«Η παρουσία της ηλέκτριζε τα πλήθη»

Ευνοϊκή συγκυρία επέτρεψε να τη συναντήσουμε, αλήθεια πρόκειται για εύνοια όταν ένα 14χρονο παιδί, όπως ο υπογράφων το 1980, στέκεται με δέος απέναντι σε παρόμοια ενεργειακή γυναίκα. Επιτρέψτε την προσωπική διήγηση: ενταγμένος στην παιδική ομάδα μπάσκετ του Παλαιού Φαλήρου (ΑΟΠΦ με προπονητή τον Μηνά Γκέκο) ήδη είχαμε απορήσει για την αθλήτρια στις δύο ασπρόμαυρες φωτογραφίες εποχής στα κάδρα που κοσμούσαν την είσοδο των γραφείων του συλλόγου πίσω από την μπασκέτα του ανοιχτού γηπέδου. Στη μία (αυτή που βλέπετε κι εδώ) να περνά με εντυπωσιακό διασκελισμό το εμπόδιο σε «αγώνα 80 μέτρων με εμπόδια» όπως έγραφαν δίπλα στ’ όνομά της και στην άλλη να χαιρετά θεατές ενώ φορούσε σόρτς! «Δομνίτσα Λανίτου-Καβουνίδου» το όνομα της στην κορυφή των κάδρων…

«Ποια είναι η κυρία;» ρωτούσαμε πολλά παιδιά πριν από τις προπονήσεις μας.

«Παλιά μεγάλη αθλήτρια του συλλόγου μας. Θα έρθει η ώρα να τη γνωρίσετε» ήταν η συνηθισμένη απάντηση των υπευθύνων.

Κύπρια, γεννημένη στις 6 Απριλίου 1914 στη Λεμεσό, έφυγε 97 ετών από τη ζωή σαν σήμερα (20/6) του 2011. Από το 1931, όταν εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, άρχισε να γυμνάζεται τόσο στο Αμερικανικό Κολέγιο όπου φοιτούσε όσο και στον σύλλογο του Παλαιού Φαλήρου: πρωταθλήτρια Ελλάδας στα 60 μ. εμπόδια, στα 80 μ. εμπόδια, στο μήκος και στο ύψος με και άνευ φοράς, επίσης στα 100 μέτρα αλλά και στις σκυταλοδρομίες! Στο χώμα, όχι σε ταρτάν όπως σήμερα… Ιστορικό πρόσωπο. Η πρώτη Ελληνίδα αθλήτρια παρούσα σε Ολυμπιακούς Αγώνες! Ενώπιον του Χίτλερ στη διοργάνωση του Βερολίνου(1936).

Πράγματι την είδαμε. Σε γιορτινή συγκέντρωση και σε άλλη επετειακή εκδήλωση του ΑΟΠΦ στην αυγή της δεκαετίας του ’80 είχε σταθεί κομψή, δυναμική στα 66 χρόνια της, μπροστά σε αγόρια και κορίτσια του συλλόγου. Την ακούγαμε με δέος επειδή είχαμε φροντίσει να μάθουμε τα επιτεύγματά της. Στο παιδικό ημερολόγιο ο υπογράφων είχε σημειώσει λίγα λόγια της σαν συμβουλές. Αντιγράφουμε: «Η νίκη στον αθλητισμό σε κάνει να χαίρεσαι, όμως μην ξεχνάτε την αξία και την εμπειρία της συμμετοχής. Νικητές και ηττημένοι πρέπει να δίνετε τα χέρια σαν φίλοι μετά τον αγώνα».

