Ο Αλί έφτασε στο κέντρο της Αθήνας αργά το βράδυ της Τετάρτης, 13 Μαΐου, έχοντας διασχίσει την Ευρώπη με τα πόδια, κουβαλώντας μια τσάντα με τα απολύτως αναγκαία και ένα ειδικό τρίποδο με θέση για δύο κάμερες, προσέχοντας να μην ξεπερνούν όλα μαζί τα 15 κιλά. Ξεκίνησε από το Λονδίνο 88 μέρες νωρίτερα με προορισμό το Σουδάν για να αναδείξει την αιματοχυσία και την ανθρωπιστική κρίση και να συγκεντρώσει χρήματα για ανθρωπιστική βοήθεια, περπατώντας 40-50 χιλιόμετρα καθημερινά, κάποιες μέρες περισσότερο, με τέσσερις τριήμερες στάσεις για ξεκούραση, μεταδίδοντας ζωντανά λεπτό προς λεπτό τη διαδρομή στο διαδίκτυο.
Η τελευταία στάση έγινε στην Αλβανία, πριν περάσει τα σύνορα με την Ελλάδα και βρεθεί στην Αθήνα περπατώντας πρώτα κατά μήκος του παραθαλάσιου δυτικού μετώπου. «Είναι πολύ ωραία διαδρομή αλλά δύσκολη, έχει βουνά και ανηφόρες», λέει για το ελληνικό κομμάτι του ταξιδιού, μιλώντας από τα γραφεία του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών στο κέντρο της Αθήνας. Σε λίγες μέρες θα βρισκόταν ξανά στον δρόμο για το τελευταίο και δυσκολότερο κομμάτι του ταξιδιού, την Αίγυπτο και την έρημο Σαχάρα, μέχρι να φτάσει στον προορισμό του, το Σουδάν.
Είναι κουρασμένος, δεν το κρύβει, αλλά είναι αφοσιωμένος στον σκοπό του να γίνει γνωστή σε όσο το δυνατόν περισσότερους η κατάσταση στο Σουδάν, όπου από τον Απρίλιο του 2023 εξελίσσεται ένας από τους πιο αιματηρούς, άγριους και καταστροφικούς εμφύλιους πολέμους, που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού, με 14 εκατομμύρια εκτοπισμένους – περίπου ένας στους τέσσερις Σουδανούς.
Καθοριστική για την απόφασή του να αναλάβει δράση, ξεπερνώντας τα όρια της σωματικής αντοχής, ήταν η επίσκεψή του στη χώρα στα τέλη του 2024, πρώτη φορά από τότε που έφυγε με την οικογένειά του το 2009, σε ηλικία 13 ετών, λόγω του τότε πολέμου που κράτησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, αφήνοντας περίπου δύο εκατομμύρια νεκρούς και περίπου τέσσερα εκατομμύρια εκτοπισμένους. Τίποτα δεν συγκρίνεται όμως με την κατάσταση που αντίκρισε τον Νοέμβριο του 2024.
Εικόνες ντροπής
«Είδα μια φρικτή κατάσταση», λέει, «όχι μόνο σε μία περιοχή, αλλά σε όλο το Σουδάν. Ταξιδέψαμε με το λεωφορείο και είχαμε άμεση εικόνα της κατάστασης. Παντού όπου πήγα είδα γυναίκες να κοιμούνται στον δρόμο, να ζητιανεύουν φαγητό στις πόλεις. Πήγα στο Μαντάνι, στο Σενάρ, στη Σίνζα, πήγα στην πρωτεύουσα, το Χαρτούμ, έφτασα μέχρι το Αλ Καντάριφ, είδα αυτούς που είχαν μεταναστεύσει μακριά από την περιοχή του Νταρφούρ με την οικογένειά τους, κάποιοι είχαν χάσει τον πατέρα τους, τους συγγενείς τους, δεν υπήρχε κανείς να τους φροντίσει. Συνάντησα ένα κορίτσι, 13-14 ετών, είχε χάσει όλη της την οικογένεια, έπρεπε να τη φροντίζουν οι γείτονες. Τη ρώτησα ποιος την προσέχει. Κανείς. Δεν υπήρχε καμία οργάνωση, τίποτα. Ήταν σοκαριστικό. Προσπάθησα να βοηθήσω όσο μπορούσα, αλλά μιλάμε για εκατομμύρια ανθρώπους που έχουν φύγει από τα σπίτια τους και κοιμούνται στον δρόμο, ούτε καν σε καμπ. Αυτό ήταν το κίνητρο που με οδήγησε να κάνω το τωρινό ταξίδι».
