Δούκας: Να αποσυρθούν οι αλλαγές στο εκλογικό σύστημα των δήμων

Πολλαπλές και αξιοσημείωτες διαφωνίες εκφράστηκαν κατά του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης στη χθεσινή -μονοθεματική- συνεδρίαση του Δήμου Αθηναίων. Στο συλλογικό όργανο του πρώτου δήμου της χώρας διατυπώθηκαν θέσεις που αναμένεται να έχουν απήχηση και πέραν της πρωτεύουσας. Οι διαμαρτυρίες απέναντι σε βασικές ή πιο ειδικές διατάξεις του νομοσχεδίου -το οποίο παραμένει υπό διαβούλευση- φαίνεται ότι πυκνώνουν.

Απόσυρση των ρυθμίσεων του νέου εκλογικού συστήματος ζητά ο δήμαρχος Αθηναίων, με την εισήγησή του να υιοθετείται κατά πλειοψηφία. Ο Χάρης Δούκας έκανε λόγο για αλλαγές που «υπερβαίνουν τα όρια της δημοκρατικής νομιμότητας» και επανέλαβε ως «κόκκινη γραμμή» την εκλογή δημάρχου με 50%+1 των ψήφων. Σκληρή κριτική άσκησαν όλες οι παρατάξεις του προοδευτικού τόξου απέναντι στην κατάργηση του δεύτερου εκλογικού γύρου.

Ο επικεφαλής της «Ανοιχτής Πόλης» Κώστας Ζαχαριάδης μίλησε για ένα εκλογικό σύστημα που «ενθαρρύνει αδιαφανείς διαδρομές». Υπέρ της απλής και ανόθευτης αναλογικής τάχθηκε η «Λαϊκή Συσπείρωση» μέσω του Χάρη Βουρδουμπά, χαρακτηρίζοντας το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα «ακόμα πιο καλπονοθευτικό από το σημερινό». Ο Π. Κωνσταντίνου από την «Ανατρεπτική Συμμαχία» επέκτεινε την κριτική του στη διατήρηση του εκλογικού ορίου του 3%, μιλώντας για πρόβλεψη «φωτογραφική» από το 2023 για τον Δήμο Αθηναίων. «Εξαιρετικά άχαρη» χαρακτήρισε όποια συζήτηση για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος (είτε στο παρελθόν είτε σήμερα) ο πρώην δήμαρχος Κώστας Μπακογιάννης. «Ισως για αυτό και το 98% των δημάρχων δεν έχει πει κουβέντα για το θέμα», υποστήριξε.

Σύμφωνα με τον δημοτικό σύμβουλο της παράταξης «Αθήνα Τώρα», διδάκτορα Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών, Μανόλη Βελεγράκη, το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα εγείρει «προφανή ζητήματα συνταγματικότητας»: αφενός συγκρούεται με τη συνταγματική επιταγή για την ισότητα της ψήφου -στο δεύτερο στάδιο καταμέτρησης «δεν θα συμμετάσχουν αυτοί που δεν θα έχουν δώσει εναλλακτική επιλογή σε έναν από τους δύο πρωτεύσαντες συνδυασμούς»-, αφετέρου η πιθανότητα εκλογής δημάρχων με χαμηλά ποσοστά εγείρει «ζήτημα υπερεκπροσώπησης στα δημοτικά συμβούλια» (ο Κώδικας διατηρεί την απόδοση του 60% των εδρών στον νικητή των εκλογών).

Ακόμη, το δημοτικό συμβούλιο ζητά απόσυρση του άρθρου 730 που προσθέτει στελέχη των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών στους διάδικους απέναντι σε διεκδικήσεις συμβασιούχων. Με τη διάταξη αυτή ουσιαστικά τα υπουργεία «θα ρυθμίζουν στις δικαστικές αίθουσες, κόντρα στις αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων, τον αριθμό των εργαζομένων στους δήμους», επισήμανε ο κ. Δούκας.