Κόρη του Κύπριου σγωνιστή Νίκου Λανίτη και της Σαπφώς Κολακίδη. Ο δικηγόρος και δημοσιογράφος πατέρας της, μετέπειτα και αντιπρόεδρος του ΣΕΓΑΣ, ήταν υπέρμαχος της ένωσης Κύπρου – Ελλάδας. Είχε συλληφθεί το 1912 από τους Αγγλους στη Λεμεσό, φυλακίστηκε για δύο μήνες, εξορίστηκε στην Αθήνα και μετά έζησε στο Λονδίνο, όπου υπήρξε και ανταποκριτής της εφημερίδας «Εστία». Πολέμησε στις τάξεις του ελληνικού στρατού στους βαλκανικούς πολέμους, παρότρυνε την κόρη του να ασχοληθεί με τον αθλητισμό.

Ηταν 14χρονη όταν αναδείχτηκε νικήτρια στα 60 μ., στο μήκος και στο ύψος των παγκύπριων αγώνων. Από το 1931 στην Αθήνα, αθλήτρια αλλά και φοιτήτρια Πολιτικών Επιστημών στην Πάντειο. Παντρεύτηκε τον Κώστα Καβουνίδη στη διάρκεια της κατοχής (1941), απέκτησαν έναν γιο, τον Σπύρο, έναν χρόνο μετά. Νωρίτερα, στη δεκαετία του ’30, κατείχε επτά πανελλήνια ρεκόρ στα 60 μ. και 80 μ. εμπόδια, στα 100 μ., στο μήκος και στο ύψος με και άνευ φοράς, ενώ το 1932 ισοφάρισε το παγκόσμιο ρεκόρ στο μήκος άνευ φοράς! Είχαν γράψει για αυτήν εκπρόσωποι των γραμμάτων της εποχής: Παλαμάς, Σικελιανός, Καββαδίας, η Μυρτιώτισσα και όχι μόνο. Το 1931, μετά τη νίκη της στα 100 μ. του πανελλήνιου πρωταθλήματος στο Παναθηναϊκό Στάδιο, ο Σπύρος Μελάς είχε γράψει: «Ο λαός χειροκροτούσε τη δίδα Λανίτου, όχι ως νικήτρια των 100 μέτρων, αλλά ως θυγατέρα του επαναστάτη Κύπριου αγωνιστή τον οποίον είχαν συλλάβει οι Αγγλοι. Η παρουσία της δεσποινίδος Λανίτου ηλέκτριζε τα πλήθη, όπως άλλοτε η κρητική βράκα στην οδόν Σταδίου προκαλούσε διαδηλώσεις».

Το 1936 στο Βερολίνο στα 80 μ. εμπόδια έφτασε ώς τον ημιτελικό και τερμάτισε έκτη με χρόνο 12.6. Ετρεξε επίσης στα 100 μέτρα ώς τον δεύτερο γύρο. Ηταν η μοναδική Ελληνίδα αθλήτρια και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1948 (Λονδίνο). Εκεί τερμάτισε πέμπτη στον πρώτο γύρο των 100 μέτρων, μα αποκλείστηκε από τη συνέχεια. Και τι μ’ αυτό; Απομαγνητοφωνούμε λόγια της από την εκπομπή «Παρασκήνιο» της ΕΡΤ: «Θα αθλούμαι όσο ζω». Τήρησε την υπόσχεσή της εντός και εκτός σταδίων: μέλος του Συνδέσμου για τα δικαιώματα της γυναίκας και του «Συλλόγου Ελλήνων Επιστημόνων», αντιπρόεδρος της «Ενωσης Κυπρίων Ελλήνων».

Μετά τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου δεν ήρθε στην Αθήνα, αλλά μετείχε σε διοργανώσεις στίβου στη Βουδαπέστη και στον Βόλο. Στα 4×100 ανδρών της θεσσαλικής πόλης επειδή δεν υπήρχε τέταρτος άνδρας δρομέας, έτρεξε εκείνη! Συνέτριψε συνολικά 17 πανελλήνια ρεκόρ σε όλα τα αθλήματά της! Πάντως ακόμα και οι αποθεωτές της συντηρούσαν επιφυλάξεις για το σορτς που φορούσε – πρόκληση για τις γυναίκες της εποχής… «Δεν το βγάζω» απαντούσε εκείνη.