CNN: Μυστήριο με ναυάγιο ρωσικού πλοίου έξω από την Ισπανία – Μετέφερε πυρηνικούς αντιδραστήρες στη Β. Κορέα

Ένα ρωσικό φορτηγό πλοίο, που πιθανότατα μετέφερε δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες για υποβρύχια -ενδεχομένως με προορισμό τη Βόρεια Κορέα- υπέστη σειρά εκρήξεων και βυθίστηκε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες περίπου 60 μίλια ανοιχτά των ακτών της Ισπανίας, σύμφωνα με έρευνα του CNN.

Η εξαιρετικά ασυνήθιστη «τύχη» του Ursa Major καλύπτεται από μυστικότητα από τότε που βυθίστηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2024. 

Ωστόσο, ενδέχεται να πρόκειται για μια σπάνια και υψηλού ρίσκου παρέμβαση δυτικής στρατιωτικής δύναμης, με σκοπό να αποτραπεί η αποστολή ρωσικής πυρηνικής τεχνολογίας στη Βόρεια Κορέα, βασικό σύμμαχο της Μόσχας, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το CNN. Το πλοίο απέπλευσε μόλις δύο μήνες αφότου ο Κιμ Γιονγκ Ουν είχε στείλει στρατεύματα για να βοηθήσουν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

?️?? NATO country may have hit Russian ship to prevent transfer of nuclear technology to North Korea, — CNN.pic.twitter.com/575Dbm5tSy

— MAKS 25 ??? (@Maks_NAFO_FELLA) May 12, 2026

Έντονη στρατιωτική δραστηριότητα γύρω από το ναυάγιο ενίσχυσε το μυστήριο σχετικά με το φορτίο και τον προορισμό του. Αμερικανικά αεροσκάφη ανίχνευσης πυρηνικής ακτινοβολίας πέταξαν δύο φορές πάνω από το βυθισμένο πλοίο μέσα στον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με δημόσια δεδομένα πτήσεων. Επιπλέον, το ναυάγιο επισκέφθηκε μία εβδομάδα μετά τη βύθιση ένα ύποπτο ρωσικό κατασκοπευτικό πλοίο, το οποίο φέρεται να προκάλεσε τέσσερις ακόμη εκρήξεις, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει την ισπανική έρευνα.

Η ισπανική κυβέρνηση έχει μιλήσει ελάχιστα για την υπόθεση. Μόνο στις 23 Φεβρουαρίου εξέδωσε ανακοίνωση, έπειτα από πιέσεις βουλευτών της αντιπολίτευσης.

Επιβεβαίωσε ότι ο Ρώσος πλοίαρχος είπε στους Ισπανούς ερευνητές πως το Ursa Major μετέφερε «εξαρτήματα για δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες παρόμοιους με αυτούς που χρησιμοποιούνται σε υποβρύχια» και ότι δεν γνώριζε αν περιείχαν πυρηνικά καύσιμα.

Η αλληλουχία των γεγονότων που οδήγησαν στη βύθιση του πλοίου στη Μεσόγειο παραμένει ασαφής. Σύμφωνα με την ισπανική έρευνα, ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκε ένας σπάνιος τύπος τορπίλης για να διατρηθεί το κύτος του πλοίου. Το περιστατικό συνέβη τις τελευταίες εβδομάδες της προεδρίας Μπάιντεν, σε περίοδο που ο πόλεμος στην Ουκρανία φαινόταν να ευνοεί τη Μόσχα και οι ΗΠΑ επιθυμούσαν να αποφύγουν άμεση κλιμάκωση με τη Ρωσία.

Το χρονικό της βύθισης

Το Ursa Major, γνωστό και ως Sparta 3, είχε χρησιμοποιηθεί στη ρωσική στρατιωτική εκστρατεία στη Συρία για τη μεταφορά και εκκένωση εξοπλισμού. Στις 2 Δεκεμβρίου προσέγγισε το λιμάνι καυσίμων του Ουστ-Λούγκα στον Κόλπο της Φινλανδίας και αργότερα μετακινήθηκε σε τερματικό εμπορευματοκιβωτίων στην Αγία Πετρούπολη. Το δημόσιο φορτωτικό έγγραφο ανέφερε ως προορισμό το Βλαδιβοστόκ, στη ρωσική Άπω Ανατολή, όταν απέπλευσε στις 11 Δεκεμβρίου μεταφέροντας δύο μεγάλα «καπάκια ανθρωποθυρίδων», 129 άδεια κοντέινερ και δύο μεγάλους γερανούς Liebherr.

Τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς, η κρατικά συνδεδεμένη εταιρεία ιδιοκτησίας του πλοίου, Oboronlogistics, είχε ανακοινώσει ότι τα πλοία της είχαν λάβει άδεια μεταφοράς πυρηνικού υλικού. Βίντεο χρονοπαρέλευσης από τη φόρτωση του πλοίου στο Ουστ-Λούγκα, που ανέλυσε το CNN, δείχνουν κοντέινερ να τοποθετούνται μέσα στο κύτος, αφήνοντας κενό κάτω από το σημείο όπου αργότερα τοποθετήθηκαν τα «καπάκια».

Το πλοίο κατευθύνθηκε κατά μήκος των γαλλικών ακτών και στη συνέχεια παρακολουθήθηκε από πορτογαλικά πολεμικά αεροσκάφη και πλοία, σύμφωνα με ανακοίνωση του πορτογαλικού ναυτικού. Δύο ρωσικά στρατιωτικά πλοία, τα Ivan Gren και Aleksandr Otrakovsky, το συνόδευαν. Το πρωί της 22ας Δεκεμβρίου, το πορτογαλικό ναυτικό σταμάτησε την παρακολούθηση.

Περίπου τέσσερις ώρες αργότερα, σε ισπανικά ύδατα, το πλοίο επιβράδυνε απότομα, με αποτέλεσμα οι ισπανικές αρχές διάσωσης να επικοινωνήσουν μέσω ασυρμάτου για να ελέγξουν αν βρισκόταν σε κίνδυνο. Το πλήρωμα απάντησε ότι όλα ήταν καλά.

Ωστόσο, περίπου 24 ώρες αργότερα, το πλοίο άλλαξε απότομα πορεία και στις 11:53 π.μ. UTC της 23ης Δεκεμβρίου εξέπεμψε επείγον σήμα κινδύνου. Είχαν σημειωθεί τρεις εκρήξεις στη δεξιά πλευρά του, πιθανότατα κοντά στο μηχανοστάσιο, σκοτώνοντας δύο μέλη του πληρώματος. Το πλοίο πήρε κλίση και ακινητοποιήθηκε.

Οι 14 επιζώντες εγκατέλειψαν το πλοίο με σωστική λέμβο και περισυνελέγησαν αργότερα από το ισπανικό διασωστικό σκάφος Salvamar Draco. Στις 7:27 μ.μ. κατέφθασε ισπανικό στρατιωτικό πλοίο για βοήθεια. Μισή ώρα αργότερα, το ρωσικό πολεμικό πλοίο Ivan Gren διέταξε τα κοντινά σκάφη να απομακρυνθούν σε απόσταση δύο ναυτικών μιλίων και ζήτησε την άμεση επιστροφή των διασωθέντων Ρώσων ναυτικών.

Οι ισπανικές αρχές επέμειναν να συνεχίσουν την επιχείρηση διάσωσης και έστειλαν ελικόπτερο στο πλοίο για έλεγχο επιζώντων. Βίντεο που είδε το CNN δείχνει διασώστη να προσπαθεί να μπει στο μηχανοστάσιο, το οποίο όμως ήταν σφραγισμένο. Οι διασώστες εξέτασαν τους χώρους διαμονής και δύο κοντέινερ που περιείχαν σκουπίδια, δίχτυα ψαρέματος και εξοπλισμό.

Το Ursa Major φαινόταν σταθερό και απίθανο να βυθιστεί άμεσα, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει την έρευνα. Όμως στις 9:50 μ.μ., το Ivan Gren εκτόξευσε κόκκινες φωτοβολίδες πάνω από την περιοχή και ακολούθησαν τέσσερις εκρήξεις. Το ισπανικό σεισμολογικό δίκτυο κατέγραψε τέσσερα παρόμοια σεισμικά σήματα, που έμοιαζαν με υποθαλάσσιες νάρκες ή εκρήξεις λατομείου.

Στις 11:10 μ.μ. το Ursa Major αναφέρθηκε ως βυθισμένο.

Οι μαρτυρίες

Οι 14 Ρώσοι επιζώντες μεταφέρθηκαν στην Καρταχένα, όπου ανακρίθηκαν από την ισπανική αστυνομία και τους ερευνητές. Ο Ρώσος πλοίαρχος δίσταζε να μιλήσει για το φορτίο του πλοίου, φοβούμενος για την ασφάλειά του.

Σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, ο πλοίαρχος τελικά παραδέχτηκε ότι τα «καπάκια ανθρωποθυρίδων» που αναφέρονταν στο φορτωτικό ήταν στην πραγματικότητα εξαρτήματα δύο πυρηνικών αντιδραστήρων παρόμοιων με αυτούς υποβρυχίων. Είπε επίσης ότι, απ’ όσο γνώριζε, δεν περιείχαν πυρηνικό καύσιμο.

Η έρευνα εξετάζει επίσης γιατί ένα πλοίο θα έκανε έναν τόσο μακρύ περίπλου του κόσμου για να μεταφέρει δύο γερανούς, 100 άδεια κοντέινερ και δύο μεγάλα «καπάκια» από ένα ρωσικό λιμάνι σε άλλο, ενώ υπάρχει εκτεταμένο σιδηροδρομικό δίκτυο στη Ρωσία. Σύμφωνα με την έρευνα, οι γερανοί πιθανότατα προορίζονταν να βοηθήσουν στην εκφόρτωση ευαίσθητου φορτίου στο λιμάνι Ρασόν της Βόρειας Κορέας.

Τέσσερις ημέρες μετά τη βύθιση, η Oboronlogistics χαρακτήρισε το περιστατικό «στοχευμένη τρομοκρατική επίθεση», λέγοντας ότι σημειώθηκαν τρεις εκρήξεις και ότι βρέθηκε τρύπα 50 επί 50 εκατοστών στο κύτος, με το μέταλλο στραμμένο προς τα μέσα. Το κατάστρωμα ήταν γεμάτο θραύσματα.

Μία εβδομάδα αργότερα, το ρωσικό πλοίο Yantar, που επισήμως είναι ερευνητικό αλλά κατηγορείται για κατασκοπεία σε ύδατα του ΝΑΤΟ, παρέμεινε πάνω από το ναυάγιο για πέντε ημέρες. Στη συνέχεια ανιχνεύθηκαν τέσσερις ακόμη εκρήξεις, πιθανότατα με στόχο τα συντρίμμια στον βυθό.

Η ισπανική κυβέρνηση δήλωσε ότι το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος περίπου 2.500 μέτρων και ότι η ανάκτηση του καταγραφέα δεδομένων είναι εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη χωρίς σημαντικούς τεχνικούς πόρους.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ έδειξαν ενδιαφέρον για την περιοχή, στέλνοντας δύο φορές αεροσκάφος τύπου WC135-R, γνωστό ως «ανιχνευτής πυρηνικών», πάνω από το σημείο του ναυαγίου. Τα αεροσκάφη αυτά χρησιμοποιούνται συνήθως για συλλογή και ανάλυση πυρηνικών καταλοίπων.

Το αν οι πτήσεις αυτές εντόπισαν ίχνη ραδιενέργειας παραμένει άγνωστο. Η ισπανική κυβέρνηση δεν έχει αναφέρει ανησυχίες για ραδιενεργή μόλυνση στις νότιες ακτές της χώρας.

Η πιθανότητα οι αντιδραστήρες να προορίζονταν για τη Βόρεια Κορέα συνδέεται με τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών, τον Δεκέμβριο του 2025, του πρώτου πυρηνοκίνητου υποβρυχίου της χώρας. Οι εικόνες δείχνουν μόνο το εξωτερικό περίβλημα του σκάφους και όχι λειτουργικό αντιδραστήρα.

Ο αναλυτής ναυτικών συστημάτων Mike Plunkett δήλωσε ότι αν οι αντιδραστήρες ήταν καινούργιοι, μάλλον δεν μεταφέρονταν με καύσιμο. Αν όμως προέρχονταν από παροπλισμένα υποβρύχια, τότε θα ήταν ραδιενεργοί, αν και όχι όσο πλήρως φορτωμένοι αντιδραστήρες.

Τόνισε επίσης ότι οποιαδήποτε μεταφορά τέτοιας τεχνολογίας προς τη Βόρεια Κορέα θα αποτελούσε «πολύ σημαντική κίνηση από τη Μόσχα» και κάτι που γίνεται μόνο μεταξύ εξαιρετικά στενών συμμάχων.

Η ισπανική έρευνα θεωρεί πιθανό ότι οι αντιδραστήρες ήταν μοντέλου VM-4SG, που χρησιμοποιείται συχνά στα ρωσικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια κλάσης Delta IV.

Η έρευνα εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο το αρχικό πλήγμα στο κύτος να προκλήθηκε από τορπίλη υπερσπηλαίωσης τύπου Barracuda. Αυτές οι τορπίλες δημιουργούν θύλακα αέρα μπροστά τους ώστε να μειώνεται η αντίσταση του νερού και να επιτυγχάνονται εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες. Σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλούν ζημιά μόνο με την κινητική τους ενέργεια, χωρίς εκρηκτική κεφαλή.

Άλλοι ειδικοί, ωστόσο, θεωρούν πιθανότερο να χρησιμοποιήθηκε μαγνητική νάρκη κολλημένη στο κύτος.

Οι ρωσικές, ισπανικές και βρετανικές στρατιωτικές αρχές, καθώς και η Oboronlogistics, δεν απάντησαν σε αιτήματα σχολιασμού. Το Πεντάγωνο επίσης αρνήθηκε να σχολιάσει. Δυτικοί αξιωματούχοι ασφαλείας και πληροφοριών χαρακτήρισαν την υπόθεση «περίεργη» ή θεώρησαν ορισμένα συμπεράσματα της ισπανικής έρευνας υπερβολικά, χωρίς όμως να δώσουν εναλλακτική εξήγηση για τις εκρήξεις ή για την έντονη ρωσική αντίδραση.