Ιράν: Οι όροι της Τεχεράνης, η μάχη των πυρηνικών και η επιδείνωση της θέσης του Τραμπ

Δύο και πλέον μήνες μετά την έναρξη μιας σύγκρουσης που δεν έχει αποφέρει καμία ουσιαστική στρατιωτική ή διπλωματική νίκη, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο η αντιπαράθεση με το Ιράν να παραταθεί επ’ αόριστον, αφήνοντας πίσω της ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ΗΠΑ και τη διεθνή κοινότητα από ό,τι πριν από την έναρξη του πολέμου, όπως μετέδωσε δημοσίευμα του Reuters. Σύμφωνα με το δημοσίευμα:

Παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές εμφανίζονται βέβαιες πως διατηρούν το πλεονέκτημα, οι θέσεις τους παραμένουν σε μεγάλη απόσταση, χωρίς να διαφαίνεται σαφής διέξοδος. Ακόμη και η νέα πρόταση του Ιράν για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων δεν άλλαξε τα δεδομένα, καθώς ο Τραμπ την απέρριψε άμεσα την Παρασκευή.

Για τον πρόεδρο των ΗΠΑ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, οι συνέπειες μιας παρατεταμένης αδιέξοδης κατάστασης προμηνύονται δυσοίωνες. Μια ανεπίλυτη σύγκρουση είναι πιθανό να παρατείνει τις παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις, όπως οι υψηλές τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ, εντείνοντας την πίεση στον Τραμπ, του οποίου τα ποσοστά στις δημοσκοπήσεις υποχωρούν, και επιβαρύνοντας τις προοπτικές των Ρεπουμπλικανών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Ανεπιτυχείς στόχοι

Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν ένα βαθύτερο πρόβλημα: ο πόλεμος δεν έχει επιτύχει πολλούς από τους δηλωμένους στόχους του Τραμπ. Αν και τα κύματα αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων αποδυνάμωσαν σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, οι μεταβαλλόμενοι στόχοι του –από την αλλαγή καθεστώτος έως την ανακοπή της πορείας προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου– παραμένουν ανεκπλήρωτοι.

Οι ανησυχίες για παρατεταμένο αδιέξοδο εντάθηκαν μετά την ακύρωση ταξιδιού των Αμερικανών διαπραγματευτών στο Ισλαμαμπάντ και την απόρριψη ιρανικής πρότασης για παύση του πολέμου, ο οποίος βρίσκεται σε αναστολή από τις 8 Απριλίου στο πλαίσιο συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Η Τεχεράνη πρότεινε την αναβολή της συζήτησης για το πυρηνικό της πρόγραμμα έως τον επίσημο τερματισμό της σύγκρουσης και την επίτευξη συμφωνίας για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ. Η πρόταση αυτή κρίθηκε απαράδεκτη από τον Τραμπ, ο οποίος επέμεινε να τεθεί το πυρηνικό ζήτημα εξαρχής.

Μια αμυδρή ελπίδα εμφανίστηκε την Παρασκευή, όταν το πρακτορείο IRNA μετέδωσε ότι η Τεχεράνη υπέβαλε αναθεωρημένη πρόταση μέσω Πακιστανών μεσολαβητών, γεγονός που προκάλεσε πτώση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι “δεν ήταν ικανοποιημένος” με την πρόταση, αν και σημείωσε ότι συνεχίζονται οι τηλεφωνικές επαφές.

Η αδυναμία εξασφάλισης του ελέγχου του κρίσιμου θαλάσσιου διαύλου μεταφοράς πετρελαίου θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για την υστεροφημία του Τραμπ. “Θα τον θυμόντουσαν ως τον πρόεδρο των ΗΠΑ που έκανε τον κόσμο λιγότερο ασφαλή”, δήλωσε η Λόρα Μπλουμενφελντ.

Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Ολίβια Ουέιλς υποστήριξε ότι η “απελπισία” του Ιράν αυξάνεται λόγω της πίεσης και ότι ο Τραμπ “κρατά όλα τα χαρτιά και έχει όλο τον χρόνο που χρειάζεται για να κάνει την καλύτερη συμφωνία”.

Επανάληψη των εχθροπραξιών;

Με αβέβαια επόμενα βήματα και χωρίς σαφή τελικό στόχο, ο Τραμπ εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο παρατεταμένου ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν, αναφέρει το Reuters, με στόχο τον περαιτέρω περιορισμό των εξαγωγών πετρελαίου και την εξαναγκαστική προσέλευση της Τεχεράνης σε συμφωνία αποπυρηνικοποίησης.

