Πριν από λίγες ημέρες μια είδηση έκανε τον μικρό της κύκλο στο διαδίκτυο και έσβησε αθόρυβα. Ηταν ένα αποκλειστικό ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας Guardian το οποίο ανέφερε πως εκπρόσωποι του ΝΑΤΟ έχουν συναντηθεί, κεκλεισμένων των θυρών, με σκηνοθέτες, παραγωγούς και σεναριογράφους του κινηματογράφου με στόχο να δημιουργήσουν προπαγανδιστικές ταινίες για την παραπαίουσα Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Ο λόγος αυτών των μυστικών συναντήσεων, στις οποίες, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι παρευρισκόμενοι χρησιμοποιούν τις πληροφορίες που τους δίνονται χωρίς να γνωρίζουν ποιοι τις αποκαλύπτουν, είναι η προσπάθεια να δημιουργηθούν ταινίες γύρω από τη «συνεργασία, τον συμβιβασμό και την ανάπτυξη φιλιών και συμμαχιών», με έμφαση βεβαίως στο γεωπολιτικό κλίμα, στις εξωτερικές και εσωτερικές απειλές, στην ασφάλεια της Ευρώπης και φυσικά στην αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Βεβαίως το ΝΑΤΟ έχει υπάρξει άμεσα ή έμμεσα στη μεγάλη οθόνη. Από τον Τζέιμς Μποντ («ο οποίος δολοφονεί για το κράτος, τη Βασίλισσα και τον Θεό», όπως μας τραγουδάνε οι Idles) μέχρι το ντοκιμαντέρ «Facing the War» για τον τέως γενικό γραμματέα της Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αλλά αυτή τη φορά τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά.
Μπροστά στις δεσμεύσεις των κρατών-μελών για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5%, το ΝΑΤΟ ψάχνει τρόπους για να πείσει τους Ευρωπαίους ότι μια τέτοια (όχι και τόσο δημοφιλής) συνεισφορά δεν είναι μόνο αναγκαία, αλλά αναδεικνύεται σε υπαρξιακό ζήτημα.
Πώς πείθεις όμως εκατομμύρια πολίτες ότι θα επιβληθούν περικοπές, φόροι και σχετική στρατιωτικοποίηση σε βασικούς τομείς της καθημερινής ζωής;
Η τέχνη τού να πηγαίνεις για πόλεμο χωρίς λόγο
Πριν από λίγους μήνες, συγκεκριμένα στις 10 Μαρτίου 2026, η Αρμίντα φαν Ράι, επιστημονική συνεργάτιδα στο Centre of European Reform και το Clatham House, δημοσίευσε μια αναφορά με τίτλο «Πώς να χτίσεις λαϊκή υποστήριξη για τις αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη». Η συγγραφέας εν συντομία καταλήγει ότι το ΝΑΤΟ και τα κράτη-μέλη πρέπει να αναπτύξουν μια ισχυρή επικοινωνιακή πολιτική με στόχο να γίνει κατανοητός στους πολίτες ο λόγος αύξησης των αμυντικών δαπανών.
Η Φαν Ράι διακρίνει τρεις εξωτερικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η Ευρώπη -την επεκτατικότητα της Ρωσίας, την οικονομική κυριαρχία της Κίνας και την αμυντική απόσυρση των ΗΠΑ από τη Γηραιά Ηπειρο- αλλά και έναν εσωτερικό: την άνοδο των «λαϊκιστικών» κομμάτων.
Οντας φιλελεύθερη, η Φαν Ράι βλέπει ως εξίσου μεγάλο κακό την άνοδο ακροδεξιών κομμάτων με αυτήν των αριστερών. Τα ακροδεξιά κόμματα, λέει, αν και τάσσονται αναφανδόν υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών, ενδέχεται να υποστηρίζουν τον Πούτιν, ενώ τα κόμματα της Αριστεράς ήταν ανέκαθεν «πασιφιστικά» και κατά των εξοπλισμών. Αυτό είναι το επικίνδυνο για τη Φαν Ράι, μην και τυχόν επικρατήσουν εκείνοι που ζητούν ειρήνη και όχι πόλεμο.