Αιρετοί και συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι εργαζομένων τόνισαν ότι στην Αυτοδιοίκηση διαμορφώνεται ένα πολύ σκληρό σκηνικό κατά των συμβασιούχων, οι οποίοι εξελίσσονται σε «ομήρους στα χέρια όχι ενός στυγνού εργοδότη του ιδιωτικού τομέα, αλλά της ίδιας της Πολιτείας», όπως τόνισε ο γενικός γραμματέας του Συλλόγου Εργαζομένων Δήμου Αθηναίων, Γιάννης Χρυσανθακόπουλος.

Καταργούνται κοινωφελείς οργανισμοί

Κύμα αντιδράσεων σχηματίζεται απέναντι στα άρθρα 187 και 290 του νέου Κώδικα που επαναφέρουν προβλέψεις για κατάργηση δημοτικών νομικών προσώπων κρίσιμων για τις τοπικές κοινωνίες. Στην Αθήνα, ο Κώδικας «οδηγεί νομοτελειακά» στην κατάργηση του ΟΠΑΝΔΑ, όπως τόνισε ο κ. Μπακογιάννης, εκφράζοντας την κάθετη αντίθεσή του στις προωθούμενες διατάξεις. Ο ΟΠΑΝΔΑ (Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων) είναι αρμόδιος για τη λειτουργία θεάτρων, μουσείων, αθλητικών εγκαταστάσεων, παιδικών χαρών, μεταξύ άλλων. Μια πρώτη διάταξη για την κατάργησή του (με μεταφορά της δομής και του προσωπικού στο οργανόγραμμα του Δήμου Αθηναίων) είχε για πρώτη φορά υπερψηφιστεί από τη Βουλή το 2023, με τον Δήμο Αθηναίων να προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο δικαίωσε τον Δήμο Αθηναίων, καθώς και άλλους προσφεύγοντες, όπως ο Δήμος Πατρέων, που ζήτησε να μην καταργηθεί ο τοπικός Κοινωφελής Οργανισμός (ΚΟΔΗΠ). Με το ψήφισμα που εισηγήθηκε ο κ. Δούκας ζητείται η διατήρηση των νομικών προσώπων του δήμου ως έχουν σήμερα.

Εργαζόμενοι του ΚΟΔΗΠ απευθύνθηκαν στην «Εφ.Συν.», προειδοποιώντας ότι η κατάργηση του Οργανισμού συνεπάγεται «επιχειρησιακή παράλυση των κοινωνικών υπηρεσιών» του τρίτου μεγαλύτερου δήμου της χώρας, εγείροντας «ζήτημα διατήρησης της κοινωνικής συνοχής της πόλης». Ο ΚΟΔΗΠ έχει 35 δομές με χιλιάδες ευάλωτους ωφελούμενους. Λειτουργεί βρεφονηπιακούς σταθμούς, ΚΑΠΗ, Κοινωνικό Παντοπωλείο (δομή-πρότυπο), συσσίτια, παράρτημα Ρομά κ.λπ. Οι εργαζόμενοι κατηγορούν το υπουργείο Εσωτερικών ότι επιχειρεί να παρακάμψει τη δικαστική κρίση του ΣτΕ, μέσω μιας νέας «νομοθετικής ισοπέδωσης», που συνιστά «θεσμική εκτροπή». Για το θέμα του ΚΟΔΗΠ έχει καταθέσει ερώτηση προς τον υπουργό Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιο, η βουλεύτρια της Νέας Αριστεράς, Σία Αναγνωστοπούλου.

Θεωρείται ότι αυτήν τη φορά, εφόσον ψηφιστούν στη Βουλή οι συγκεκριμένες διατάξεις που επαναφέρει το υπουργείο Εσωτερικών, είναι αδύνατον να ανατραπούν δικαστικά. Σύμφωνα με μια νομική ερμηνεία που διατυπώθηκε στην «Εφ.Συν.», δεν υπάρχει περιθώριο προσφυγής στο ΣτΕ, καθώς -σε αντίθεση με τον νόμο 5056/2023- δεν προβλέπεται η έκδοση διαπιστωτικών πράξεων -που μπορούν να προσβληθούν στο ακυρωτικό δικαστήριο- ενώ, εφόσον θα πρόκειται για νέο νόμο, δεν υπάρχει ζήτημα δεδικασμένου.