Ταυτόχρονα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανάληψης στρατιωτικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν σχέδια για “σύντομες και ισχυρές” επιθέσεις, καθώς και για κατάληψη τμήματος του Στενού του Ορμούζ ώστε να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η τρέχουσα κατάσταση θα συνεχιστεί, με έναν εξ αυτών να δηλώνει: “Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς αυτό θα τελειώσει σύντομα”.

Το Ιράν, από την πλευρά του, διατηρεί προκλητική στάση, ασκώντας πίεση μέσω της παρεμπόδισης της ναυτιλίας σε έναν δίαυλο από τον οποίο διερχόταν πριν τον πόλεμο περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η Τεχεράνη ενδέχεται να ενισχυθεί από τη διαπίστωση ότι διατηρεί αυτό το ισχυρό διαπραγματευτικό εργαλείο. “Το Ιράν έχει συνειδητοποιήσει ότι, ακόμη και σε αποδυναμωμένη κατάσταση, μπορεί να κλείσει το στενό κατά βούληση”, δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν. “Αυτή η γνώση αφήνει το Ιράν ισχυρότερο από ό,τι ήταν πριν τον πόλεμο”.

Τα αποθέματα ουρανίου παραμένουν

Ο Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία με την υπόσχεση να αποφύγει εμπλοκές σε ξένες συγκρούσεις, δεν έχει επιτύχει ούτε τον βασικό στόχο της επίθεσης της 28ης Φεβρουαρίου: να ανακόψει την πορεία του Ιράν προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου.

Εκτιμάται ότι απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένει θαμμένο μετά τις επιδρομές και θα μπορούσε να ανακτηθεί και να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή υλικού κατάλληλου για πυρηνικά όπλα. Το Ιράν επιμένει ότι επιδιώκει ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και ζητά την αναγνώριση του δικαιώματός του στον εμπλουτισμό ουρανίου.

Η Ουέιλς, ωστόσο, δήλωσε ότι ο Τραμπ “επιπέτυχε ή ξεπέρασε” όλους τους στρατιωτικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένης της δράσης “για να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο”.

Παράλληλα, παραμένει ανεκπλήρωτος και ο στόχος περιορισμού της υποστήριξης του Ιράν σε ομάδες-αντιπροσώπους, όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούτι και η Χαμάς. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ απέρριψε τον χαρακτηρισμό της σύγκρουσης ως “βάλτου”, παρά τις αρχικές εκτιμήσεις για σύντομη διάρκειά της.

Οι προοπτικές ταχείας ειρηνευτικής λύσης παραμένουν περιορισμένες, ενώ ο Τραμπ εμφανίζεται κατά καιρούς να αναζητά διέξοδο από μια αντιδημοφιλή σύγκρουση. Σύμφωνα με πληροφορίες, που επικαλείται το βρετανικό πρακτορείο ειδήσεων, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο μονομερούς κήρυξης νίκης και αποχώρησης, με αναλυτές να εκτιμούν ότι μια τέτοια κίνηση θα εκληφθεί από την Τεχεράνη ως στρατηγική επιτυχία.

Κίνδυνος “παγωμένης σύγκρουσης”

Με τις διαπραγματεύσεις σε αδιέξοδο, ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν για το ενδεχόμενο μετατροπής της κρίσης σε “παγωμένη σύγκρουση”, που θα δυσχεράνει την εξεύρεση μόνιμης λύσης και θα περιορίσει τη δυνατότητα των ΗΠΑ να μειώσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή.

Το στρατηγικό κόστος για τις ΗΠΑ είναι ήδη αισθητό, με εντάσεις στις σχέσεις με Ευρωπαίους συμμάχους που δεν είχαν προηγουμένως ενημερωθεί. Ο Τραμπ έχει επικρίνει το ΝΑΤΟ για τη στάση του, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μείωσης στρατευμάτων στην Ευρώπη.

Ταυτόχρονα, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πιο σκληροπυρηνική ιρανική ηγεσία, ενώ η αρχική του έκκληση προς τον ιρανικό λαό για ανατροπή του καθεστώτος δεν βρήκε ανταπόκριση.

Στο εσωτερικό, η πίεση αυξάνεται, καθώς η δημοτικότητά του έχει υποχωρήσει στο 34%, ενώ οι τιμές της βενζίνης έχουν ξεπεράσει τα 4 δολάρια το γαλόνι, ενόψει κρίσιμων εκλογών.

