«Mε έπαθλο την ίδια τη ζωή!»

Τίποτα δεν φυτρώνει στην έρημο; Όχι ακριβώς. Ο Πάνος Ζάχαρης στο νέο του βιβλίο αναιρεί εσκεμμένα τον ίδιο του τον τίτλο και αφηγείται μια συγκινητική ιστορία για την ελπίδα που μπορεί να φυτρώσει όπου υπάρχουν συνεργασία και αγώνας

Δεν είναι σπάνιο είδος οι δυστοπικές αφηγήσεις που στο επίκεντρό τους έχουν κάποιον χωρικό κοινωνικό αποκλεισμό (ταξικό, υγειονομικό, εθνικό ή οποιονδήποτε άλλο). Η έννοια ενός απομονωμένου και ασφαλούς «χώρου» που μοιράζονται οι λίγοι προνομιούχοι έχοντας απαγορεύσει την πρόσβαση στους πολλούς, οι οποίοι συνωστίζονται σε ένα γενικό «έξω», έχει απασχολήσει κατ’ επανάληψη τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, τα κόμικς. Στο «Elysium» οι πλούσιοι ζουν σε έναν διαστημικό σταθμό όταν όλοι οι υπόλοιποι πασχίζουν να επιβιώσουν στην κατεστραμμένη Γη, στο «Snowpiercer» ακόμα και οι λιγοστοί επιζώντες ενός μετα-αποκαλυπτικού κόσμου διαμένουν σε ξεχωριστά βαγόνια ενός τρένου που κινείται διαρκώς, οι πλούσιοι στα μπροστινά και οι φτωχοί στα πίσω, στο «District 9» οι εξωγήινοι είναι «φυλακισμένοι» σε ένα αχανές γκέτο της Νοτίου Αφρικής σε μια εναλλακτική εκδοχή του καθεστώτος του απαρτχάιντ κ.ο.κ.

Σ’ αυτήν την παράδοση εντάσσεται και το «Τίποτα δεν φυτρώνει στην έρημο» του δικού μας Πάνου Ζάχαρη (εκδ. Jemma Press, 48 σελίδες). Γνωστός για το πολιτικό χιούμορ του ο Πάνος εδώ και χρόνια, φιλοτεχνεί για πρώτη φορά στην καριέρα του μια ιστορία πολιτικής φαντασίας διόλου χιουμοριστική, που εκτυλίσσεται σε ένα κοντινό μέλλον έντονης ανισότητας μεταξύ των «χρήσιμων» και «αποδοτικών» πολιτών από τη μια και των «απόβλητων» με το στίγμα του παράσιτου από την άλλη. «Όπως αφαιρείς έναν ακαλαίσθητο αλλά κυρίως δυνητικά επικίνδυνο σπίλο από το υγιές δέρμα, με τον ίδιο τρόπο αποβάλλεις από την κοινωνία τα άτομα που απειλούν τη συλλογική ευημερία και την ευρωστία. Απομακρύνεις τα άρρωστα, τα γερασμένα, τα ελαττωματικά κύτταρα δίνοντας χώρο στα υγιή. Προλαμβάνεις για να μη χρειαστεί να θεραπεύσεις και μάλιστα με αδιανόητο κόστος και εντελώς αμφίβολα αποτελέσματα» λέει με ωμότητα και κυνισμό ο απολογητής του καθεστώτος σε μια κρίση αποθέωσης του κοινωνικού δαρβινισμού.

Σε ένα τέτοιο καθεστώς, οι ανήμποροι, οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς, οι φτωχοί, κοντολογίς οι πολλοί, κρίνονται περιττοί. Και ρίχνονται στον Καιάδα, σε μια τεράστια έρημο πίσω από τα ψηλά τείχη, για να πεθάνουν χωρίς να κοστίσουν τίποτα στο κράτος και, κυρίως, χωρίς να φαίνονται και να προκαλούν τύψεις, αμφιβολίες και συναισθηματικές ανασφάλειες στους συμβιβασμένους με την αδικία πολίτες. Μπορεί σε μια έρημο να μη φυτρώνει τίποτα όπως λέει ο τίτλος, αλλά η αλληλεγγύη, η κατανόηση και η συνεργασία των ταπεινών και καταφρονεμένων θα κάνουν την επανάσταση να ανθίσει και θα φέρουν τον κοινωνικό ξεσηκωμό. Οι καταδικασμένοι σε βασανιστικό θάνατο θα σηκώσουν κεφάλι και θα βαδίσουν όλοι μαζί προς τα «ανάκτορα» κραδαίνοντας τα αυτοσχέδια όπλα τους, όπως έχει γίνει πολλές φορές ώς τώρα στην Ιστορία και σίγουρα θα ξαναγίνει. Και οι αντιδράσεις τους δεν θα είναι ειρηνικές. Η οργή τους δεν θα σταματήσει πουθενά.