Το κτίριο που ανοίγει τη συζήτηση για το μέλλον της πόλης

Αμφιλεγόμενος για κάποιους, εμβληματικός για άλλους, ο Riviera Tower εξελίσσεται σε σύμβολο της νέας εποχής, ανοίγοντας τη συζήτηση για μια πόλη με περισσότερο πράσινο αλλά ψηλότερα κτίρια. To νέο κτίριο, που ήδη γράφει τις πρώτες σελίδες της ιστορίας του, έχει αποτελέσει σημείο πολλών συζητήσεων μεταξύ πολιτών, ακαδημαϊκών και πολιτικών.

Ορισμένοι βλέπουν στο ψηλό οικοδόμημα μια ασυνήθιστη οπτική διαταραχή στο αττικό τοπίο, άλλοι όμως αντιμετωπίζουν το Riviera Tower ως την αρχή μιας νέας εποχής όπου οι ουρανοξύστες έρχονται για να δώσουν λύση στους περιορισμούς που επιβάλλει η χωροταξία στο κλεινόν άστυ.

Ο πρώτος «πράσινος» ουρανοξύστης στη χώρα έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και μέχρι το καλοκαίρι του 2027 αναμένεται να αρχίσουν οι παραδόσεις των κατοικιών στους ιδιοκτήτες, σύμφωνα με τα όσα έχουν αναφέρει τα στελέχη της Lamda Development που αναπτύσσει το έργο.

Καθώς πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του, όμως, ο ουρανοξύστης που αναδύεται στο παραλιακό μέτωπο της Αθηναϊκής Ριβιέρας, έχει μετατραπεί σε σύμβολο μιας βαθύτερης συζήτησης για το μέλλον της Αθήνας: Πρέπει η πρωτεύουσα να παραμείνει μια πόλη χαμηλού ορίζοντα ή να υιοθετήσει σταδιακά το μοντέλο της κάθετης ανάπτυξης που ακολουθούν οι περισσότερες σύγχρονες μητροπόλεις;

Παλιά ιστορία

Μια συζήτηση η οποία δεν πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Αθήνα. Παρόμοια διαφορά απόψεων είχε υπάρξει και στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν στη θέση του Riviera Tower ήταν το «Χίλτον». Ωστόσο το «Χίλτον», παρά τις ενστάσεις ότι προσβάλλει την Ακρόπολη, τελικά ανυψώθηκε στον αττικό ουρανό και πλέον αποτελεί τοπόσημο της πρωτεύουσας που έχει γράψει τη δική του ιστορία.

«Κανένα κτίριο δεν θα μπορούσε ποτέ να ανταγωνιστεί την Ακρόπολη που από πλευράς συμβολισμού και πολιτιστικής αξίας, είναι ένα κτίριο που αντιπροσωπεύει 2.500 χρόνια ιστορίας», σημειώνει ο αρχιτέκτονας Σταύρος Γυφτόπουλος, καθηγητής στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην αρχιτεκτονική σχολή και υπεύθυνος από το αρχιτεκτονικό γραφείο Α. Ν. Τομπάζης για το έργο του Riviera Tower.

Οι επικριτές του έργου θεωρούν ότι ο πύργος συνιστά μια επιθετική παρέμβαση στο οπτικό πεδίο της Αττικής. Υποστηρίζουν ότι αλλοιώνει τον χαρακτήρα του παραλιακού μετώπου, εισάγει μια αρχιτεκτονική κλίμακα ξένη προς την ελληνική πραγματικότητα και δημιουργεί ένα αρνητικό προηγούμενο για το λεκανοπέδιο. Για αρκετούς αρχιτέκτονες, πολεοδόμους και πολίτες, όμως, ο Riviera Tower δεν αποτελεί απλώς ένα νέο κτίριο, αλλά μια ριζική αλλαγή στην εικόνα της πόλης.

Για δεκαετίες, η συζήτηση γύρω από την ανάπτυξη των ελληνικών πόλεων περιστρεφόταν γύρω από το δίλημμα ανάμεσα στη δόμηση και την προστασία του ελεύθερου χώρου. Σήμερα, όμως, οι μεγάλες μητροπόλεις του κόσμου δείχνουν έναν διαφορετικό δρόμο με την ανάπτυξη των κτιρίων καθ’ ύψος.

Ορισμένοι βλέπουν μια ασυνήθιστη οπτική διαταραχή, άλλοι όμως αντιμετωπίζουν το Riviera Tower ως την αρχή μιας νέας εποχής

Σε αυτό το νέο μοντέλο αστικού σχεδιασμού, ο Riviera Tower στο Ελληνικό φιλοδοξεί να αποτελέσει όχι μόνο το υψηλότερο κτίριο της χώρας, αλλά και το σύμβολο μιας διαφορετικής αντίληψης για το μέλλον της Αττικής.

