79ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών: 2ος Χρυσός Φοίνικας για Μουντζίου

Ηταν φαβορί, ήταν από τις πιο ενδιαφέρουσες και επίκαιρες (ακόμα και μπροστά από την εποχή μας), κέρδισε και τον Χρυσό Φοίνικα το «Fjord» του Ρουμάνου Κριστιάν Μουντζίου, σε μια χρονιά που λίγες ήταν οι ταινίες που ξεχώρισαν – και σ’ αυτές, πράγματι, μοιράστηκαν τα βραβεία, κάποια μάλιστα ex aequo, δείχνοντας μια τάση της κριτικής επιτροπής, με πρόεδρο τον Παρκ Τσαν-γουκ, να μην αφήσει κανένα φιλμ παραπονεμένο.

Δεύτερος Χρυσός Φοίνικας για τον Κρίστιαν Μουντζίου με την ταινία «Fjord» – ο πρώτος ήταν το 2007, για το αριστουργηματικό «4 μήνες, 3 εβδομάδες και 2 μέρες» που είχε ηγηθεί, τότε, του ρουμανικού νέου ρεύματος στο σινεμά. Ο ίδιος πλέον μπαίνει σε μια εκλεκτή παρέα μόλις δέκα σκηνοθετών που έχουν δύο Χρυσούς Φοίνικες: Αλφ Σιόμπεργκ, Φράνσις Φορντ Κόπολα, Μπίλε Ογκουστ, Εμίρ Κουστουρίτσα, Σοέι Ιμαμούρα, αδελφοί Νταρντέν, Μίκαελ Χάνεκε, Κεν Λόουτς και Ρούμπεν Εστλουντ.

Αντιφάσεις

Το «Fjord» εξερευνά τις αντιφάσεις της κοινωνικά ευαισθητοποιημένης Βόρειας Ευρώπης, μέσα από την ιστορία μιας συντηρητικής ρουμανο-νορβηγικής οικογένειας ευαγγελιστών που μεταναστεύει στη Νορβηγία (πρωταγωνιστούν, απρόσμενα, ο έτσι κι αλλιώς ρουμανικής καταγωγής Σεμπάστιαν Σταν και η σταρ του Γιοακίμ Τρίερ, Ρενάτε Ρέινσβε, οι οποίοι και παρευρέθησαν στην τελετή για να στηρίξουν τον σκηνοθέτη τους). «Στον κινηματογράφο είναι σημαντικό να μιλάμε για ουσιαστικά ζητήματα, για να κατανοήσουμε προς ποια κατεύθυνση πηγαίνει ο κόσμος. Μπορούμε να το κάνουμε παρατηρώντας τους ανθρώπους γύρω μας, τους δικούς μας ανθρώπους. Κι εγώ αυτό που αισθάνομαι είναι ότι οι σημερινές κοινωνίες είναι διχασμένες, ριζοσπαστικοποιημένες. Αυτή η ταινία είναι επίσης μια δέσμευση ενάντια σε κάθε μορφή φανατισμού. Είναι ένα μήνυμα για την ανεκτικότητα, για την ένταξη, την ενσυναίσθηση. Είναι όροι υπέροχοι που όλοι αγαπάμε, αλλά πρέπει να τους εφαρμόζουμε πιο συχνά», είπε ο Μουντζίου παραλαμβάνοντας τον Χρυσό Φοίνικα από τα χέρια της Τίλντα Σουίντον.

Αλληγορική καταγγελία

Το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής, το δεύτερο μεγαλύτερο της βραδιάς, κέρδισε ο «Μινώταυρος» του Ρώσου Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, μια ιδιαίτερη διασκευή του «Unfaithful» του Κλοντ Σαμπρόλ, μια εξαιρετική αλληγορική, σκληρή καταγγελία για τη Ρωσία της εποχής του πολέμου, των ολιγαρχών και της κατάχρησης εξουσίας. «Εκατομμύρια άνθρωποι, και από τις δύο πλευρές, δεν ονειρεύονται παρά ένα πράγμα: να σταματήσουν επιτέλους οι σφαγές» είπε ο Ζβιάγκιντσεφ. «Και το μόνο άτομο που μπορεί να βάλει τέλος σε αυτή τη σφαγή είναι ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Βάλτε τέλος σε αυτό το μακελειό, ολόκληρος ο κόσμος το περιμένει».

