Ανησυχία για τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν μετά την επίθεση του Ισραήλ στη Βηρυτό – Η Τεχεράνη απειλεί με αντίποινα

Ο Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε έκκληση για αυτοσυγκράτηση την Κυριακή, μετά την έναρξη νέων ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών στη Βηρυτό.

Οι εν λόγω εξελίξεις έλαβαν χώρα τη στιγμή που οι μεσολαβητές προσπαθούσαν να καταλήξουν σε μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ για τον οριστικό τερματισμό του τρίμηνου πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ είπε πάντως στον αμερικανικό ιστότοπο Axios ότι η υπογραφή συμφωνίας με το Ιράν θα πραγματοποιηθεί «σε λίγες ώρες».

Σε ανάρτησή του στο Truth Social νωρίτερα, ο Τραμπ τόνισε ότι η ισραηλινή επίθεση «δεν έπρεπε να είχε γίνει» καθώς και ότι «όλες οι πλευρές πρέπει να υποχωρήσουν».

Καμία σημαντική εξέλιξη μέχρι στιγμής

«Είμαστε πολύ κοντά σε μια Συμφωνία που θα φέρει ειρήνη στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου… Δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ πουθενά στον Λίβανο, αλλά δεν πρέπει επίσης να υπάρξουν άλλες επιθέσεις από οποιοδήποτε άλλη πλευρά, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ, εναντίον του Ισραήλ. Αυτή θα μπορούσε να είναι το ξεκίνημα μιας μακράς και όμορφης ειρήνης – Ας μην το τινάξουμε στον αέρα!» έγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ είχε υποστηρίξει και προηγουμένως ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να υπογράψουν συμφωνία με το Ιράν την Κυριακή, αλλά καθώς πλησίαζε το βράδυ στη Μέση Ανατολή, δεν υπήρχαν σημάδια κάποιας σημαντικής εξέλιξης.

Αντ’ αυτού, Ιρανοί αξιωματούχοι απείλησαν με στρατιωτική απάντηση στην ισραηλινή επίθεση στη Βηρυτό, η οποία κατέστρεψε ένα κτίριο στα νότια προάστια της πρωτεύουσας του Λιβάνου, σκοτώνοντας τρεις ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους έξι.

Τραμπ: «Ο Νετανιάχου δεν έχει καμία γ…νη κρίση»

Ο Τραμπ δήλωσε στο Axios ότι η ισραηλινή επιδρομή «καθυστέρησε την υπογραφή κατά λίγες ώρες» και είπε ότι είχε πει στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ότι «δεν είχε καμία γαμ…νη κρίση».

Μιλώντας μάλιστα στο Fox News, ανέφερε ότι επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Νετανιάχου μετά την επίθεση στον Λίβανο και του εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την εξέλιξη. «Του είπα “τι στο διάολο κάνεις;”» τόνισε ο Τραμπ.

Το Ισραήλ δήλωσε ότι είχε στοχεύσει ανώτερους διοικητές της Χεζμπολάχ αφότου η μαχητική ισλαμιστική οργάνωση – η οποία έχει στενούς δεσμούς με την Τεχεράνη – εκτόξευσε τρεις βλήματα στο βόρειο Ισραήλ.

Ένα πλήγμα στη Βηρυτό από ισραηλινές δυνάμεις πριν από μια εβδομάδα πυροδότησε έναν σύντομο αλλά έντονο νέο γύρο συγκρούσεων μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, αποσταθεροποιώντας τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.

«Οι ΗΠΑ δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους», λέει το Ιράν

Ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης και πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, έγραψε στο X την Κυριακή ότι οι επιθέσεις του Ισραήλ στη Βηρυτό έδειξαν ότι «η Αμερική είτε δεν έχει τη θέληση να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της είτε την ικανότητα να το πράξει», προειδοποιώντας ότι οι επιθέσεις θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο το τελικό στάδιο των συνομιλιών.

