Γάμος Αμαλίας Κωστοπούλου στο Νιόκαστρο Πύλου: ΥΠΠΟλογοι για τα προνόμια και τις παρατυπίες

«Γαργαλιστικό» τηλεοπτικό θέμα ο γάμος της κόρης του Πέτρου Κωστόπουλου και της Τζένης Μπαλατσινού, Αμαλίας, με τον Τζέικ Μέντγουελ, το περασμένο Σάββατο, παρουσία 350 καλεσμένων από την Ελλάδα και το εξωτερικό στον αρχαιολογικό χώρο του Νιόκαστρου στην Πύλο, απασχόλησε τις infotainment εκπομπές και τις lifestyle σελίδες επί σειρά ημερών. Μάθαμε λίγο-πολύ τα πάντα: για τα δυο νυφικά που φόρεσε η νύφη, τον χορό του ζευγαριού, το φιλί τους, τη δεξίωση μέσα στο Κάστρο. Τι δεν μάθαμε γιατί ποτέ δεν επρόκειτο να συζητηθούν στην παράλληλη τηλεοπτική πραγματικότητα που δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τέτοιες… περιττές λεπτομέρειες; Οτι η παραχώρηση εκ μέρους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας του χώρου της Ακρόπολης του Κάστρου και οι όροι της δεξίωσης «στερούνται νομιμότητας» και ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε καταπάτησε ό,τι ισχύει και αποδείχτηκε επαναστατικά άνισο προνόμιο σε μία χώρα όπου «όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα».

Προνόμιο γιατί και ποίου; Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, που εξέδωσε χθες δελτίο Τύπου με τίτλο «Τα μνημεία και τα μουσεία δεν είναι φόντο για γαμήλιες δεξιώσεις», εξηγεί τα πάντα λεπτομερώς επισημαίνοντας μεταξύ άλλων πως «το γεγονός έλαβε μεγάλη δημοσιότητα καθώς αφορούσε σε συγγενικό πρόσωπο συζύγου εν ενεργεία υπουργού της κυβέρνησης (σ.σ. η κ. Μπαλατσινού είναι πλέον παντρεμένη με τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια) και εύλογα δημιούργησε ενστάσεις και αντιδράσεις στους κόλπους της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και όχι μόνο».

Ετσι εξηγείται άρα η προνομιακή μεταχείριση του συγκεκριμένου γάμου από την ΕΦΑ Μεσσηνίας; Πάντως από προχθές πληθαίνουν τα τηλεφωνήματα προς την ΕΦΑ ζευγαριών που είχαν εξασφαλίσει αδειοδότηση για την τέλεση του γάμου τους στην εκκλησία εντός του αρχαιολογικού χώρου αλλά με τους αυστηρούς περιορισμούς που προβλέπει ο νόμος. Ευλόγως λοιπόν τώρα που άνοιξε ο ασκός του Αιόλου τα ζευγάρια αυτά ζητούν να αντιμετωπιστούν με ανάλογους όρους και διαμαρτύρονται για «διακρίσεις».

Τι οφείλουν όμως αυτά τα… απλά ζευγάρια των «θνητών» να σεβαστούν και τι ίσχυσε στην περίπτωση του ζεύγους Αμαλίας Κωστοπούλου – Τζέικ Μέντγουελ;

Τι ισχύει διά του νόμου

Απαγορεύεται οποιαδήποτε προσθήκη εγκατάστασης (ανθοστολισμός ή άλλος διάκοσμος ή τεχνικά μέσα ή χρήση φωτιστικών σωμάτων ή οποιουδήποτε ηλεκτρολογικού εξοπλισμού) επί του μνημείου

Οπως αναφέρει ρητώς ο ΣΕΑ, όλοι οφείλουν να σεβαστούν το άρθρο 46 του Ν. 4858/2021 (για την προστασία αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς) και δύο Υπουργικές Αποφάσεις του ΥΠΠΟΑ (ΦΕΚ Β/4521/2018 και ΦΕΚ Β/912/2020). Σύμφωνα με αυτά, «προβλέπεται η προσωρινή παραχώρηση μουσείων, μνημείων και αρχαιολογικών χώρων, από τις οικείες Εφορείες, για τη διενέργεια εκδηλώσεων με τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) η εκδήλωση να είναι συμβατή με τον χαρακτήρα του μνημείου και να διακρίνεται από την ποιότητα, την αισθητική και την καλλιτεχνική της αξία, β) να μην παρακωλύεται η πρόσβαση του κοινού στο μνημείο κατά τη διάρκεια αυτής, γ) οι εγκαταστάσεις να είναι ελαφρές και να μην προκαλούν βλάβη στο μνημείο, ενώ δ) απαγορεύεται η κατανάλωση τροφίμων και ποτών εντός του παραχωρημένου μνημείου/χώρου/μουσείου καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης…».

