Κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας, προστασία της ελληνικής σημαίας, ως συμβόλου του ελληνικού έθνους, και δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών, είναι οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος που εξετάζονται σήμερα, Τετάρτη, η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Η πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος αποτυπώνει μια κορυφαία πολιτική επιλογή της Νέας Δημοκρατίας για την «απελευθέρωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και τη θέσπιση του Μη Κρατικού Πανεπιστημίου», η οποία «θα διευρύνει το πεδίο ελευθερίας επιλογών των νέων Ελλήνων, θα εγγυάται την ισότητα ευκαιριών, για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να φοιτήσουν στο εξωτερικό ή όσους δεν μπόρεσαν να σπουδάσουν, λόγω δυσκολιών στα νεανικά τους χρόνια, και θα ενισχύσει την κοινωνική κινητικότητα». Στοχεύει επίσης να καταστήσει την Ελλάδα «από νησίδα εκπαιδευτικού απομονωτισμού, διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο». Θέση της Νέας Δημοκρατίας είναι επίσης ότι «επαναπατρίζοντας μέρος έστω των 53.000 εξόριστων Ελλήνων φοιτητών και άλλων τόσων διακεκριμένων ερευνητών και προσελκύοντας και ξένους, θα δημιουργηθεί μια νέα πηγή για το ΑΕΠ, νέες θέσεις εργασίας και φυσικά άμεσες ελληνικές και ξένες επενδύσεις στον τομέα της παιδείας και του πολιτισμού, εισάγοντας την ελληνική οικονομία στη διεθνή εκπαιδευτική αγορά, από την οποία ήταν απούσα».
Σημαντική παράμετρος της συζήτησης, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, αναμένεται να είναι η κατάσταση των δημόσιων πανεπιστημίων αλλά και η νομολογία, η δικαστική ερμηνεία και το ενωσιακό δίκαιο. Ερωτήματα και προβληματισμοί που ανακύπτουν και αναμένεται να τεθούν είναι «αν μετά την απόφαση της ολομέλειας του ΣτΕ για τα αλλοδαπά πανεπιστήμια, έχει πρακτική σημασία και η αναθεώρηση του άρθρου 16», «μήπως τελικά τα συντάγματα αλλάζουν και χωρίς να αναθεωρούνται», «πώς το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο έχει εισχωρήσει στο συνταγματικό δίκαιο», σε συνδυασμό με το άρθρο 28 του Συντάγματος που αναφέρεται στην ενοποιητική διαδικασία.
Στυλιανίδης: Συνύπαρξη Δημοσίων και Ιδιωτικών ή Μη Κρατικών Μη Κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων
«Η εμμονική ιδεοληπτική αντίδραση κάποιων πολιτικών δυνάμεων, αλλά και οι προκαταλήψεις και τα συμφέροντα μέρους του καθηγητικού κατεστημένου που έμαθε να μονοπωλεί την «αυθεντία της γνώσης», προστάτεψαν για μισό αιώνα σχεδόν το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση», δήλωσε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης, αναπτύσσοντας τους λόγους που το κόμμα του προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτή η ιδεοληπτική εμμονή και τα συμφέροντα, όπως είπε, «εμπόδισαν κάθε προσπάθεια συντεταγμένης συνταγματικής αλλαγής του άρθρου 16 στις αναθεωρητικές απόπειρες του 2001, 2007 και 2019 και πολέμησαν κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού και απελευθέρωσης των εκπαιδευτικών επιλογών, οδηγώντας συχνά σε τέλμα την δημόσια ανώτατη εκπαίδευση παρά τα φωτισμένα επιστημονικά μυαλά που διαθέτει, καθιστώντας την Ελλάδα διεθνή νησίδα εκπαιδευτικού απομονωτισμού». Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας είπε επίσης ότι αποτέλεσμα αυτής της εμμονής στο κρατικό μονοπώλιο του πανεπιστήμιου ήταν να συρρικνωθεί η ελευθερία των νέων ανθρώπων στην εκπαιδευτική επιλογή, η πατρίδα εγκλώβισε τη γνώση στο μονοπώλιο της «αυθεντίας του κρατικού πανεπιστημίου», η καινοτόμος έρευνα «φυλακίστηκε» στο μονόδρομο του δημόσιου τομέα, η πατρίδα του πολιτισμού εξόρισε τους πολλούς καλούς επιστήμονες, καθηγητές, ερευνητές, φοιτητές, στερώντας τους τη δυνατότητα να ζήσουν και να προσφέρουν στον τόπο τους.