Το Βραβείο Σκηνοθεσίας μοιράστηκε, πράγμα που όπως φάνηκε δυσαρέστησε τον Πάβελ Παβλικόφσκι ο οποίος το έκανε αισθητό στη σκηνή (όπως είχε κάνει και παλαιότερα ο Θόδωρος Αγγελόπουλος!). Για την έντονα στιλιζαρισμένη, εγκεφαλική, άκρως σοφιστικέ ταινία του «Fatherland», ο Παβλικόφσκι, αφότου επισήμανε πως «δεν είναι εύκολο να έχεις πολλούς σκηνοθέτες στη σκηνή», δήλωσε: «Ζω και αναπνέω πολιτική».

Ο Παβλικόφσκι μοιράστηκε το βραβείο του με την έκπληξη (συναρπαστική και εξαντλητική ταυτόχρονα) του Φεστιβάλ που ήρθε από την Ισπανία, το «La Bola Negra» του εκεί διάσημου queer δημιουργικού διδύμου και «μαθητών» του Αλμοδόβαρ, Χαβιέρ Αμπράσι και Χαβιέρ Κάλβο, που είπαν, έντονα συγκινημένοι και ενθουσιώδεις (και ανέπαφοι από την ειρωνεία του Παβλικόφσκι): «Η τέχνη μάς επιτρέπει να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Η τέχνη μάς αλλάζει στα βάθη της ψυχής μας, στα πιο βαθιά σημεία των χεριών μας. Ελπίζω ότι η τέχνη θα αλλάξει επίσης και τους ανθρώπους που θα δουν την ταινία».

Πρωταγωνιστές

Στις ερμηνείες, ως καλύτεροι άνδρες ηθοποιοί βραβεύτηκαν οι πρωτοεμφανιζόμενοι συμπρωταγωνιστές του «Coward» του Βέλγου Λουκάς Ντοντ, Εμανουέλ Ματσιά και Βαλεντάν Καμπάν: θαυμάσιες και κομβικές για την ταινία οι ερμηνείες τους, εδώ ωστόσο θα χωρούσε άνετα ο Χαβιέρ Μπαρδέμ από το «The Beloved» του Ροντρίγκο Σορογκόγιεν. Στους γυναικείους ρόλους, βραβεύτηκαν μαζί οι δύο πρωταγωνίστριες της νέας ταινίας του Ιάπωνα Ριουσούκε Χαμαγκούτσι «Soudain (Ξαφνικά)», οι Βιρζινί Εφιρά και Τάο Οκαμότο, των οποίων οι συμβατικές και στερεοτυπικές ερμηνείες μάς κάνουν να πιστεύουμε ότι η Επιτροπή με κάποιον τρόπο ήθελε να τιμήσει την ταινία γενικότερα. Ειδικά όταν φέτος οι γυναικείες ερμηνείες που ξεχώρισαν ήταν πολλές και πιο ενδιαφέρουσες: από τη Λεά Ντρικέρ στο «Η ζωή μιας γυναίκας» ώς την Αντέλ Εξαρχόπουλος στο «Garance» και τη Λεά Σεντού τόσο στο «L’ inconnu» του Αρτούρ Αραρί όσο και στο «Gentle Monster» της Μαρίε Κρόιτσερ.

Τέλος, να προσθέσουμε πως το Χόλιγουντ ήταν εμφανώς λιγότερο παρόν, καθώς σε μεγάλο βαθμό έμεινε εκτός. Φέτος οι Κάνες έμοιαζαν πιο «φεστιβαλικές», ευρωπαϊκές και πολιτικές παρά βιομηχανικά λαμπερές. Ούτε είναι τυχαίο πως το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης ήταν στο προσκήνιο: συζητήσεις, παρουσιάσεις, αντιδράσεις, δημιουργοί υπέρ και κατά.

Ο Ντάρεν Αρονόφσκι και ο Στίβεν Σόντερμπεργκ εμφανίστηκαν πιο ανοιχτοί στη χρήση της, ενώ ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο και ο Σεθ Ρόγκεν ανήκαν στους επικριτές. Η βασική διαγωνιστική ενότητα δεν δέχεται ταινίες παραχθείσες πλήρως από τεχνητή νοημοσύνη, αλλά η αγορά των Κανών ήταν γεμάτη σχετικές ζυμώσεις.

