση είτε ως αντιπολίτευση;
Το πρόγραμμά μας είναι πρόγραμμα κυβέρνησης. Την επομένη των εκλογών, οι εκπαιδευτικοί εντάσσονται στο Ειδικό Μισθολόγιο και το νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ νομοθετείται και ισχύει άμεσα.