O Αλί θέλησε να χρησιμοποιήσει την επιτυχημένη πορεία του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει. Ξεκίνησε να ανεβάζει βίντεο στο YouTube το 2019 από παραστάσεις και περφόρμανς, όντας απόφοιτος δραματικής σχολής με όνειρο να γίνει κινηματογραφικός αστέρας, ενώ δούλευε για τα προς το ζην σε εταιρείες σεκιούριτι και στις αποθήκες της Amazon.
Σύντομα διαπίστωσε ότι τα βίντεο έχουν ανταπόκριση και μπορούν να του αποφέρουν ικανοποιητικό εισόδημα. Σήμερα, η σελίδα του στο ΤικΤοκ, το Ali4Travel, όπου ανεβάζει βίντεο από επισκέψεις του σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής, μιλώντας με κόσμο και αναδεικνύοντας θέματα θρησκευτικά, ιστορικά, πολιτικά και καθημερινότητας, έχει 2,2 εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες. Συνολικά περίπου τέσσερα εκατομμύρια χρήστες τον ακολουθούν σε όλες τις πλατφόρμες, ενώ το κάθε βίντεο κάνει συνήθως ένα εκατομμύριο προβολές.
Ενώ βρισκόταν στο Σουδάν το 2024, ανέβαζε βίντεο με όσα έβλεπε. Διαπίστωσε όμως ότι τα βίντεο για το Σουδάν έχουν πολύ λίγες προβολές. Ο Αλί πιστεύει ότι αυτό οφείλεται στον αλγόριθμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που δεν προωθεί περιεχόμενο για το Σουδάν αλλά το κρατά σε χαμηλή θέση. «Νομίζω ότι αφήνουν το Σουδάν να πεθάνει μέσα στη σιωπή. Το Σουδάν απουσιάζει από τις τηλεοπτικές εκπομπές, αναγκάστηκα να προσπαθήσω να δημιουργήσω εγώ περιεχόμενο, όμως ο αλγόριθμος το αντιστρατεύεται», λέει.
Τότε γεννήθηκε η ιδέα να εκμεταλλευτεί την ενασχόλησή του με τον ερασιτεχνικό αθλητισμό, πυγμαχία και τρέξιμο, για το πολύμηνο ταξίδι με τα πόδια στο Σουδάν σε συνεχή διαδικτυακή μετάδοση. Σε επίπεδο σωματικής αντοχής, διαπίστωσε ότι το ταξίδι είχε ξαναγίνει από άλλους, άρα ήταν εφικτό. Κλείστηκε έξι μήνες σε προπονητικό κέντρο, όπου έκανε καθημερινά δέκα χιλιόμετρα τρέξιμο, κολύμπι και ντους με καυτό νερό εναλλάξ με παγωμένο. «Εκεί απέκτησα τη δύναμή μου», λέει.
Απίστευτες δυσκολίες
«Πολλές φορές το σκέφτηκα να σταματήσω, αλλά είπα ότι, όχι, πρέπει να συνεχίσω. Ιδίως η διαδρομή μέχρι το Παρίσι αποδείχτηκε κατά 90% πιο δύσκολη από ό,τι περίμενα. Όχι μόνο σωματικά αλλά και ψυχικά. Είσαι μόνος στο δάσος και πρέπει να φτάσεις στο επόμενο χωριό που απέχει 50 χιλιόμετρα για να πάρεις προμήθειες και να μην αναγκαστείς να κοιμηθείς μέσα στο άγριο δάσος. Υπήρχαν μέρες που δεν βρήκα καταστήματα ανοιχτά να αγοράσω φαγητό και περπατούσα δύο μέρες με άδειο στομάχι. Επιπλέον, έβρεχε συνεχώς και έκανα όλο τον δρόμο μέχρι το Παρίσι μούσκεμα», λέει.
Μετά το Παρίσι, στη διαδρομή μέχρι τη Λυών τον συνόδευσαν Σουδανοί πρόσφυγες, ένας ακολούθησε μέχρι το Μιλάνο, από όπου χρειάστηκε να επιστρέψει στη Γαλλία για να νοσηλευτεί για τραύματα και πληγές στα πόδια.
Ο Αλί μιλά για τη συγκινητική ανταπόκριση από αγνώστους που του προσφέρουν τρόφιμα και νερό, ενώ ένας τους του άνοιξε το σπίτι να κοιμηθεί όταν έφτασε νύχτα σε χωριό της Γαλλίας όπου δεν υπήρχε ξενοδοχείο. Γύρω από το εγχείρημα έχει δημιουργηθεί μια ομάδα εθελοντών χρηστών του διαδικτύου, που συνομιλούν μαζί του κατά τη διάρκεια της ζωντανής μετάδοσης ή παίρνουν τον λόγο για να τον αφήσουν να αφοσιωθεί απερίσπαστος στη διαδρομή.
