Απειλή για τις κοινωνίες ο μιλιταρισμός

Σύνθετο διεθνές πρόβλημα ο μιλιταρισμός, με σοβαρές πολιτικές και ιδεολογικές όψεις.

Στις μέρες μας, οι στρατιωτικές δαπάνες απορροφώνται κατά κύριο λόγο για πολυδάπανους εξοπλισμούς των ενόπλων δυνάμεων των χωρών. Τα όπλα τελειοποιούνται διαρκώς και η αμυντική επάρκεια μιας χώρας δεν είναι ζήτημα ποσοτικό, δηλαδή πόσο ένοπλο στρατιωτικό δυναμικό διαθέτει, αλλά ποιοτικό, συναρτάται με τους εξοπλισμούς και την εκπαίδευση των στελεχών.

Η αναζήτηση της στρατιωτικής ισχύος συντηρεί εντός των μεγάλων δυνάμεων ισχυρά στρατιωτικο-βιομηχανικά συμπλέγματα, τα οποία αναπαράγονται στον βαθμό που εκτελούν παραγγελίες των αντίστοιχων κυβερνήσεων και εξασφαλίζουν μερίδιο στο διεθνές εμπόριο όπλων, με παραλήπτες τις μικρότερες και φτωχότερες χώρες. Για να ανθεί το εμπόριο αυτό χρειάζονται οι εξαγωγείς διεθνείς εντάσεις και πολέμους. Ακόμα και για στρατιωτικές ασκήσεις με σύγχρονα πολεμικά μέσα, οι δαπάνες είναι τεράστιες.

Η εκτόξευση των στρατιωτικών δαπανών σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνει ότι, παρά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και του διπολισμού, ο κόσμος δεν έγινε πιο ασφαλής, ενώ η κίνηση προς έναν πολυπολικό κόσμο συνοδεύεται από νέους ανταγωνισμούς και δεν εγγυάται αυτομάτως τη διεθνή ειρήνη. Ταυτόχρονα, η αύξηση του μιλιταρισμού μαρτυρεί ότι οι χώρες, και σε μεγάλο βαθμό οι κοινωνίες, παραμένουν δέσμιες παρωχημένων αντιλήψεων για τη διεθνή ασφάλεια.

Πολύ πριν από τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου, ο ΟΗΕ είχε οργανώσει διασκέψεις με θέμα «Ειρήνη και Ανάπτυξη». Παράλληλα, εργατικά συνδικάτα της Ευρώπης, π.χ. της Φινλανδίας, είχαν αναπτύξει παρόμοιες δράσεις. Το κίνημα αυτό εντάθηκε μεταψυχροπολεμικά με την προβολή από το UNDP της ιδέας του Peace Dividend.

Δυστυχώς, η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ τροφοδότησε αντιλήψεις υπέρ της διεθνούς στρατιωτικοποίησης, με τον κορυφαίο αναλυτή Thomas Friedman να υποστηρίζει: «Το “αόρατο χέρι” της αγοράς χρειάζεται την αόρατη γροθιά… Τα Mc Donald’s για να επιτύχουν, χρειάζονται τις Mc Donell Douglas».

Η είσοδος του κόσμου σε πολυδιάστατη κρίση, με αφετηρία τις ΗΠΑ το 2008, κατέστησε αναγκαία την αλλαγή πολιτικής των ΗΠΑ και έτσι εξελέγη ο Μπαράκ Ομπάμα, πρώτος Αφροαμερικανός πρόεδρος στην ιστορία της χώρας, ο οποίος υποσχέθηκε την αποχώρηση τόσο από το Ιράκ όσο και από το Αφγανιστάν. Ωστόσο, σημαντικές μειώσεις στις στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ δεν επιβλήθηκαν.

Ευτυχώς, κάποιοι μηχανισμοί υφίστανται για τον έλεγχο και τη διαφάνεια στις στρατιωτικές δαπάνες, με τον ΟΗΕ να προσκαλεί ετησίως τις χώρες-μέλη να ενημερώνουν για τις δαπάνες αυτές. Προέχει όμως η κινητοποίηση των λαών, γι’ αυτό και το Διεθνές Γραφείο Ειρήνης-ΙΡΒ πραγματοποιεί Παγκόσμια Εκστρατεία, από 10 Απριλίου έως 9 Μαΐου, για δραστικές μειώσεις στις στρατιωτικές δαπάνες. Το ΠΑΔΟΠ συμμετέχει με σύνθημα «Σκοτώνουν και οι Στρατιωτικές Δαπάνες».

*Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης-ΠΑΔΟΠ