Τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή;

Μετά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή (28 Φεβρουαρίου 2026) και μέχρι πρόσφατα που δρομολογούνται άλλοτε σχέδια εκεχειρίας και άλλοτε επανέναρξη των εχθροπραξιών, στη διεθνή δημόσια σφαίρα διατυπώνονται θέσεις και απόψεις οι οποίες αυτοσυγκροτούνται ως ερμηνευτικά σχήματα του συμβάντος της σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ – Ισραήλ από τη μία και του Ιράν από την άλλη. Δεν θέλω να επιχειρήσω μια κάποια στοιχειώδη τυπολογία των σχετικών θέσεων και απόψεων. Με ενδιαφέρει να εκθέσω σε γενικές γραμμές τη δική μου ερμηνευτική όραση.

Στη Μέση Ανατολή τα τελευταία δύο-τρία χρόνια εφαρμόζονται δύο σχέδια αναδιανομής της παγκόσμιας ισχύος. Αυτά τα δύο σχέδια έχουν τα ονόματα των δύο πρωταγωνιστών-ηγετών: του Τραμπ και του Νετανιάχου. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επεξεργαστεί το Σχέδιο Μέση Ανατολή (και την αναδιανομή ισχύος) σύμφωνα με τις πολιτικές εξαγγελίες του: να καταστεί η Αμερική μεγάλη στον διεθνή καταμερισμό ισχύος. Ακολουθώντας το πολιτικό αυτό δόγμα του σχεδίασε έναν «πόλεμο» στη Μέση Ανατολή ο οποίος δεν μπορεί να τελειώσει εάν το δόγμα αυτό δεν γίνει πραγματικότητα.

Στο ερώτημα γιατί ο Tραμπ για να επιτύχει τον φονταμενταλιστικό στόχο του, να γίνει η Αμερική ξανά μεγάλη, ξεκίνησε από τη Μέση Ανατολή, θα απαντήσουν οι ειδικοί πολιτικοί αναλυτές. Θα κάνω από τη δική μου οπτική γωνία μόνο μία επισήμανση. Αποπειράθηκε να διευθετήσει τα πράγματα στη Βενεζουέλα αλλά δεν προχώρησε η μέθοδός του επειδή τα πολιτικά συστήματα στη Λατινική Αμερική έχουν θεμέλια και μπορούν ως τέτοια να ανταγωνιστούν τη «Δύση» των ΗΠΑ.

Η δεύτερη μέθοδος επιβολής της ισχύος στη Μέση Ανατολή φέρει το όνομα Νετανιάχου. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ «άρπαξε» την ιστορική ευκαιρία να μετασχηματίσει το κράτος του Ισραήλ σε «αυτοκρατορία» στη Μέση Ανατολή. Αυτός είναι ο λόγος που συνεχίζονται οι πολεμικές επιθέσεις του Ισραήλ κατά του Λιβάνου ακόμη και υπό συνθήκες εκεχειρίας και κατάπαυσης του πυρός.

Ας σημειωθεί ότι οι δύο αυτές μέθοδοι επιβολής ισχύος σε μια συγκεκριμένη περιοχή του πλανήτη μας (στη Μέση Ανατολή) μολονότι έχουν ιδεολογικο-πολιτικές διαφορές λειτουργούν ως προς τον κοινό στόχο τους συμπληρωματικά, δηλαδή και ο Τραμπ και ο Νετανιάχου έχουν συνεννοηθεί να επιβληθεί το νέο καθεστώς αναδιανομής της ισχύος στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και με τις δύο μεθόδους. Η Αμερική μέσω των εμπορικών πολέμων να ξαναγίνει μεγάλη και ταυτόχρονα το Ισραήλ του Νετανιάχου να οριστεί ως «αυτοκρατορία» στην περιοχή. Πράγμα που σημαίνει πως οποιαδήποτε άλλη «φωνή» ή «γραφή» (κατά τον Ντεριντά) δεν συμφωνεί με το δόγμα του Νετανιάχου όχι απλώς απορρίπτεται, αλλά μετατρέπεται σε «πολεμικό εχθρό».

Κάνοντας μια σύνοψη των σκέψεων για το «τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή» επισημαίνω ότι εφαρμόζονται δύο μέθοδοι αναδιανομής της ισχύος στην περιοχή. Τα κράτη της περιοχής βρίσκονται σε θέση άμυνας. Οι επιθέσεις των Τραμπ και Νετανιάχου δεν είναι «πολεμικές επιθέσεις» με την κλασική έννοια του όρου. Από την άλλη, τα διοικητικά κράτη της περιοχής δεν εντάχθηκαν ποτέ σε «μαθησιακές διαδικασίες» αυτοκαθορισμού εθνικής ταυτότητας. Η Μέση Ανατολή άνοιξε με αφορμή τον «πόλεμο» των Τραμπ και Νετανιάχου το τεράστιο κεφάλαιο της πολιτικής οικονομίας των γεωοικονομικών πολέμων στην πλανητική εποχή μας.

*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας