Επειτα από 18 ολόκληρα χρόνια από τότε που θεσπίστηκε το πρώτο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) και ενώ έχουν ήδη διαπραχθεί αναρίθμητα περιβαλλοντικά εγκλήματα σε ολόκληρη τη χώρα εξαιτίας των αδειοδοτήσεων που έχουν δοθεί για εγκαταστάσεις ΑΠΕ, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέτει σε δημόσια διαβούλευση για 35 μέρες το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ.
Αν και το νέο χωροταξικό βάζει περιορισμούς σε ό,τι αφορά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και αιολικών, δεν αγγίζει τα έργα που έχουν ολοκληρώσει ήδη την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση. Ετσι, τα αδειοδοτημένα έργα θα υλοποιηθούν με βάση το προηγούμενο καθεστώς όπου η ανάπτυξη των ΑΠΕ πραγματοποιήθηκε δίχως σταθερό πλαίσιο κανόνων, με μη βιώσιμο τρόπο και χωρίς ουδεμία χωρική ισορροπία. Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα.
Ανω των 1.200 μέτρων
Σε ό,τι αφορά τους αιολικούς σταθμούς, απαγορεύεται πλέον η εγκατάστασή τους στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, σε περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων, σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών, εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του νόμου 1650/1986 για την προστασία του περιβάλλοντος και σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Εκτός κι αν αυτοί αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης).
Κι ακόμη, σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής, σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά, σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ και σε ακτές κολύμβησης.
Ζώνες NATURA 2000
Ωστόσο, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000) επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις: να προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό να είναι μεγαλύτερο από 7,5 m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ).
Εξάλλου, αιολικοί σταθμοί επιτρέπονται στις «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 4 m/s και μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους προαναφερόμενους περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κ.λπ. Στον δε νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.
Σε ό,τι αφορά τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς δεν επιτρέπονται εφεξής σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις, σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση, σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και σε οριοθετημένες αρχαιολογικές «Ζώνες Προστασίας Α’». Κι ακόμη, σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες, σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ και σε ακτές κολύμβησης.
Για τα φωτοβολταϊκά τίθενται νέα κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης. Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Χωροθέτηση φωτοβολταϊκών
Προβλέπεται η τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών (π.χ. από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή. Επιπλέον, προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής «μελέτης θέασης» σε περίπτωση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών εντός ζώνης 1.500 μέτρων από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μέτρων από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α’) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς. Η «μελέτη θέασης» θα αξιολογεί την οπτική ένταξη του έργου στο τοπίο, τη σχέση του με τον ιστορικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της περιοχής, καθώς και την πιθανή επίδρασή του στην εικόνα σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών τόπων.
Εξάλλου, στο νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ προβλέπονται ειδικά κριτήρια χωροθέτησης για την εγκατάσταση αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών στον ηπειρωτικό και στον θαλάσσιο χώρο, συγκεκριμένες περιοχές προστασίας και αποκλεισμού, καθώς και υποχρεωτικές εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.
Επιπλέον, προβλέπονται περιοχές αποκλεισμού, καθορίζονται κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης για τις λοιπές τεχνολογίες (μικροί υδροηλεκτρικοί σταθμοί, σταθμοί βιομάζας/βιοαερίου/βιορρευστών, γεωθερμία, συστήματα αποθήκευσης – μπαταρίες) και δίνονται κατευθύνσεις για τη συνέργεια του πλαισίου με τα υπόλοιπα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τον υποκείμενο χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό.
Περιορισμοί
Στο νέο χωροταξικό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, όπως αυτές καθορίζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Εντούτοις, στο νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν υπάγονται τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία, αυτά που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση. Ετσι, αυτά τα έργα εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο. Κι ακόμη, οι σταθμοί οι οποίοι εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού/Αδεια Εγκατάστασης και Λειτουργίας, οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης και μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί και οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.
Η διαβούλευση, στην οποία μπορούν να συμμετάσχουν πολίτες, τοπικές κοινωνίες, δήμοι, επιστημονικοί φορείς και επιχειρήσεις, θα διαρκέσει έως και τις 24 Ιουνίου.
