Η Gen X δεν είναι μια «χαμένη» γενιά

Είναι η «χαμένη» γενιά, που συμπιέστηκε ανάμεσα στη δημογραφική κυριαρχία των baby boomers και των millennials, η γενιά των «χασομέρηδων», μετέωρη μεταξύ της φθίνουσας μεταπολεμικής αισιοδοξίας και ενός αβέβαιου μέλλοντος, στη σκιά της ευμάρειας της δεκαετίας του 1980 και των υφέσεων που ακολούθησαν. Είναι η παραμελημένη «Γενιά Χ», που το Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ φέρνει ξανά στο προσκήνιο, επιχειρώντας να αποκαταστήσει την (καλλιτεχνική) τιμή και την υπόληψή της με την έκθεση «Gen X: Τales from the Forgotten Generation», που περιλαμβάνει έργα 50 σημαντικών, διεθνών καλλιτεχνών γεννημένων μεταξύ 1960 και 1980, από τη Συλλογή Δάκη Ιωάννου.

Η έκθεση εγκαινιάστηκε χθες στο κτίριο του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ στη Νέα Ιωνία, σε επιμέλεια του καλλιτεχνικού διευθυντή του New Museum, Μασιμιλιάνο Τζιόνι, και ο βοηθός επιμελητής Κάλβιν Γουάνγκ μας ξενάγησε στα εκθέματα που ξετυλίγουν ιστορίες γύρω από το γνωστό μυθιστόρημα του 1991 του Ντάγκλας Κόπλαντ «Generation X», όπου οι τρεις πρωταγωνιστές ατενίζουν ένα γυμνό τοπίο της Καλιφόρνιας και τις «γυμνές» ζωές τους.

Ποια είναι η συνεισφορά των καλλιτεχνών της Gen X στη σύγχρονη κουλτούρα; Πόσο επίκαιρο είναι το έργο τους; Γιατί να μας απασχολεί; Δεν γίνεται να μην αναρωτηθείς καθώς βλέπεις γλυπτά με προϊστορικούς πιθήκους, κολάζ με ομοφυλόφιλα ζευγάρια, φωτογραφίες κουστουμαρισμένων νέων «σε απόγνωση», εγκαταστάσεις με τεράστια Μπόινγκ και καμένα ντραμς, πορτρέτα με κοπριά, πλαστικές κούκλες-ερωτικά παιχνίδια, βίντεο με πολιτικές διαδηλώσεις, γυαλιστερά τοτέμ με σύμβολα κατανάλωσης, αλλά και το «νεκροκρέβατο» του καλλιτέχνη;

Εργα των Μάθιου Μπάρνεϊ, Βανέσα Μπίκροφτ, Μαουρίτσιο Κατελάν, Πολ Τσαν, Ολαφ Ελίασον, Χάρις Επαμεινώνδα, Ουρς Φίσερ, Ντάγκλας Γκόρντον, Κάμερον Τζέιμι, Τέρενς Κοχ, Τιμ Νομπλ και Σου Γουέμπστερ, Κρις Οφίλι, Γκαμπριέλ Ορόσκο, Σεθ Πράις, Χριστιάνας Σούλου, Βόλφγκανγκ Τίλμανς, Αντρα Ουρσούτα, Μάγιερ Βάισμαν, Aλεξάντρα Βαλισέφσκα και πολλών άλλων που ανταποκρίθηκαν στις προκλήσεις και στις αλλαγές της εποχής τους «με διαφορετικούς βαθμούς ειλικρίνειας, αισιοδοξίας, χιούμορ, ειρωνείας ή και σαρκασμού, με μια υγιή περιφρόνηση των συμβάσεων», όπως τόνισε ο Κάλβιν Γουάνγκ. «Κάποιοι διερεύνησαν τα ρευστά όρια μιας νέας παγκόσμιας τάξης, καταγράφοντας τα πρώιμα στάδια ενός πολυπολιτισμικού, παγκοσμιοποιημένου μέλλοντος».

Τα μέλη της Gen X ενηλικιώθηκαν λίγο πριν οι τεχνολογίες των υπολογιστών καταλάβουν την καθημερινή ζωή, ενώ το ίντερνετ και τα κινητά τηλέφωνα άρχισαν να διαδίδονται, μεγάλωσαν με την κυριαρχία της τηλεόρασης, του βίντεο και του κινηματογράφου. Είδαν την έκρηξη του διαστημόπλοιου Challenger ζωντανά στην τηλεόραση, την πτώση του Τείχους, τον Πόλεμο του Κόλπου. Κόλλησαν στο MTV, άκουσαν grunge και hip hop.

Οι καλλιτέχνες αυτής της Gen X ανταποκρίθηκαν στις κατακλυσμιαίες αυτές αλλαγές, πειραματίστηκαν με το βίντεο, αλλά και με υλικά όπως το πλαστικό, εκφράστηκαν έξω από το τελάρο. «Γι’ αυτή τη γενιά των καλλιτεχνών οι συζητήσεις σχετικά με τη σεξουαλικότητα, το φύλο και τις επιπτώσεις της επιδημίας του ΑΙDS είχαν σημαντική επίδραση στους τρόπους απεικόνισης των σωμάτων, δημιουργώντας μια στρατιά από άβαταρ σε σήψη, μεταλλικά cyborg και νέες μεταλλαγμένες μορφές ζωής», αναφέρουν οι επιμελητές. «Η πολιτική της ταυτότητας εξελίχθηκε σε νέο πεδίο μάχης, ενώ με πολλά από τα έργα τους αποδόμησαν τα media και τη μόδα». Τότε αναδύθηκαν και οι οικολογικές ανησυχίες για τη φύση και τα ζώα. Παράλληλα, νέες μορφές καλλιτεχνικής συνεργασίας και κοινωνικής δράσης αναπτύχθηκαν, ενώ ορισμένοι αντέδρασαν ενδοσκοπικά με έργα που εξερευνούσαν προσωπικές μυθολογίες και ιδιωτικούς κόσμους φαντασίας.

«Καθένας με τον τρόπο του, οι δημιουργοί της Gen X έχτισαν ένα διακριτό ιδίωμα ως απάντηση σε μια διαρκώς επιταχυνόμενη κουλτούρα που απειλούσε να τους αφήσει πίσω. Αντί να σβήσουν ως παρωχημένες, οι μέθοδοι που ανέπτυξαν για να πλοηγηθούν μεταξύ επισφάλειας και μετάβασης εξακολουθούν να έχουν απήχηση και ίσως αποτελέσουν πηγή έμπνευσης καθώς οι millennials, η Gen Z και η Generation Alpha ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν το δικό τους απρόβλεπτο μέλλον».

info: Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ, Εμμ. Παππά και Φιλελλήνων 11, Νέα Ιωνία, τηλ. 210 2758490. Μέχρι 26 Νοεμβρίου/deste.gr