Γι’ αυτό και τα υπόλοιπα ενδιαφερόμενα ζευγάρια καλούνται να υπογράψουν το «Συμφωνητικό για την προσωρινή παραχώρηση χρήσης του Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Νιόκαστρο Πύλου για πραγματοποίηση τέλεσης μυστηρίου γάμου» που με την υπογραφή της προϊσταμένης της ΕΦΑ Μεσσηνίας προβλέπει μεταξύ πολλών άλλων ότι:

«Απαγορεύεται οποιαδήποτε προσθήκη εγκατάστασης (ανθοστολισμός ή άλλος διάκοσμος ή εξοπλισμός με οποιαδήποτε αντικείμενα ή τεχνικά μέσα ή χρήση φωτιστικών σωμάτων ή οποιουδήποτε ηλεκτρολογικού εξοπλισμού) επί του μνημείου ή στον εσωτερικό και εξωτερικό χώρο του για τις ανάγκες τέλεσης του μυστηρίου.

»Ομοίως απαγορεύεται η τοποθέτηση καρεκλών, τραπεζιών για την προσφορά ποτών και οποιωνδήποτε εδεσμάτων ή γλυκισμάτων και γενικότερα κάθε είδους κινητού εξοπλισμού στον χώρο του ναού […] Απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση στις υφιστάμενες ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις εντός του μνημείου και του περιβάλλοντα χώρου του. Απαγορεύεται η χρήση φυσικών μουσικών οργάνων καθώς και οποιασδήποτε ηχητικής ή μικροφωνικής εγκατάστασης στο εσωτερικό του ναού ή του κάστρου κατά τη διάρκεια τέλεσης του μυστηρίου […] Απαγορεύεται η διανομή και ρίψη υλικών όπως ανθοπέταλα, ρύζι, κομφετί, μπουμπουνιέρες κ.τ.λ. τόσο εντός ή πέριξ του ναού όσο και εντός του αρχαιολογικού χώρου του κάστρου ή στον χώρο έξω από την κεντρική πύλη εισόδου του κάστρου».

Τι ίσχυσε διά των προνομίων

Στην περίπτωση του ζεύγους Κωστοπούλου – Μέντγουελ δεν ζητήθηκε βέβαια η παραχώρηση χρήσης του ναού για την τέλεση του γάμου, αλλά ολόκληρου «του χώρου της Ακρόπολης του Νιόκαστρου Πύλου για την πραγματοποίηση εκδήλωσης». Τη σχετική αίτηση αδείας κατέθεσε μάλιστα ήδη από τον Νοέμβριο εταιρεία παραγωγής εκδηλώσεων. Και σε αυτή την περίπτωση η ΕΦΑ Μεσσηνίας, αν και όπως παρατηρεί ο ΣΕΑ επικαλούμενος τον νόμο 4761/2020 «δεν έχει την αρμοδιότητα να αδειοδοτήσει την κατανάλωση φαγητού και ποτού, χωρίς απόφαση συλλογικού οργάνου» (του ΚΑΣ εν προκειμένω), ενέκρινε στοιχεία κατά παράβαση των όσων ορίζει η νομοθεσία (Ν. 4858/2021) και οι υπουργικές αποφάσεις που επικαλείται ο ΣΕΑ: «Είναι σαφές ότι», αναφέρει, «στις αδειοδοτούμενες εκδηλώσεις δεν περιλαμβάνονται τα δείπνα/δεξιώσεις, πόσο μάλλον γαμήλιων τελετών, καθώς τη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών εστίασης εντός αρχαιολογικών χώρων έχουν μόνο τα εστιατόρια-αναψυκτήρια που νομίμως λειτουργούν εντός τους καθώς και οι διοργανώσεις του ΟΔΑΠ στο πλαίσιο του Ν. 4761/2020, Κεφ. Α΄, άρθρο 4, κατόπιν γνωμοδότησης του ΚΑΣ και έκδοσης σχετικής Απόφασης […]».

