Ε.Ε.: Σε ισχύ από αύριο νέος κανονισμός για τον χάλυβα – Τι προβλέπει και γιατί έχει σημασία

Ένας νέος κανονισμός που προστατεύει τον χαλυβουργικό τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις καταστροφικές επιπτώσεις της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας τίθεται σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου 2026. Αυτό αποτελεί ένα ζωτικό βήμα προς τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας μιας στρατηγικά κρίσιμης ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα τον εκτελεστικό κανονισμό που καθορίζει την κατανομή των δασμολογικών ποσοστώσεων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ. Το νέο σύστημα – που περιλαμβάνει μειωμένες συνολικές δασμολογικές ποσοστώσεις και υψηλότερο δασμό εκτός ποσόστωσης – στοχεύει στην προστασία της χαλυβουργικής βιομηχανίας της ΕΕ μετά τη λήξη της διασφάλισης χάλυβα της ΕΕ.

Ο νέος Κανονισμός για τον Χάλυβα αποτελεί μέρος της αντίδρασης της ΕΕ στην επίμονη παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στον τομέα του χάλυβα, η οποία παραμένει ένα σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα και συνεχίζει να στρεβλώνει τις διεθνείς αγορές.

Το μέτρο ορίζει ποσοστώσεις χωρίς δασμούς σε 18,3 εκατομμύρια τόνους ετησίως, εισάγοντας δασμό εκτός ποσόστωσης 50% για 26 κατηγορίες προϊόντων χάλυβα που εισάγονται στην ΕΕ. Εισάγει επίσης μια απαίτηση ιχνηλασιμότητας για τη βελτίωση της διαφάνειας της αλυσίδας εφοδιασμού χάλυβα της ΕΕ. Οι εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το πού λαμβάνει χώρα το στάδιο «τήξης και έκχυσης» της εισαγόμενης παραγωγής χάλυβα.

Ως εκ τούτου, το μέτρο αποκαθιστά τον θεμιτό ανταγωνισμό σε μια αγορά που επηρεάζεται από στρεβλώσεις που συνδέονται με την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, προστατεύοντας τις θέσεις εργασίας στην παραγωγή χάλυβα της ΕΕ και παρέχοντας στους Ευρωπαίους χαλυβουργούς τον απαραίτητο οικονομικό χώρο για να επενδύσουν σε καθαρότερη, πιο καινοτόμο παραγωγή χάλυβα στην ΕΕ. Εξισορροπεί τα διαφορετικά συμφέροντα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των παραγωγών χάλυβα της ΕΕ, των χρηστών χάλυβα, των εισαγωγέων και των διεθνών υποχρεώσεων της Ένωσης.

Η κατανομή των δασμολογικών ποσοστώσεων βασίζεται σε ένα σύνολο σαφώς καθορισμένων κριτηρίων στον νέο κανονισμό της ΕΕ για τον χάλυβα. Εξασφαλίζει ένα προβλέψιμο επίπεδο πρόσβασης στην αγορά της ΕΕ για προμηθευτές τρίτων χωρών μέσω μιας δίκαιης και αντικειμενικής μεθοδολογίας, διασφαλίζοντας επίσης την ποικιλομορφία της προσφοράς για τους μεταγενέστερους χρήστες της ΕΕ.

Ο εκτελεστικός κανονισμός επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερο τον αντίκτυπο του κανονισμού για τον χάλυβα της ΕΕ στους εταίρους της στη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών (ΣΕΣ), χωρίς να διακυβεύεται η αποτελεσματικότητα του μέτρου – το 80% των εισαγωγών χάλυβα της ΕΕ προέρχεται από εταίρους ΣΕΣ.

Το ήμισυ της ετήσιας ποσόστωσης εισαγωγών της ΕΕ – που ορίζεται σε 18,3 εκατομμύρια τόνους από τον κανονισμό για τον χάλυβα – έχει προοριστεί αποκλειστικά για τους εταίρους προτιμησιακών συναλλαγών (ΣΕΣ), ενώ το υπόλοιπο ήμισυ είναι διαθέσιμο σε όλους τους εμπορικούς εταίρους χωρίς διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των εταίρων ΣΕΣ.

Οι εταίροι Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών της ΕΕ θα διατηρήσουν, επομένως, ένα σημαντικά υψηλότερο μερίδιο πρόσβασης στην αγορά της ΕΕ από τη μέση μείωση του 47% που προβλέπεται από τον κανονισμό για τον χάλυβα.

Η ΕΕ έχει αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των εμπορικών εταίρων της μέσω εποικοδομητικών συζητήσεων στον ΠΟΕ, με σημαντικό αριθμό εταίρων να συμφωνούν προσωρινά στις ποσοστώσεις που τους έχουν κατανεμηθεί ως αποτέλεσμα.

Δεδομένης της ανάγκης κατανομής ποσοστώσεων από την 1η Ιουλίου, ο κανονισμός για τον χάλυβα προβλέπει τη χρήση της διαδικασίας επείγοντος. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη θα κληθούν να ψηφίσουν εντός 14 ημερών από την έγκριση του εκτελεστικού κανονισμού από το Σώμα των Επιτρόπων και ότι ο εκτελεστικός κανονισμός θα ισχύει για μέγιστο διάστημα 6 μηνών.

Ο Εκτελεστικός Κανονισμός θα υποβληθεί εκ νέου στην αρμόδια επιτροπή των κρατών μελών σύμφωνα με την κανονική διαδικασία επιτροπολογίας πριν από το τέλος του 2026.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τους εμπορικούς εταίρους στον ΠΟΕ στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τη χαλυβουργία της ΕΕ ως βασική κινητήρια δύναμη για την ευρωπαϊκή ευημερία. Η Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ, που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2025, χαρακτήρισε τον χάλυβα και τα μέταλλα ως βασικό τομέα δράσης, ενώ το Σχέδιο Δράσης για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα, που εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025, περιγράφει ένα εμπορικό μέτρο για την αντικατάσταση της διασφάλισης του χάλυβα. Η Επιτροπή εισήγαγε για πρώτη φορά το τελευταίο μέτρο στις εισαγωγές ορισμένων προϊόντων χάλυβα τον Ιούλιο του 2018, για να αποτρέψει την οικονομική ζημία των παραγωγών χάλυβα της ΕΕ από την εκτροπή του εμπορίου και την αύξηση των εισαγωγών.