Η ανακοίνωση από τη Eurostat, χθες Τρίτη, των στοιχείων για τις τιμές καυσίμων στις χώρες της Ε.Ε. τον Μάρτιο, πρώτο μήνα του πολέμου στη Μ. Ανατολή, έκρυβε μια μεγάλη έκπληξη: όχι τη μεγάλη αύξηση των τιμών στις χώρες-μέλη σε σχέση με τον Φεβρουάριο (αυτό ήταν λίγο-πολύ αναμενόμενο), αλλά το ότι στο top five των χωρών με τις μεγαλύτερες αυξήσεις λάμπει η συμμετοχή της Γερμανίας (πρώτη, με αύξηση 19,8%), της Ολλανδίας (τρίτη με 18,8%), της Αυστρίας (πέμπτη με 17,2%), ενώ ακολουθούν στην 6η θέση το Βέλγιο, στην 7η η Γαλλία και στην 8η η Σουηδία. Για να κάνουμε μια σύγκριση, η Ελλάδα είναι στη 16η θέση (σε ποσοστό αύξησης).
Αυτό το «παράδοξο», τόσο για τις χώρες που προπορεύονται όσο και για την Ελλάδα που, σε αντίθεση με την πάγια συνήθειά της στις ευρωπαϊκές κατατάξεις, είναι χαμηλά στην κλίμακα, είναι φυσικά εξηγήσιμο. Η εξήγηση παραπέμπει ευθέως στη μεγάλη ενεργειακή παγίδα στην οποία έχει εγκλωβιστεί η Ε.Ε., τον «μηχανισμό» της οποίας αποκάλυψε σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Η άκρη του νήματος
Τα στοιχεία της Eurostat προσφέρουν την άκρη του νήματος για να ξετυλίξουμε το «κουβάρι» αυτού του μηχανισμού. Τα στοιχεία αφορούν συνολικά τα καύσιμα και τα λιπαντικά, αλλά οι αυξήσεις στις τιμές των δύο βασικών «συνιστωσών» αποκαλύπτουν κάτι σημαντικό. Παρατηρούμε ότι οι αυξήσεις στις τιμές του ντίζελ τον μήνα Μάρτιο ήταν υπερδιπλάσιες από τις αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης. Συγκεκριμένα:
• Οι τιμές στο ντίζελ αυξήθηκαν μεσοσταθμικά κατά 19,8% σε σχέση με τον Φεβρουάριο, ενώ της βενζίνης κατά 9,4%.
• Οσον αφορά το ντίζελ, οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στην Τσεχία και τη Σουηδία (και οι δύο 27,6%), την Εσθονία (26,8%), τη Λετονία (25,4%), το Βέλγιο (25,2%) και την Ολλανδία (25,1%), ενώ οι χαμηλότερες αυξήσεις σημειώθηκαν στη Σλοβενία (2,9%), τη Σλοβακία και την Ουγγαρία (και οι δύο 7,0%). Ολες οι άλλες χώρες της Ε.Ε. κατέγραψαν αυξήσεις άνω του 10%.
• Μεταξύ των χωρών της Ε.Ε., οι αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης ήταν 15,1% στο Βέλγιο, 15,0% στη Σουηδία, 14,8% στην Αυστρία, 14,6% στην Τσεχία και 14,2% στην Εσθονία και τη Λιθουανία.
Το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στο ντίζελ, καθώς πιέζουν πιο βαθιά την καρδιά του μηχανισμού της παραγωγής, περιλαμβανόμενων των μεταφορών: βιομηχανική παραγωγή, μεταφορές μέσω φορτηγών, αεροπορικές μεταφορές.
Η καρδιά του προβλήματος
O μηχανισμός της ενεργειακής παγίδευσης αφορά τις ισχυρές οικονομίες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης και παραπέμπει στην εξής ακολουθία: ισχυρή βιομηχανία > μεγάλη εξάρτηση από ντίζελ για βιομηχανία – logistics – μεταφορές > εξάρτηση από τις τιμές προμήθειας αργού πετρελαίου. Εχουν μεγάλη έκθεση σε «σοκ κόστους» σε αργό πετρέλαιο (πηγές προμήθειας – μεταφορά) συν κόστος logistics. Μετά την απώλεια της φτηνής ροής ρωσικού πετρελαίου, κάθε επεισόδιο κρίσης, όπως τώρα με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, θέτει την Ευρώπη στο έλεος του σοκ κόστους.
Η αναφορά στις συγκεκριμένες χώρες με ισχυρή βιομηχανία εμπλουτίζει αυτή τη βασική παράμετρο με ενδιαφέρουσες αποχρώσεις:
Γερμανία: Η Γερμανία έχει τον πιο ισχυρό και τον πιο απαιτητικό βιομηχανικό τομέα και τομέα logistics στην Ευρώπη. Επομένως, έχει ανάλογα πολύ ισχυρή ζήτηση ντίζελ. Επιπλέον, εξαρτάται περισσότερο από εισαγωγές αργού μέσω λιμανιών και έχει υψηλή εξάρτηση από οδικές μεταφορές. Μετά το εμπάργκο στη Ρωσία, η Ε.Ε. εισάγει diesel από πιο μακριά (Μ. Ανατολή, Ασία). Τέλος, είναι αγορά πιο ανταγωνιστική και «real-time» στις τιμές: οι εταιρείες προσαρμόζουν σχεδόν άμεσα τις τιμές με βάση τις διεθνείς τιμές και μάλιστα τη spot αγορά. Ολα αυτά αντιδρούν βίαια σε ενεργειακά σοκ.
Ολλανδία – Βέλγιο: Γι’ αυτές τις χώρες, ισχύει ο κοινός παρονομαστής, αλλά ο βασικός παράγοντας είναι άλλος: η Ολλανδία είναι ο μεγάλος ευρωπαϊκός εμπορικός κόμβος στα καύσιμα με κέντρο το Ρότερνταμ. Οι τιμές εκεί καθορίζονται πολύ πιο άμεσα από τις spot τιμές, οπότε αντιδρούν/ανεβαίνουν πιο γρήγορα όταν εκδηλώνεται ενεργειακό σοκ (και αντίστοιχα πέφτουν πιο γρήγορα όταν πάμε σε εξομάλυνση). Σημειωτέον ότι το προηγούμενο διάστημα οι τιμές spot ήταν πιο ψηλά από τις διεθνείς τιμές. Για το Βέλγιο ισχύουν τα ίδια με την Ολλανδία. Η Αντβέρπ είναι το άλλο μεγάλο εμπορικό ενεργειακό κέντρο της Ευρώπης, με ισχυρή σύνδεση με τις διεθνείς τιμές και ιδιαίτερα τις spot.
Αυστρία: Είναι η κεντροευρωπαϊκή χώρα με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο και χωρίς θαλάσσιες εισόδους χώρα. Επομένως, υφίσταται πιο έντονα την αύξηση του κόστους προμήθειας.
Συνολικά, το πρόβλημα περιγράφεται με τη μορφή αθροίσματος ως εξής: βιομηχανία/logistics, ντίζελ, μεγάλη ευαισθησία στις διεθνείς και ιδιαίτερα τις spot τιμές λόγω του κεντρικού ρόλου που παίζει το εμπορικό «τρίγωνο» ARA (Amsterdam – Rotterdam – Antwerp).
Μέχρι το 2022, η Ευρώπη εισήγαγε ντίζελ από τη Ρωσία και κάλυπτε το 40%-50% των αναγκών της. Η προμήθειά του ήταν σταθερή, κοντινή και φτηνή. Μετά το 2022 απευθύνθηκε σε μακρινές αγορές: Μέση Ανατολή, Ινδία, ΗΠΑ. Από τότε άρχισαν να «μετράνε» το πολύ υψηλότερο κόστος μεταφοράς και οι πιο περίπλοκες ροές, που ανεβάζουν τις τιμές και εκθέτουν άμεσε σε ενεργειακά σοκ.
Καθώς η απαιτούμενη ενεργειακή αναδιάρθρωση έτρεξε με πολύ αργούς ρυθμούς σε σχέση με την ενεργειακή κρίση, η Ευρώπη αναγκάζεται τώρα να στραφεί στην Κίνα. Ή –ίσως, αν τα πράγματα επιδεινωθούν– να απευθυνθεί στην «τρισκατάρατη» Ρωσία…
Με το… μπρεντ «παρά πόδα» οι αγορές
Υστερα από μια ανήσυχη αναμονή σε επίπεδα τιμών γύρω στα 85 δολάρια το βαρέλι, οι τιμές του πετρελαίου μπρεντ αυξήθηκαν στις 11 μ.μ. πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Αντίστοιχα, οι τιμές του αργού WTI ξεπέρασαν τα 90 δολάρια το βαρέλι. Με λίγα λόγια, για τις διεθνείς αγορές καυσίμων ίσχυσε χθες το «όσο νυχτώνει η απαισιοδοξία μεγαλώνει», καθώς οι τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες από το διπλωματικό μέτωπο ήταν έντονα αποθαρρυντικές. Μπορεί η απαισιοδοξία να έχει ήδη διαψευστεί ή επιβεβαιωθεί με τον χειρότερο τρόπο. Το σίγουρο είναι ότι όλα τα γεγονότα υπογραμμίζουν πως ακόμη και στο θετικό σενάριο η ειρήνη θα είναι ασταθής και επομένως οι αγορές, ύστερα ενδεχομένως από ένα προσωρινό ξέσπασμα ανακούφισης, θα επανέλθουν στη «νευρικότητα». Αυτός ο πόλεμος θα αφήσει ανεξίτηλα ίχνη και μεγάλες ουρές.
-320x213.jpg)