Χωρίς αιδώ, η συγγραφέας φτάνει στο συμπέρασμα ότι η άκρα Δεξιά θα εργαλειοποιήσει τις περικοπές και τον διαμελισμό του κοινωνικού κράτους για εκλογικό συμφέρον. Αλλά μη φοβάστε, μας λέει, γι’ αυτό υπάρχουν οι κεντρώες ευρωπαϊκές δυνάμεις, για να εμποδίσουν τους ακροδεξιούς να φλερτάρουν με τον Πούτιν απροκάλυπτα. Διότι κατά την ίδια, το ρίσκο με τις ακροδεξιές κυβερνήσεις δεν βρίσκεται στις πολιτικές μίσους που προτάσσουν, αλλά στις φιλο-ρωσικές θέσεις τους.
Νέος θαυμαστός κόσμος
Did you ever wonder why we had to run for shelter when the promise of a brave new world unfurled beneath the clear blue sky?
Η αναφορά της Φαν Ράι για λογαριασμό του ΝΑΤΟ παρουσιάζει τα επικοινωνιακά εργαλεία ώστε να πειστεί ο κόσμος για τις αμυντικές δαπάνες. Τι προτείνει;
Τη δημιουργία ταινιών, την πρόσληψη ινφλουένσερ με στόχο τη στρατιωτική προπαγάνδα στα σόσιαλ μίντια, την ανάδειξη της άμυνας ως τη βασική πολιτική ατζέντα, την προβολή εικόνων από τους πολέμους του μέλλοντος, χωρίς τα τανκ και τα μαχητικά αεροσκάφη, και τους πολέμους τού τώρα: τις ενεργειακές κρίσεις, τις πολιτικές αναταραχές, τις κυβερνοεπιθέσεις.
Στη Βρετανία, τη Γερμανία και την Ολλανδία μπορείς να συναντήσεις διαφημίσεις για την εθελοντική στράτευση σε στάσεις λεωφορείων, κινηματογραφικές αίθουσες ακόμη και σε περιτύλιγμα ψωμιού αγορασμένου από σουπερμάρκετ. Ακόμη και στο ελληνικό ίνσταγκραμ προπαγανδιστικά βίντεο ακριβής παραγωγής κάνουν σιγά σιγά την εμφάνισή τους με σκοπό να «πουλήσουν» τις αλλαγές στο στράτευμα με την «Ατζέντα 2030».
Οσον αφορά την εισβολή του ΝΑΤΟ στον κινηματογράφο, το έδαφος προετοιμάστηκε ήδη από το 2024, όταν εκπρόσωποι της αμυντικής Συμμαχίας πρωτοσυναντήθηκαν με παραγωγούς και σεναριογράφους του Χόλιγουντ με σκοπό να αναπτυχθούν κινηματογραφικές ιδέες για τη συνεισφορά του ΝΑΤΟ στον κόσμο.
Ξεχνάνε οι συντελεστές της συζήτησης τους εκατομμύρια νεκρούς Σέρβους, Βόσνιους, Κοσοβάρους, Αφγανούς, Ιρακινούς, τους παράνομους πολέμους, τον βομβαρδισμό πόλεων, τον διαμελισμό ολόκληρων κρατών. Οι ταινίες του μέλλοντος, συμπαραγωγής ΝΑΤΟ και Raytheon, δεν θα θυμούνται τα παλιά, τα «λάθη», τις «παραλείψεις», τους νεκρούς δίχως όνομα και μνήμη, αλλά θα προβάλλουν το δικό τους όραμα για τον κόσμο: εκεί όπου τα παιδιά σου θα πολεμούν σε ατέρμονους πολέμους και εμείς θα τρώμε… φρεγάτες για να βγει ο μήνας.