«Το κτίριο αντιπροσωπεύει μια ανάπτυξη σε όλη την παραλιακή ζώνη της Αττικής και αποτελεί ένα σύμβολο αυτής της οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γυφτόπουλος.

Η Αττική είναι ένας τόπος με ιστορία χιλιάδων ετών, και τώρα ο «πράσινος» πύργος στο Ελληνικό έρχεται να θυμίσει πως οι πόλεις εξελίσσονται όταν προσθέτουν νέα κεφάλαια στην ιστορία τους χωρίς να διαγράφουν τα προηγούμενα, αναφέρουν πηγές που βρίσκονται κοντά στο έργο.

Την ίδια στιγμή, σε όλες τις μητροπόλεις παγκοσμίως, εγείρονται ουρανοξύστες που θέλουν να αποτελέσουν τα ορόσημα της νέας εποχής, λειτουργώντας ως πόλος έλξης για τουρίστες και πολίτες. Παράλληλα, το κυριότερο πλεονέκτημα που επικαλούνται οι υπέρμαχοι των ψηλών κτιρίων είναι ότι προσφέρουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν περισσότεροι χώροι πρασίνου για τους κατοίκους των πόλεων.

Υποστηρίζουν μάλιστα ότι η Ακρόπολη δεν απειλείται από την ύπαρξη του Riviera Tower, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 12 χιλιομέτρων από τον Ιερό Βράχο. Αντίθετα, το νέο κτίριο μπορεί να λειτουργήσει ως ένα σύγχρονο τοπόσημο που θα σηματοδοτεί την είσοδο της Αθήνας στον 21ο αιώνα, όπως ακριβώς η Ακρόπολη συμβολίζει τη διαχρονική κληρονομιά της πόλης.

Η βασική λογική της κάθετης δόμησης είναι απλή. Οσο περισσότερες χρήσεις συγκεντρώνονται σε μικρότερο αποτύπωμα γης τόσο περισσότεροι ελεύθεροι χώροι μπορούν να αποδοθούν στους πολίτες. Σε μια περιφέρεια όπως η Αττική, που επί δεκαετίες αναπτύχθηκε κυρίως οριζόντια, με αποτέλεσμα την απώλεια ανοιχτών χώρων και πράσινων ζωνών, τα ψηλά κτίρια μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης και όχι ως απλή αρχιτεκτονική επιλογή, υποστηρίζουν οι υπέρμαχοι των υψηλών κτιρίων.

Ο Riviera Tower σηματοδοτεί ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές: η ανάπτυξη υψηλών κτιρίων στο Ελληνικό επιτρέπει τη διατήρηση μεγάλων εκτάσεων πρασίνου και δημόσιων χώρων, ενώ παράλληλα δημιουργεί νέα αρχιτεκτονικά τοπόσημα για την πόλη. Το γεγονός ότι το έργο αποτελεί μέρος μιας ανάπλασης 6.200 στρεμμάτων, από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, αναδεικνύει ακόμα περισσότερο αυτή τη λογική της εξοικονόμησης γης και της ενίσχυσης του αστικού πρασίνου.

«Ο ουρανοξύστης στο Ελληνικό αποτελεί ένα state of the art τεχνολογικής εξέλιξης και ανάπτυξης. Είναι ένα κτίριο που έχει πάρα πολλά καινοτόμα στοιχεία και τεχνολογικές εξελίξεις που δεν έχουν ξαναγίνει στην Ελλάδα και αποτελεί ένα κτίριο που αποτελεί σύγχρονο τοπόσημο», τονίζει ο κ. Γυφτόπουλος.

Νέα σημεία αναφοράς

Η ιστορία των μεγάλων πόλεων δείχνει ότι οι ουρανοξύστες δεν καταργούν τα ιστορικά μνημεία, αλλά συνυπάρχουν μαζί τους, δημιουργώντας νέα σημεία αναφοράς.

Στο Λονδίνο, το The Shard δεσπόζει στον ορίζοντα χωρίς να επισκιάζει τον Καθεδρικό του Αγίου Παύλου ή το Westminster, χάρη στον προσεκτικό πολεοδομικό σχεδιασμό.

Αντίστοιχα, στη Βαρκελώνη, όπου και στην καταλανική πρωτεύουσα το παραλιακό μέτωπο αποτελεί το σημείο ανάπτυξης σύγχρονων ψηλών κτιρίων, ο Torre Glòries συνυπάρχει με τη Sagrada Familia και το ιστορικό κέντρο της πόλης, προσθέτοντας μια σύγχρονη αρχιτεκτονική διάσταση σε ένα τοπίο παγκόσμιας πολιτιστικής αξίας.