Θυμάμαι τον Ανδρέα Παπανδρέου να δηλώνει με δυναμικό τρόπο πριν 45 χρόνια ότι δεν επρόκειτο να γίνουμε «τα γκαρσόνια της Ευρώπης». Από τότε υπήρχε η αντίληψη ότι ο τουρισμός έφτανε σιγά-σιγά στα όριά του και πως η Ελλάδα έπρεπε να διεκδικήσει μια καλύτερη θέση στον διεθνή καταμερισμό της εργασίας. Περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.
Τα χρόνια πέρασαν και συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Ο τουρισμός απέκτησε μεγαλύτερη σημασία για την ελληνική οικονομία ενώ ο πρωτογενής και ο δευτερογενής τομέας της οικονομίας είδαν το ειδικό βάρος τους να περιορίζεται και έμειναν πίσω στον διεθνή ανταγωνισμό.
Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια η οικονομία μας στηρίζεται εντυπωσιακά στον τουρισμό. Τα τουριστικά ρεκόρ εξηγούν, σε μεγάλο βαθμό, γιατί η οικονομία της Ελλάδας και της Νότιας Ευρώπης πηγαίνουν καλύτερα από την οικονομία του βιομηχανικού βορρά της ΕΕ.Η ευρωπαϊκή βιομηχανία πιέζεται από τους δασμούς Τραμπ και την κινεζική παραγωγική κυριαρχία. Οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου που στηρίζονται περισσότερο στον τουρισμό, τα καταφέρνουν καλύτερα.
Ακόμη και το 2026 η τουριστική περίοδος προβλέπεται καλή έως πολύ καλή παρά τη διεθνή κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 28 Φεβρουαρίου, οπότε εκδηλώθηκε η επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν.
Σοβαρές συνέπειες
Ο ελληνικός τουρισμός πέρασε, με τη δυναμική που ανέπτυξε, στον υπερτουρισμό, με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Το κόστος ζωής ξέφυγε εφόσον οι τιμές έγιναν τουριστικές σε πολλά μέρη της Ελλάδας και σε πολλές περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Για πολλούς τουρίστες η Ελλάδα παραμένει συγκριτικά φθηνή, είναι ένας λόγος που την προτιμούν. Για τους περισσότερους Έλληνες όμως είναι ακριβή. Η Ελλάδα και η Βουλγαρία βρίσκονται μαζί στον εισοδηματικό πάτο της ΕΕ-27,το λαϊκό εισόδημα δεν αντέχει τουριστικές τιμές. Είναι τέτοια η τουριστική ακρίβεια ώστε οι περισσότεροι εργαζόμενοι αδυνατούν να κάνουν οικογενειακές διακοπές στα τουριστικά νησιά.
Ακόμη χειρότερη είναι η κατάσταση σε ό,τι αφορά στη στέγαση. Ο τουρισμός έχει απογειώσει, εξαιτίας των βραχυχρόνιων τουριστικών μισθώσεων, τα ενοίκια. Η κυβέρνηση υπόσχεται από τα τέλη του 2021, μέτρα για την αντιμετώπιση του στεγαστικού, τα οποία μένουν στα χαρτιά ή αποδεικνύονται εντελώς αναποτελεσματικά.
Τα ενοίκια έχουν πάει στα ύψη και ο ετήσιος ρυθμός αύξησής τους ξεπερνάει ακόμη το 7%.Πολύ δύσκολο για τους νέους να φύγουν από το σπίτι των γονέων και να βγάλουν τα προς το ζην. Ακόμη πιο δύσκολο να κάνουν οικογένεια. Οι συνέπειες του υπερτουρισμού οξύνουν και το δημογραφικό.
Μεγάλες στρεβλώσεις
Ο υπερτουρισμός δημιουργεί ένα σωρό στρεβλώσεις με επιπτώσεις. Πολλές άμεσες ξένες επενδύσεις στρέφονται στον τουρισμό και το real estate ενώ είναι τεράστιο το επενδυτικό χάσμα που πρέπει να καλύψουμε για να γίνουμε πιο παραγωγικοί και ανταγωνιστικοί. Η κακή πορεία του εμπορικού ισοζυγίου, με το έλλειμμα σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, αναδεικνύει το πρόβλημα.
Η οικονομία νησιών και περιοχών γίνεται μονοδιάστατη. Εγκαταλείπονται καλλιέργειες και παραγωγή σε αναζήτηση γρήγορου τουριστικού κέρδους. Επικρατεί μια κερδοσκοπική λογική που οδηγεί στην υποτίμηση της βασικής και κοινωνικής υποδομής, την ελλιπή κάλυψη των αναγκών σε παιδεία και υγεία ακόμη και στη διοίκηση, με τη λήξη της τουριστικής περιόδου. Πολλά νησιά κάνουν ένα ετήσιο κύκλο υπερτουρισμού και στη συνέχεια εγκατάλειψης που δημιουργεί αντιθέσεις και υπονομεύει την προοπτική.
Ο υπερτουρισμός επιδρά αρνητικά και στην αγορά εργασίας. Οι περισσότερες θέσεις εργασίας είναι κακοπληρωμένες χωρίς στοιχειώδη κοινωνική κάλυψη και εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης των εργαζομένων που μεταβαίνουν στις τουριστικές περιοχές και μονάδες. Χωρίς επαγγελματική εκπαίδευση και επαγγελματική κατοχύρωση πολλοί από αυτούς αποχαιρετούν τον κλάδο ενώ κυβέρνηση και μεγάλοι επιχειρηματίες αναζητούν σε ετήσια βάση 100000 εποχικούς ξένους εργαζόμενους για να μπαλώσουν τις τρύπες. Μια ξέφρενη οικονομική και κοινωνική κούρσα προς τα κάτω.
Όλα αυτά έχουν τεράστιο άμεσο και έμμεσο κόστος, βραχυπρόθεσμα και μεσο-μακροπρόθεσμα. Ζητείται, με μεγάλη καθυστέρηση, ολοκληρωμένη στρατηγική αντιμετώπισης του προβλήματος.
-320x213.jpg)
