BBC για συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν: Η «μάχη» των 60 ημερών, οι ασάφειες και το ερώτημα των 300 δισ.

Το μνημόνιο μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν που ανακοινώθηκε την Τετάρτη προβλέπει μεταξύ άλλων το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ενώ επιχειρεί να ανοίξει τον δρόμο προς μια τελική συμφωνία σχεδόν για όλα τα υπόλοιπα ζητήματα.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ το χαρακτήρισε ως μια σημαντική νίκη για τις ΗΠΑ σε μια μακρά συνέντευξη Τύπου στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία.

Και οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν αργότερα ότι το μνημόνιο είχε υπογραφεί ηλεκτρονικά την Τετάρτη και ότι πλέον τίθεται σε ισχύ.

Ωστόσο, όπως αναφέρει το BBC, νέες λεπτομέρειες που έδωσαν στη δημοσιότητα Αμερικανοί αξιωματούχοι σε τηλεφωνική επικοινωνία με δημοσιογράφους επιβεβαιώνουν ότι και οι δύο χώρες έχουν ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουν για να καταλήξουν σε μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία που θα επιτύχει τον πρωταρχικό στόχο του Τραμπ να εμποδίσει το Ιράν από το να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.

Ο Τραμπ επέμεινε ότι η συμφωνία διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αγοράσει, αναπτύξει ή κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Αλλά το κείμενο της συμφωνίας, το οποίο διαβάστηκε δυνατά από αξιωματούχους κατά την τηλεφωνική επικοινωνία, δεν το αντανακλά πλήρως αυτό.

Φτάνουν 60 ημέρες;

Αντίθετα, η παράταση της εκεχειρίας δίνει ώθηση σε δύσκολη μάχη σε ένα διάστημα 60 ημερών προκειμένου οι δύο αντίπαλοι να επιτύχουν μια συμφωνία για τα πυρηνικά που να έχει διάρκεια.

Υπενθυμίζεται ότι χρειάστηκαν 20 μήνες διαπραγματεύσεων για την κυβέρνηση Ομπάμα, ώστε να καταλήξει στην αρχική συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν το 2015. Μπορεί η κυβέρνηση Τραμπ να το κάνει αυτό σε μόλις δύο μήνες;

Προς το παρόν, το κείμενο της συμφωνίας δεσμεύει το Ιράν απλώς να «μειώσει» το απόθεμά του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού, υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος την Τετάρτη το χαρακτήρισε ως «σημαντική παραχώρηση» εκ μέρους της Τεχεράνης.

Ωστόσο, όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες για το πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό και σε ποιο χρονοδιάγραμμα, πρέπει να διευθετηθούν κατά την περίοδο των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων που ξεκινούν μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Το ζήτημα των 300 δισ. δολαρίων

Ο Τραμπ έχει επίσης δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν θα παράσχουν χρήματα στο Ιράν. Αυτό είναι ένα βασικό ζήτημα για τον πρόεδρο, ο οποίος είχε ασκήσει έντονη κριτική στην πληρωμή 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την κυβέρνηση Ομπάμα στο Ιράν το 2016.

Έχοντας στο νου του την πολιτική κληρονομιά του, ο Τραμπ ήθελε να παρουσιάσει τη συμφωνία του με το Ιράν ως καλύτερη από εκείνη του Ομπάμα, ενώ έχει χρησιμοποιήσει ως επιχείρημα το ζήτημα των χρημάτων για να υποστηρίξει ότι υιοθετεί μια ισχυρότερη στάση έναντι της Τεχεράνης.

Ωστόσο, σύμφωνα με το κείμενο αυτής της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν «με περιφερειακούς εταίρους για να αναπτύξουν ένα οριστικό [και] αμοιβαία συμπεφωνημένο σχέδιο με τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια» για την ανοικοδόμηση του Ιράν.

Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία δεν δεσμεύει τις ΗΠΑ να πληρώσουν στο Ιράν «ούτε ένα σεντ». Αλλά η ίδια η διατύπωση στη συμφωνία είναι αδιαφανής και φαίνεται να αφήνει ανοιχτή την πόρτα για να κάνουν οι ΗΠΑ τελικά κάποιες πληρωμές στο Ιράν.

Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ και τον Αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς, οι οποίοι έκαναν προεκλογική εκστρατεία με την υπόσχεση να μην ξεκινήσουν νέους «αέναους πολέμους».

Επικρίσεις και από Ρεπουμπλικανούς

Η βάση του στρατοπέδου MAGA μπορεί να έχει αντίρρηση για τη συμφωνία, ακόμη και αν οποιαδήποτε τελική πληρωμή προς το Ιράν δεν προέρχεται απευθείας από τις ΗΠΑ.

Οι επικρίσεις ήρθαν άμεσα, ακόμη και μέσα από το ρεπουμπλικανικό κόμμα. Οι βουλευτές στο Κογκρέσο απαιτούν ενημερώσεις και πληροφορίες από την κυβέρνηση Τραμπ σχετικά με τη συμφωνία και τα σημεία στα οποία δημιουργεί αβεβαιότητα.

Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί δήλωσαν ότι ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στη συμφωνία, με έναν εξέχοντα γερουσιαστή να την καταγγέλλει και να υποστηρίζει ότι ο Τραμπ έδωσε πάρα πολλά στο Ιράν και δεν έλαβε αρκετά σε αντάλλαγμα.

«Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν περιορίστηκαν και έχουν μάθει ότι η απειλή των Στενών του Ορμούζ λειτουργεί και αναμφίβολα θα την αξιοποιήσουν στο μέλλον», δήλωσε σε ανάρτηση στο X ο απερχόμενος γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι από τη Λουιζιάνα.

«Αυτό είναι το χειρότερο λάθος στην εξωτερική [μας] πολιτική εδώ και δεκαετίες», πρόσθεσε ο ίδιος.

Αβέβαιο το μέλλον

Στη συμφωνία με έκταση μιάμιση σελίδας, γίνεται αναφορά και σε άλλα κρίσιμα ζητήματα.

Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, ο Τραμπ δήλωσε ότι ύψιστη προτεραιότητα ήταν η αποτροπή της χρηματοδότησης ομάδων φίλα προσκείμενων στο Ιράν στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ.

Αυτή ήταν προτεραιότητα και για το Ισραήλ, το οποίο ενώθηκε με τις ΗΠΑ στην έναρξη του πολέμου, ενώ εμπλέκεται και σε ξεχωριστή σύγκρουση με την υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή στον Λίβανο.

Η παύση των εχθροπραξιών βάσει αυτής της αρχικής συμφωνίας αφορά και τη Χεζμπολάχ. Αλλά η ομάδα αναφέρθηκε ελάχιστα στη συμφωνία και δεν είναι σαφές εάν το Ιράν θα πιεστεί να εγκαταλείψει την υποστήριξή του προς την ομάδα και άλλους περιφερειακούς πληρεξουσίους του στον επόμενο γύρο συνομιλιών.

Το κείμενο που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη δεν ασχολείται λεπτομερώς ούτε με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, ένα άλλο ζήτημα που ο Τραμπ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσαν ότι ήταν προτεραιότητα στην αρχή του πολέμου.

Το εάν η συμφωνία που υπογράφηκε στη Γενεύη αυτή την εβδομάδα μπορεί να οδηγήσει σε μια τελική συμφωνία είναι αβέβαιο. Το κείμενο δίνει και στις δύο πλευρές προθεσμία 60 ημερών, αλλά σημειώνει ότι θα μπορούσε να υπάρξει παράταση εάν χρειαστεί.

Αυτό ίσως να υποδηλώνει ότι και οι δύο χώρες δεν είναι και πάρα πολύ αισιόδοξες ότι μπορούν να επιτύχουν μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία.

Στη συνέντευξη Τύπου του στην G7, ο ίδιος ο Τραμπ δεν δήλωσε καμία δέσμευση σχετικά με τις προοπτικές διαρκούς ειρήνης με το Ιράν.

«Αν δεν γίνει σε 60 ημέρες, όλα καλά», είπε ο Τραμπ. «Επιστρέφουμε στους βομβαρδισμούς».