Οι επιπτώσεις του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση στους νέους, όπως σημείωσε, είναι πάνω από 51.138 Ελληνόπουλα να έχουν φύγει για σπουδές στο εξωτερικό, χιλιάδες ερευνητές, καθηγητές, διακεκριμένοι επιστήμονες δεν μπόρεσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα μεταφέροντας φρέσκια τεχνογνωσία και νέα νοοτροπία, αν και το ήθελαν, λόγω κλειστού συστήματος. Έτσι η Ελλάδα κατέστη η χώρα με τους περισσότερους εξόριστους επιστήμονες στον κόσμο αναλογικά με τον πληθυσμό της και η έκτη στον κόσμο σε απόλυτους αριθμούς μετά την Ν. Κορέα, τη Γερμανία, την Ιαπωνία, τη Γαλλία και την Τουρκία. Σήμερα φοιτούν 3.300 Έλληνες φοιτητές στις ΗΠΑ, πάνω από 7.500 στη Μ. Βρετανία (είμαστε η 2η εθνικότητα μετά τους Κινέζους), 7.000 στη Γερμανία, 2.000 στη Γαλλία, 20.546 στην Κύπρο.
Ο εισηγητής της ΝΔ αναφέρθηκε στο ενωσιακό δίκαιο και τη νομολογία, μετά το Σύνταγμα του 1975 για να καταλήξει ότι η ψήφιση του ν. 5094/24 για τη δημιουργία Παραρτημάτων Ξένων Πανεπιστημίων στην Ελλάδα πριν την αναθεώρηση του άρθρου 16 δημιούργησε ρήγμα στην μέχρι σήμερα στενή γραμματική ερμηνεία και προχώρησε σε μια ανοιχτή ερμηνεία του πνεύματος της συνταγματικής διάταξης, λαμβάνοντας υπ’όψιν το σύγχρονο ευρωπαϊκό περιβάλλον, δεδομένου ότι «το δίλημμα, αν ο πάροχος εκπαιδευτικών υπηρεσιών πρέπει να είναι δημόσιος ή ιδιωτικός, είναι πλέον διεθνώς παρωχημένο, ακόμα και σε κρατικιστικά καθεστώτα».
Οι διεθνείς, ευρωπαϊκές και εθνικές εξελίξεις που συντελέστηκαν από το 1975 μέχρι σήμερα δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον που συμβάλλει ώστε για πρώτη φορά να αναπτύσσονται τρεις παράλληλες έννομες τάξεις, η διεθνής, η ευρωπαϊκή και η εθνική, είπε ο κ. Στυλιανίδης και σημείωσε ότι η διεθνής και η ευρωπαϊκή είναι πλέον ιδιαίτερα επεμβατικές στην εσωτερική συνταγματική τάξη, ενώ οι βασικές θεσμικές, πολιτικές και νομολογιακές μεταβολές που συντελέστηκαν καθοδηγούν τον εφαρμοστή του δικαίου, νομοθέτη ή δικαστή, να προσαρμοστεί.