«Είναι ωραίο να συναντάς αγνώστους που θέλουν να σε βοηθήσουν. Εγώ πάντως ένα πράγμα ελπίζω και για ένα πράγμα προσεύχομαι καθημερινά: μέχρι να φτάσω στο Σουδάν, να έχει γίνει ειρήνη και να έχουν σταματήσει οι ένοπλες επιθέσεις», λέει.
14 εκατομμύρια εκτοπισμένοι και η Ύπατη Αρμοστεία με δεμένα τα χέρια
Η Ύπατη Αρμοστεία χαρακτηρίζει την κρίση εκτοπισμού στο Σουδάν τη «μεγαλύτερη παγκοσμίως και μία από τις χειρότερες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της προστασίας». Από τα 14 εκατομμύρια εκτοπισμένους, τα εννέα εκατομμύρια έχουν μετακινηθεί στο εσωτερικό και περίπου τέσσερα εκατομμύρια σε γειτονικές χώρες, κυρίως στο Τσαντ, την Αίγυπτο και το Νότιο Σουδάν, που βρίσκονται στο όριο των αντοχών τους. Στην Ευρώπη κατέφυγαν πέρσι περίπου 14.000 Σουδανοί. Σύμφωνα με τον Αλί, το κόστος του ταξιδιού στην Ευρώπη είναι απαγορευτικό για τους περισσότερους.
Η Ύπατη Αρμοστεία καταγράφει επίσης μεγάλο αριθμό εκτοπισμένων που πηγαίνουν να ζήσουν σε περιοχές όπου έχουν υποχωρήσει οι συγκρούσεις, μεταξύ τους 870.000 Σουδανοί που επιστρέφουν από γειτονικές χώρες. Το ταξίδι του Αλί στο Σουδάν το 2024 οφείλεται σε μια τέτοια περίπτωση συγγενών του που είχαν καταφύγει στην Αίγυπτο, αλλά δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά, ούτε να ανταποκριθούν στο ακριβότερο κόστος ζωής της Αιγύπτου και αποφάσισαν να επιστρέψουν εν μέσω πολέμου και ανθρωπιστικής κρίσης, με τον Αλί να αναλαμβάνει να τους συνοδέψει στο ταξίδι της επιστροφής. Τίποτα δεν διασφαλίζει ότι δεν θα αναγκαστούν να φύγουν εκ νέου.
Στην πρωτεύουσα Χαρτούμ, όπου έχει επιστρέψει σχεδόν 1,5 εκατομμύριο, «οι υποδομές και οι βασικές υπηρεσίες έχουν καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό, η οικονομία έχει καταρρεύσει και ο κοινωνικός ιστός έχει διαλυθεί», επισημαίνει η Ύπατη Αρμοστεία. Σημειώνει επίσης ότι η ανθρωπιστική κρίση συμβαίνει στη σκιά της παγκόσμιας κρίσης χρηματοδότησης που ξεκίνησε με τις δραστικές περικοπές στο πρόγραμμα εξωτερικής βοήθειας των ΗΠΑ. «Οι οργανώσεις παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της Ύπατης Αρμοστείας […], έχουν λάβει μέχρι στιγμής το 16% των 2,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων που απαιτούνται για την παροχή βοήθειας εντός του Σουδάν», ανέφερε ο διεθνής οργανισμός τον Απρίλιο.
Οι δωρεές, σταγόνα στον ωκεανό
Η οργάνωση Sawaeid, που διαχειρίζεται τις δωρεές για την ανθρωπιστική βοήθεια, βάζει στόχο να συγκεντρωθούν περίπου 116.000 ευρώ. Οι προσδοκίες του Αλί ήταν πολύ μεγαλύτερες, έχοντας το παράδειγμα άλλου δημιουργού ψηφιακού περιεχομένου που συγκέντρωσε για το Αφγανιστάν 12 εκατομμύρια ευρώ σε 24 ώρες. «Σκέφτηκα ότι με τέσσερα εκατομμύρια χρήστες να με ακολουθούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και να μη συγκεντρώσω 12 εκατομμύρια, θα συγκεντρώσω τουλάχιστον ένα», λέει.
Μέχρι τη στιγμή που μιλήσαμε είχαν συγκεντρωθεί περίπου 45.000 ευρώ από δωρεές. «Νομίζω ότι αν έμενα στο Λονδίνο, θα έβγαζα περισσότερα αυτούς τους μήνες», λέει ο Αλί, ενώ σε βίντεο από την Αίγυπτο αστειεύτηκε πως, αν υπάρξει δωρεά ενός εκατομμυρίου, θα αγοράσει καμήλα και θα κάνει το υπόλοιπο ταξίδι καβάλα. Αλλά δεν το βάζει κάτω.