Η εκπρόσωπος Τέιλορ Ρότζερς υποστήριξε ότι οι αυξήσεις αυτές αποτελούν “βραχυπρόθεσμες διαταραχές” και ότι ο Τραμπ παραμένει προσηλωμένος στη διατήρηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη φαίνεται διατεθειμένη να κερδίσει χρόνο, αξιοποιώντας τις εσωτερικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Τραμπ. “Το Ιράν δεν είναι διχασμένο ούτε καταρρέει, απλώς κερδίζει χρόνο”, έγραψε στο X ο Σίνα Τοούσι.

Η Ναργκίς Μοχαμαντί στο νοσοκομείο – Έκκληση της Επιτροπής Νόμπελ για άμεση αποφυλάκιση

Όσο συμβαίνουν όλα αυτά η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Ναργκίς Μοχαμαντί νοσηλεύεται σήμερα σε ιρανικό νοσοκομείο μετά τη μεταφορά της εκεί από τη φυλακή έπειτα από μεγάλη επιδείνωση της υγείας της, όπως ανακοίνωσε το ίδρυμα που ανήκει στην οικογένειά της. 

“Οι ιρανικές αρχές πρέπει να αποφυλακίσουν τη βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Ναργκίς Μοχαμαντί ώστε να μπορέσει να λάβει επειγόντως θεραπεία από την αφοσιωμένη ιατρική ομάδα που την παρακολουθεί καθώς η ζωή της παραμένει σε κίνδυνο”, δήλωσε σήμερα στο Reuters ο επικεφαλής της επιτροπής που απονέμει το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

Η υγεία της Μοχαμαντί, που έλαβε το Βραβείο Ειρήνης για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν το 2023, έχει “επιδεινωθεί σοβαρά”, δήλωσε ο Γέργκεν Βάτνε Φρίντνες επικαλούμενος την οικογένεια και δικηγόρο της.

Η 54χρονη Μοχαμαντί κέρδισε το βραβείο ενώ βρισκόταν στη φυλακή για την εκστρατεία της υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και της κατάργησης της θανατικής ποινής στο Ιράν.

Το Ίδρυμα Ναργκίς Μοχαμαντί ανέφερε σε δήλωση που αναρτήθηκε χθες, Παρασκευή, στον ιστότοπό του ότι “διακομίστηκε επειγόντως σήμερα σε νοσοκομείο στη Ζανζάν έπειτα από δραματική επιδείνωση της υγείας της, μεταξύ των οποίων δύο επεισόδια πλήρους απώλειας συνείδησης και σοβαρή καρδιακή κρίση”.

Η μεταφορά της στο νοσοκομείο ήταν “αναπόδραστη ανάγκη αφού οι γιατροί της φυλακής έκριναν πως η κατάστασή της δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί επί τόπου”, ανέφερε.

Σε επικαιροποιημένη ανάρτηση σήμερα, το ίδρυμα ανέφερε ότι παραμένει σε μη σταθερή κατάσταση και της χορηγείται οξυγόνο. Κάλεσε να μεταφερθεί σε νοσοκομείο στην Τεχεράνη και εξετάσεις και εξειδικευμένη θεραπεία.

Η Μοχαμαντί καταδικάστηκε ξανά σε φυλάκιση 7,5 ετών, ανέφερε το ίδρυμα τον Φεβρουάριο, μερικές εβδομάδες πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπολύσουν τον πόλεμό τους εναντίον του Ιράν. Η Επιτροπή Νόμπελ είχε καλέσει τότε την Τεχεράνη να την αφήσει ελεύθερη αμέσως.

Συνελήφθη τον Δεκέμβριο αφού κατήγγειλε τον θάνατο ενός δικηγόρου, του Χόσροου Αλικόρντι — ο εισαγγελέας Χασάν Χεματιφάρ είχε δηλώσει τότε στους δημοσιογράφους ότι έκανε προκλητικά σχόλια στην επιμνημόσυνη τελετή για τον Αλικόρντι.

Χθες, Παρασκευή, το πρωί, η Μοχαμαντί λιποθύμησε έπειτα από μέρες επικίνδυνα υψηλής πίεσης και έντονης ναυτίας, σύμφωνα με το ίδρυμα. Έπειτα από πολλές κρίσεις εμέτου, κατέρρευσε και μεταφέρθηκε σε ιατρική μονάδα της φυλακής προκειμένου να της γίνει επείγουσα ενδοφλέβια έγχυση.

Η ακτιβίστρια, που έχει υποβληθεί σε τρεις αγγειοπλαστικές επεμβάσεις, αντιμετωπίζει “απευθείας και άμεση” απειλή στο δικαίωμά της στη ζωή, ανέφερε η οικογένειά της. “Ζητάμε να αποσυρθούν αμέσως όλες οι κατηγορίες και οι ποινές που της έχουν επιβληθεί για την ειρηνική εργασία της σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα να ακυρωθούν χωρίς όρους”.