Η μεταβολή αυτή στην ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν θίγει τη συνταγματική επιταγή για δημόσια δωρεάν παιδεία που αφορά ούτως ή άλλως μόνο στους επιτυχόντες των Πανελλαδικών Εξετάσεων, είπε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης και σημείωσε ότι τα παραρτήματα ξένων αναγνωρισμένων και ισοτιμημένων πανεπιστημίων, ιδιωτικών ή δημοσίων, που μέχρι σήμερα κάποια παρείχαν τίτλους με αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα μέσω κολλεγίων με συμβάσεις δικαιόχρησης, τώρα τελούν πλέον υπό την εποπτεία, όχι μόνο του μητρικού ξένου πανεπιστημίου αλλά και του ελληνικού κράτους από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, η οποία παρεμβαίνει, όχι μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά στον έλεγχο ποιότητας.
«Η δημιουργία ενός νέου τύπου Νομικού Προσώπου που θα ονομάζεται Νομικό Πρόσωπο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης διευρύνει την ελευθερία επιλογής των νέων Ελλήνων», σημείωσε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας.
Σημείωσε επίσης ότι η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Παιδείας δεν απελευθέρωσε πλήρως τις επιλογές, ούτε εξαφάνισε τις χρόνιες στρεβλώσεις που προκάλεσε η επιμονή της κρατικιστικής και συντεχνιακής αντίληψης στο μονόδρομο του κρατικού μονοπωλίου. «Για να ολοκληρωθεί με πληρότητα η μεταρρύθμιση αυτή, απαιτείται και η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος τόσο για την απελευθέρωση των υγιών δυνάμεων της ελληνικής αγοράς και κοινωνίας όσο και των δημιουργικών δυνάμεων του δημοσίου πανεπιστημίου», είπε ο κ. Στυλιανίδης και πρόσθεσε ότι ο νέος νόμος παρά τις όποιες αδυναμίες του, αν εφαρμοστεί με αυστηρότητα και συνέπεια, όπως ήδη γίνεται, δείχνει το δρόμο προς τον Συνταγματικό νομοθέτη που έρχεται, προδιαγράφοντας ίσως την μετεξέλιξη της Ελλάδας σε σημαντικό διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο.
Η απελευθέρωση της ελληνικής αγοράς ανώτατης εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και η συνύπαρξη δημοσίου και μη κρατικού πανεπιστημίου, είπε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας:
- Θα αναδείκνυε τις επιστημονικές δυνάμεις του ντόπιου και του Οικουμενικού Ελληνισμού.
- Θα συνέβαλε στον επαναπατρισμό νέων επιστημόνων που θα γινόταν φορείς νέας γνώσης και νοοτροπίας ακόμα κι αν εργαζόταν ή σπούδαζαν εποχικά στην Ελλάδα.
- Όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια, δημόσια ή ιδιωτικά, θα προσέλκυαν χιλιάδες ξένους φοιτητές στην Ελλάδα δημιουργώντας μια νέα πηγή για το ΑΕΠ ισχυρότερη ακόμα και από τον τουρισμό, διότι κάθε φοιτητής έχει υπολογιστεί ότι προκαλεί κατά μέσο όρο 7-8 επισκέψεις τρίτων στον τόπο σπουδών του.
- Μέσα από τους μετέχοντες της ελληνικής παιδείας θα μπορούσε να ξαναγεννηθεί ένα πανίσχυρο διεθνές δίκτυο φιλελληνισμού που θα ενίσχυε την εξωστρέφεια της εθνικής οικονομίας και θα προωθούσε αποτελεσματικά στο μέλλον δια των αποφοίτων του τα εθνικά μας δίκαια, πολλαπλασιάζοντας τις διεθνείς μας συμμαχίες.
- Η μετεξέλιξη της Ελλάδας σε σημαντικό διεθνές περιφερειακό εκπαιδευτικό κέντρο θα δημιουργούσε πολλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας για απλούς ή εξειδικευμένους εργαζόμενους και σίγουρα η πανεπιστημιακή έρευνα θα ενίσχυε τις δυνατότητες της ελληνικής αγοράς σε πολλά πεδία, που οι Έλληνες διαπρέπουν διεθνώς.
Για τους λόγους αυτούς η Νέα Δημοκρατία προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος στην κατεύθυνση της συνύπαρξης Δημοσίων και Ιδιωτικών ή Μη Κρατικών Μη Κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων που θα ονομάζονται Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.