Και συνεχίζει, καταγγέλλοντας: «Επιπλέον, όπως εύλογα προκύπτει, το σύνολο του αρχαιολογικού χώρου του Νιόκαστρου και όχι μόνο η Ακρόπολη όπως αναγράφεται στην άδεια, παραχωρήθηκε για αποκλειστική χρήση ιδιώτη σε ώρες (6-8 μ.μ.) κατά τις οποίες προβλέπεται να είναι ανοιχτό και επισκέψιμο, μέχρι αργά το βράδυ, ενώ οι εγκαταστάσεις και το μέγεθος της δεξίωσης σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να χαρακτηριστούν “ελαφρές”. Αντιθέτως, χρειάστηκαν μηχανήματα και τροχοφόρα οχήματα επί τρεις ημέρες για την εγκατάσταση και την απεγκατάστασή τους. Εγείρονται επίσης ερωτήματα σχετικά με ευνοϊκούς όρους της συγκεκριμένης παραχώρησης σε σχέση με αντίστοιχα αιτήματα ή άλλες παραχωρήσεις σε πολίτες […]».

Παρατηρεί ο σύλλογος ακόμα ότι «η πραγματοποίηση ενός ιδιωτικού γεγονότος, όπως η δεξίωση ενός γάμου (και όχι η απλή τέλεση μυστηρίου με αυστηρούς όρους σε ναούς εντός αρχαιολογικών χώρων η οποία επιτρέπεται) ή και οποιαδήποτε άλλη ιδιωτική δεξίωση, η οποία δεν αφορά ευρύ κοινό αλλά γίνεται για κλειστή ομάδα χωρίς καμία καλλιτεχνική, πολιτιστική ή κοινωφελή σημασία δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνάδει με το περιβάλλον ενός μνημείου, αλλά συνιστά ιδιοποίηση και αγοραία χρήση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το ίδιο είχε καταγγείλει ο ΣΕΑ και για την ιδιωτική δεξίωση γάμου της οικογένειας του έκπτωτου στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας το 2024. Πρόκειται για την ίδια ακριβώς πρακτική των δεξιώσεων στην αίθουσα των γλυπτών του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο, που έχει στο παρελθόν στηλιτεύσει το ΥΠΠΟ, και της εκχώρησης μνημείων για ποικίλες εκδηλώσεις σε άλλες χώρες, οι οποίες καθιστούν τα μνημεία ως ντεκόρ σε αμφιβόλου ποιότητας δράσεις. Δυστυχώς το συγκεκριμένο συμβάν λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο όπου προβάλλεται από την πολιτική ηγεσία, με κύριο όχημα τον ΟΔΑΠ, κατεξοχήν η εμπορική και “επικερδής” χρήση μουσείων, μνημείων και χώρων. Ενδεικτική είναι η θέσπιση των “δράσεων προβολής και προώθησης της τοπικής γαστρονομίας εντός αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων και μνημείων και τον περιβάλλοντα χώρο αυτών”, με την εμπορική ονομασία “Eaternity Greece”, και την επιλογή 19 αρχαιολογικών χώρων και μνημείων για την υλοποίησή τους. Το άρθρο αυτό (Ν. 4761/2020, άρθρο 4) και οι μετέπειτα αποφάσεις υλοποίησής του εισάγουν την έννοια του πριβέ δείπνου σε χώρους και μουσεία και μπορούν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν ως όχημα ιδιωτικής χρήσης αυτών […]».

Παρατηρεί τέλος ο ΣΕΑ ότι με αυτή την πολιτική «πληθαίνουν τα αιτήματα ιδιωτών, τουριστικών επιχειρήσεων και άλλων φορέων για πραγματοποίηση ιδιωτικών εκδηλώσεων, οι οποίες αντιμετωπίζουν τα μνημεία ως πολυτελές σκηνικό για ελίτ και κλειστές ομάδες». Και ζητά με όλους τους τρόπους «πρώτα και κύρια να διαφυλαχθεί ο δημόσιος χαρακτήρας των μνημείων ως χώρων ύψιστης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας για όλους τους πολίτες χωρίς διακρίσεις».

Θα απαντήσει κάτι το υπουργείο Πολιτισμού πολλώ δε μάλλον η αρμόδια ΕΦΑ Μεσσηνίας που αδειοδότησε ως μη όφειλε; Για το ΥΠΠΟ, αν θυμηθούμε βέβαια όσα ανάλογα είχαν καταγγείλει οι αρχαιολόγοι για τη χρήση με ιδιαιτέρως προνομιακούς όρους του Βυζαντινού Μουσείου από τους Γλίξμπουργκ, στοιχηματίζουμε στη σιωπή την οποία κατά κανόνα επιλέγει όταν στερείται επιχειρημάτων. Από την αρμόδια ΕΦΑ επίσης που ενήργησε εκτός νομιμότητας δεν ελπίζουμε σε σχόλιο. Οπότε τι θα μείνει; Οι αστραφτερές φωτογραφίες και το γεγονός ότι κάποιοι δικαιούνται προνομίων και διακρίσεων που ο απλός κόσμος δεν δικαιούται.