Ο στρατηγός Μοχάμαντ Τζαφάρ Ασάντι, αναπληρωτής διοικητής του αρχηγείου της κοινής διοίκησης του Ιράν, δήλωσε από την πλευρά του ότι: «Αυτά τα εγκλήματα δεν θα μείνουν αναπάντητα», σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mizan.

Η Τεχεράνη έχει επιμείνει ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να καλύπτει «όλα τα μέτωπα» και να περιλαμβάνει τις μάχες στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ έχει εξαπολύσει μια ευρεία εκστρατεία επιθέσεων και έχει καταλάβει ένα τμήμα του νότου.

Το «κενό» του μνημονίου

Περιφερειακοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι μεσολαβητές του Κατάρ ταξίδεψαν στην Τεχεράνη την Κυριακή για να οριστικοποιήσουν τους όρους ενός μνημονίου συμφωνίας, το οποίο αναμένεται να υπογραφεί ηλεκτρονικά.

Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες υποδηλώνουν ότι αυτή η προκαταρκτική συμφωνία θα υποχρεώσει το Ιράν να ανοίξει ξανά σε όλα τα πλοία τα Στενά του Ορμούζ, το οποίο πριν από τον πόλεμο μετέφερε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ θα άρουν τον δικό τους ναυτικό αποκλεισμό στο Ιράν και θα επιτρέψουν στην Τεχεράνη να πουλάει πετρέλαιο, παρέχοντας κάποια ανακούφιση στην ταχέως επιδεινούμενη οικονομία του Ιράν.

Ωστόσο, το μνημόνιο δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο θα εξεταστεί κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 60 ημερών που θα οδηγήσει σε μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία.

«Αμφιβάλλω αν θα δούμε όλα αυτά να ολοκληρώνονται σε 60 ημέρες», δήλωσε η Άλια Μπραχίμι, του Ατλαντικού Συμβουλίου με έδρα την Ουάσιγκτον.

Αντιδράσεις στο Ισραήλ – «Κολοσσιαία αποτυχία»

Στο μεταξύ, οι αντιδράσεις στο Ισραήλ για την αναδυόμενη συμφωνία υπήρξαν έντονες, ενώ εκτεταμένη είναι η ανησυχία για την απουσία όρων που θα ανάγκαζαν το Ιράν να περιορίσει είτε το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων του είτε την υποστήριξη περιφερειακών κινημάτων όπως η Χεζμπολάχ.

Ο Νετανιάχου έχει υποστηρίξει δημόσια τον Τραμπ, αλλά αντιμετωπίζει μια δύσκολη μάχη επανεκλογής αργότερα εντός του 2026.

«Αυτή είναι μια κολοσσιαία αποτυχία. Μια πλήρης κατάρρευση. Το Ιράν έχει αναμφισβήτητα αναδειχθεί ως ο μεγάλος νικητής», έγραψε ο Άβι Ασκενάζι στην εφημερίδα Maariv.

Επικρίσεις και εντός των Ρεπουμπλικανών

Ο Τζέικομπ Νάγκελ, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Νετανιάχου, χαρακτήρισε το σχέδιο συμφωνίας «μεγάλο λάθος».

Υπάρχουν μάλιστα φωνές και εντός του ρεπουμπλικανικού κόμματος του Τραμπ που έχουν επικρίνει την αναδυόμενη συμφωνία.

Ακόμα κι αν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, η ανακούφιση για την παγκόσμια οικονομία θα αργήσει να έρθει, λένε οι αναλυτές.

Η ασφαλής διέλευση για τα πλοία που έχουν παγιδευτεί στη θαλάσσια οδό δεν είναι καθόλου εξασφαλισμένη και οι υποδομές που έχουν υποστεί ζημιές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης θα χρειαστούν μήνες για να επισκευαστούν πλήρως.

Ο Τραμπ αναμένεται να συζητήσει την αποναρκοθέτηση των Στενών κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της G7 που ξεκινά τη Δευτέρα.