Αναφερόμενος στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την προστασία της εθνικής σημαίας και της ελληνικής γλώσσας, ο κ. Στυλιανίδης είπε ότι «η εθνική σημαία αποτελεί σύμβολο της κυριαρχίας και της ενότητας της πατρίδας μας. Ενσωματώνει τις αξίες και την ιστορική συνέχεια του έθνους. Η κατοχύρωσή της στο Σύνταγμα έχει ύψιστη συμβολική σημασία και ενισχύει την προστασία της σημαίας από πράξεις που μπορεί να τη βεβηλώσουν σαν αυτές που βιώσαμε στο παρελθόν, όπως το κάψιμό της ενώπιον του Άγνωστου Στρατιώτη».
Υπογράμμισε επίσης ότι η γλώσσα αποτελεί φορέα του πολιτισμού και της εθνικής κληρονομιάς. «Η συνταγματική της κατοχύρωση αναδεικνύει τη σημασία της και αναβαθμίζει την προστασία της στο ανώτατο επίπεδο. Η ελληνική γλώσσα λειτουργεί ως εργαλείο μελέτης της ιστορικής ρίζας του πολιτισμού μας. Είναι η γλώσσα της κλασικής παιδείας, της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της δημοκρατίας, του χριστιανικού Ευαγγελίου αλλά και ο ζωντανός δεσμός με τον οικουμενικό Ελληνισμό».
Γιαννακοπούλου: Θέσπιση του μη κρατικού, μη κερδοσκοπικού πανεπιστημίου
Η θωράκιση του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου και η ρητή συνταγματική θέσπιση του μη κρατικού, μη κερδοσκοπικού, είναι η πρόταση του ΠΑΣΟΚ στην Επιτροπη Συνταγματικής Αναθεώρησης, όπως την παρουσίασε η Νάντια Γιαννακοπούλου.
«Για δεκαετίες εγκλωβιστήκαμε σε στείρα αντιπαράθεση, χάνοντας ευκαιρίες για προσέλκυση επενδύσεων και για την ανάσχεση ανθρώπων που εξακολουθούν να ψάχνουν για σπουδές στο εξωτερικό» είπε στην τοποθέτησή της η Νάντια Γιαννακοπούλου με οικογένειες να δαπανούν κάθε χρόνο σημαντικούς πόρους για σπουδές εκτός χώρας και δεν έχουμε κανένα λόγο να συντηρούμε ένα αναχρονισμό. Τώρα είναι η ώρα να κλείσουμε οριστικά αυτή τη συζήτηση όχι με όρους αγοράς , όχι με όρους κερδοσκοπίας αλλά με όρους ποιότητας , αυστηρής εποπτείας, κοινωνικής ευθύνης, να επιτρέψουμε τη λειτουργία μη κρατικών , μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων που να συμπληρώνουν το δημόσιο χωρίς να το υποκαθιστούν».
«Η υπέρβαση αυτού του αναχρονισμού δε μπορεί να γίνει σε βάρος του δημοσίου, πρόσθεσε. Το δημόσιο πανεπιστήμιο παραμένει νούμερο ένα πυλώνας της ανώτατης εκπαίδευσης με ισχυρή ερευνητική δραστηριότητα και η πολιτεία οφείλει να εγγυάται την επαρκή χρηματοδότησή του , τις σύγχρονες υποδομές την εξωστρέφεια.
Αναφερόμενη στην πρόταση της πλειοψηφίας, είπε ότι η Νέα Δημοκρατία αντιμετώπισε την ανώτατη εκπαίδευση ΄περισσότερο ως πεδίο αγοράς παρά ως δημόσιο αγαθό, «βάφτισε πανεπιστήμια δομές χωρίς κανένα εχέγγυο, υποσχόμενη ότι θα έφερνε Πανεπιστήμια υψηλού κύρους. Δεν ήρθε κανένα».
