Politico: Τρεις λόγοι που ο καύσωνας βασανίζει τόσο τους Ευρωπαίους – Έως 45 βαθμοί στην Ισπανία, 43 στη Γαλλία

Η Δυτική Ευρώπη ταλαιπωρείται αυτή την εβδομάδα από ένα σφοδρό και φονικό κύμα καύσωνα, το οποίο είναι προάγγελος του τι επιφυλάσσει η υπερθέρμανση του πλανήτη για την Γηραιά Ήπειρο, τι στιγμή μάλιστα που το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής υποχωρεί όλο και περισσότερο στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων, τονίζει σε δημοσίευμά του το Politico.

Οι μετεωρολόγοι λένε ότι οι θερμοκρασίες τις επόμενες ημέρες θα καταρρίψουν τα ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο σε αρκετές χώρες. Ειδικότερα, η Γαλλία προετοιμάζεται για θερμοκρασίες έως και 43 βαθμούς Κελσίου, ενώ στην Ισπανία ο υδράργυρος είναι πιθανόν να φτάσει έως και τους 45 βαθμούς.

Παράλληλα, η θερμοκρασία σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Ιταλίας θα μπορούσε να φτάσει τους 40 βαθμούς Κελσίου – και όλα αυτά πριν καν φτάσουμε στα μέσα της καλοκαιρινής περιόδου.

Στο Βέλγιο, όπου οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να φτάσουν τους 37 βαθμούς Κελσίου, ο επικεφαλής μετεωρολόγος της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας δήλωσε ότι αυτή θα μπορούσε να είναι «η πιο ζεστή εβδομάδα που έχει καταγραφεί ποτέ» στη χώρα.

Οι νύχτες θα είναι επίσης εξαιρετικά ζεστές και η θερμοκρασία δεν θα πέσει κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου σε πολλά μέρη της Δυτικής Ευρώπης αργότερα αυτή την εβδομάδα.

Η έλλειψη ανάπαυλας επιδεινώνει το λεγόμενο θερμικό στρες – τη θερμότητα που συσσωρεύεται δηλαδή στο σώμα – οδηγώντας σε ασθένειες ή ακόμη και σε θάνατο, ιδιαίτερα μεταξύ ευάλωτων πληθυσμών όπως οι ηλικιωμένοι. Περίπου 200.000 άνθρωποι σε όλη την Ε.Ε. έχουν πεθάνει από αιτίες που σχετίζονται με τη ζέστη τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Για τους Ευρωπαίους που αναρωτιούνται πώς η κατάσταση έγινε τόσο αφόρητη, το Politico επισημαίνει τις τρεις ακόλουθες αιτίες:

1. Ορυκτά καύσιμα

Ναι, τα κύματα καύσωνα αποτελούν μέρος των καλοκαιριών του βόρειου ημισφαιρίου από πάντα. Αλλά οι παγκόσμιες θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να καίνε ορυκτά καύσιμα για να τροφοδοτούν εργοστάσια, αυτοκίνητα και κτίρια, απελευθερώνοντας αέρια θερμοκηπίου που ανεβάζουν τη θερμοκρασία του πλανήτη.

Ως αποτέλεσμα, έχει αυξηθεί ο θερμοκρασιακός μέσος όρος για την καλοκαιρινή περίοδο. Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι κάθε κύμα καύσωνα που λαμβάνει πλέον χώρα είναι όλο και εντονότερο και πιο πιθανό να έρχεται ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.

Μπορεί βέβαια να μην ήταν η κλιματική αλλαγή που προκάλεσε τον θόλο θερμότητας ή «Omega Block», το καιρικό μοτίβο που παγιδεύει τον ζεστό αέρα για μεγάλα χρονικά διαστήματα και έχει εγκατασταθεί πάνω από τη Δυτική Ευρώπη αυτή την εβδομάδα, δήλωσε η Μιρέια Τζινέστα, ερευνήτρια από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

«Αύξησε, όμως, τη θερμοκρασία υποβάθρου στην οποία λειτουργούν τα μετεωρολογικά συστήματα», πρόσθεσε η ίδια. «Σε ένα ψυχρότερο κλίμα, αυτό το κύμα καύσωνα θα ήταν λιγότερο έντονο».

Η Ευρώπη είναι επίσης η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης της σχετικής εγγύτητάς της με την Αρκτική και των αλλαγών στα περιφερειακά καιρικά πρότυπα.

Και με την αύξηση της θερμοκρασίας, η κατάσταση επιδεινώνεται. Οι επιστήμονες λένε ότι αν η υπερθέρμανση του πλανήτη φτάσει τους 3 βαθμούς Κελσίου παραπάνω σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ο αριθμός των θανάτων λόγω θερμότητας στην Ευρώπη θα διπλασιαστεί ή θα τριπλασιαστεί σε σύγκριση με αυτούς που καταγράφονται στους +1,5 βαθμούς Κελσίου.

2. Κακές υποδομές

Ωστόσο, οι εξωτερικές θερμοκρασίες είναι μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Οι Ευρωπαίοι περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους: σε σπίτια, καταστήματα, τρένα, σχολεία και χώρους εργασίας.

Σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, και ιδιαίτερα στις βόρειες περιοχές, τα κτίρια έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν τη θερμότητα μέσα και όχι εκτός. Ακόμα και τώρα, πολλά καινούργια σπίτια κατασκευάζονται για να αντέχουν τις χειμερινές θερμοκρασίες, όχι τον ολοένα και πιο ζεστό καλοκαιρινό καιρό. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 92% των σπιτιών είναι πιθανό να υπερθερμανθεί έως το 2050, σύμφωνα με την επιτροπή για την κλιματική αλλαγή της χώρας.

Επιπλέον, ενώ ένας αυξανόμενος αριθμός ευρωπαϊκών σπιτιών διαθέτει κλιματισμό, εξακολουθεί να είναι σπάνιο: Μόλις το ένα πέμπτο των νοικοκυριών στην Ευρώπη έχουν εγκατεστημένο κλιματιστικό. Και ακόμα κι αν το έχουν, μπορεί να μην είναι σε θέση να το ενεργοποιήσουν: Πάνω από το ένα τρίτο των Ευρωπαίων λένε ότι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να διατηρούν τα σπίτια τους αρκετά δροσερά.

Τα γραφεία, τα σχολεία, τα τρένα και οι δημόσιες συγκοινωνίες σε πολλές πόλεις επίσης δεν διαθέτουν επαρκή κλιματισμό. Στη Γαλλία, η ζέστη – και η απουσία τεχνολογίας ψύξης – οδήγησε στο αναγκαστικό κλείσιμο περισσότερων από 800 σχολείων αυτή την εβδομάδα. Στο Βέλγιο, το ένα πέμπτο των τρένων δεν διαθέτει καθόλου κλιματισμό, ωθώντας την εθνική σιδηροδρομική εταιρεία να ακυρώσει τα δρομολόγια κατά τις ώρες αιχμής.

Παράλληλα, ενώ ορισμένοι δήμοι έχουν αρχίσει να ανοίγουν κλιματιζόμενους χώρους για το κοινό κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα, τέτοιες πρωτοβουλίες είναι σπάνιες και διαθέσιμες μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας και όχι όταν έρχονται οι αποπνικτικές νύχτες.

3. Μειωμένο πολιτικό ενδιαφέρον

Οι κυβερνήσεις μπορούν να θεσπίσουν πολλά μέτρα τόσο για τη μείωση των εκπομπών που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη όσο και για την προστασία των πολιτών, των υποδομών και των οικονομιών από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Αλλά καθώς η επιδείνωση της υπερθέρμανσης πλήττει την Ευρώπη χρόνο με το χρόνο, η κλιματική αλλαγή υποχωρεί στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων σε ολόκληρη την ήπειρο.

Ενώ τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των εκπομπών κατατάσσονται μεταξύ των πιο φιλόδοξων στον κόσμο, οι κυβερνήσεις έχουν δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην αναβίωση του βιομηχανικού τομέα τα τελευταία χρόνια και έχουν μειώσει τις πολιτικές για το κλίμα που θεωρούνται ότι βλάπτουν τις οικονομικές φιλοδοξίες του μπλοκ. Οι εκπομπές της Ε.Ε. πέρυσι αυξήθηκαν ελαφρώς, γεγονός που υποδηλώνει στασιμότητα σε ό,τι αφορά τη μείωση της ρύπανσης.

Η διακομματική συναίνεση του Ηνωμένου Βασιλείου για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής έχει καταρρεύσει, αν και η κυβέρνηση των Εργατικών έχει αντισταθεί στις αυξανόμενες εκκλήσεις για την ενίσχυση των γεωτρήσεων ορυκτών καυσίμων στη Βόρεια Θάλασσα. Το κατά πόσον αυτή η στάση θα επιβιώσει και μετά την αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ μένει να φανεί.

Τόσο στην Ε.Ε. όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, τα σχέδια προετοιμασίας για τις αναπόφευκτες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής – όπως η αύξηση των θερμοκρασιών – υστερούν πολύ σε σχέση με τις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος αναφέρει ότι το μπλοκ των 27 χωρών και οι κυβερνήσεις του δεν προστατεύουν τους λαούς τους από ακραίες θερμοκρασίες, αξιολογώντας την απειλή του θερμικού στρες για τον γενικό πληθυσμό ως «κρίσιμη» αυτή τη δεκαετία, ενώ εκτιμά ότι θα είναι «καταστροφική» από τα μέσα του αιώνα και μετά.

Η επιτροπή του Ηνωμένου Βασιλείου για την κλιματική αλλαγή χαρακτήρισε επίσης τις προσπάθειες της Βρετανίας ως ανεπαρκείς, ενώ την Τρίτη το think tank «Green Alliance» προειδοποίησε ότι οι Βρετανοί «πληρώνουν το τίμημα» για την αποτυχία της κυβέρνησής τους να θωρακίσει τη χώρα απέναντι στις αυξανόμενες καλοκαιρινές θερμοκρασίες.

«Αυτή τη στιγμή, τα παιδιά αγωνίζονται να ολοκληρώσουν τις εξετάσεις τους σε αποπνικτικές αίθουσες και οι ηλικιωμένοι υπομένουν επικίνδυνα ζεστά σπίτια και εγκαταστάσεις φροντίδας με ελάχιστη ανακούφιση», δήλωσε η Φριντερίκε Ότο, καθηγήτρια κλιματικής επιστήμης στο Imperial College London.

«Αυτή η ζέστη δεν είναι [απλά] ταλαιπωρία, αλλά μια αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία», πρόσθεσε. «Κάθε κύμα καύσωνα θέτει σε κίνδυνο ζωές και έχουμε ήδη αργήσει να το αντιμετωπίσουμε με την αμεσότητα που απαιτείται».