Διαβάζοντας αναλυτικά τα βραβεία του Επίσημου Διαγωνιστικού Τμήματος του 79ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Κανών, διαπιστώνει εύκολα κάποιος ότι σε όλες τις βραβευμένες ταινίες, η Γαλλία είναι παραγωγός ή συμπαραγωγός, απόδειξη του μεγέθους που έχει, πια, πάρει παγκοσμίως η γαλλική κινηματογραφική βιομηχανία.

Τιμητικός Χρυσός Φοίνικας στην Μπάρμπρα Στρέιζαντ

Ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή στην τελετή λήξης ήταν η απονομή του Τιμητικού Χρυσού Φοίνικα στην Μπάρμπρα Στρέιζαντ, η οποία ακύρωσε το ταξίδι της λόγω τραυματισμού στο πόδι, έστειλε όμως στο Φεστιβάλ ένα βίντεο. Την απονομή έκανε η Ιζαμπέλ Ιπέρ, με λόγια μεγάλου θαυμασμού: «Υπάρχουν φωνές που διατρέχουν έναν αιώνα, η μία ανήκει στην Μπάρμπρα Στρέιζαντ», είπε η Ιπέρ, προσθέτοντας ότι «το σινεμά είναι η τέχνη του βλέμματος αλλά και της ακοής» και πως η Στρέιζαντ δεν υπήρξε ποτέ «αντικείμενο», αλλά «μια γυναίκα υποκείμενο», που σκέφτεται, επιθυμεί, επιλέγει. «Ο Χρυσός Φοίνικας δεν είναι μια ανταμοιβή. Μια καριέρα σαν τη δική σου (σ.σ. είπε στη Στρέιζαντ) δεν την ανταμείβεις, τη συλλογίζεσαι. Είναι ένας τρόπος να σου πούμε: γνωρίζουμε, είδαμε, ακούσαμε». Με τη σειρά της, η ανεπανάληπτη Μπάρμπρα, καθισμένη σε μια πολυθρόνα, με μαύρο έξωμο φόρεμα και ελαφρώς σκούρα γυαλιά, έστειλε το μήνυμά της: «Σ’ έναν τρελό, ασταθή κόσμο που μοιάζει να γίνεται όλο και πιο κατακερματισμένος κάθε μέρα, είναι καθησυχαστικό να βλέπει κανείς τις συναρπαστικές ταινίες αυτού του φεστιβάλ, από δημιουργούς από πολλές χώρες. Ο κινηματογράφος έχει αυτή τη μαγική ικανότητα να μας ενώνει, ανοίγοντας τις καρδιές και τα μυαλά μας, και αυτό είναι που πραγματικά γιορτάζουμε στις Κάνες. Είμαι πολύ περήφανη που είμαι μέρος αυτής της κοινότητας». Και πρόσθεσε στα γαλλικά: «Ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή την τιμή και ζήτω ο κινηματογράφος!».

Τα βραβεία του 79ου Φεστιβάλ

1 Χρυσός Φοίνικας: «Fjord» του Κριστιάν Μουντζίου (Ρουμανία, Γαλλία, Νορβηγία, Δανία, Φινλανδία, Σουηδία)

2 Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής: «Minotaur» (φωτ.), του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ (Γαλλία, Λετονία, Γερμανία, Ρωσία)

3 Βραβείο της Επιτροπής: «Ονειρεμένη περιπέτεια» της Βαλέσκα Γκρίζεμπαχ (Βουλγαρία, Γερμανία, Γαλλία, Αυστρία)

4 Βραβείο Καλύτερου Ηθοποιού: Εμανουέλ Ματσιά και Βαλεντάν Καμπάν για τo «Coward» του Λούκας Ντοντ (Βέλγιο, Γαλλία, Ολλανδία)

5 Βραβείο Καλύτερης Ηθοποιού: Βιρζινί Εφιρά και Τάο Οκαμότο για το «Ξαφνικά» του Ριουσούκε Χαμαγκούτσι (Ιαπωνία, Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο)

6 Βραβείο Σκηνοθεσίας: ex aequo στους Χαβιέρ Αμπράσι και Χαβιέρ Κάλβο για το «La Bola Negra» (Ισπανία, Γαλλία) και στον Πάβελ Παβλικόφσκι για το «Fatherland» (Πολωνία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία)