Περισσότερο προβληματίζει, παρά καθησυχάζει η συζήτηση που άνοιξε δημόσια το Σαββατοκύριακο και στην Ελλάδα, για την επάρκεια των αποθεμάτων καυσίμων, εν αναμονή της παρουσίασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέχρι την Τετάρτη 22 Απριλίου, μιας έκτακτης εργαλειοθήκης πρόσθετων μέτρων για την «άμεση ανακούφιση» από το υψηλό ενεργειακό κόστος. Η Κομισιόν στοχεύει να συντονίσει τα… 120 διαφορετικά μέτρα που παρουσίασαν τις τελευταίες εβδομάδες οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς συνεχίζεται η κρίση εφοδιασμού πετρελαίου στον ευρύτερο Περσικό Κόλπο γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Μια πρώτη γεύση είχαμε δώσει από την περασμένη Παρασκευή, σημειώνοντας ότι στα διαθέσιμα εργαλεία περιλαμβάνονται η δυνατότητα μείωσης των φόρων κατανάλωσης στην ενέργεια και μέτρα στήριξης για κρίσιμους τομείς, όπως η αλιεία, η γεωργία και οι οδικές-ακτοπλοϊκές μεταφορές για να εξασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας – όμως όλα δείχνουν ότι θα δούμε και μέτρα που αφορούν… τη μείωση της ενεργειακής ζήτησης.
Τα πρώτα καμπανάκια είχαν ακουστεί στις αρχές Απριλίου, όταν πηγές της Ε.Ε. προειδοποιούσαν για εργαλειοθήκη με μέτρα τύπου «Ουκρανίας» (και πανδημίας), με υποχρεωτική τηλεργασία για τουλάχιστον μία μέρα την εβδομάδα και… δελτίο στα καύσιμα. Είχαν διακινηθεί τότε σενάρια με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες (π.χ. καύσιμα 50 λίτρα τον μήνα για επιβατικά αυτοκίνητα και 200 λίτρα πετρελαίου την ημέρα για τα φορτηγά – που δεν επαρκούν για ασφαλή εφοδιασμό της αγοράς) τα οποία παραπέμπουν σε μέτρα της πρώτης πετρελαϊκής κρίσης του 1973 που άλλαξαν για πάντα τις καταναλωτικές συνήθειες και αρκετές παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές σταθερές.
Σύμφωνα με νεότερα στοιχεία που δημοσίευσαν το Σαββατοκύριακο οι Financial Times, επικαλούμενοι την ανάγνωση σχετικού προσχεδίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενθαρρύνει την τηλεργασία και τις επιδοτήσεις για τις δημόσιες συγκοινωνίες, προκειμένου να μειωθεί η χρήση ορυκτών καυσίμων, με μια σειρά συστάσεων για τη μείωση της ζήτησης, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, την επένδυση σε ενεργειακές μπαταρίες και τη μετάβαση σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας. Στα μέτρα περιλαμβάνεται και η μείωση του ΦΠΑ για αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά συστήματα, μεταξύ άλλων.
Το σχέδιο παραμένει σε μεγάλο βαθμό μη δεσμευτικό, ωστόσο η Επιτροπή αναμένεται να προωθήσει και δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, με τροποποιήσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη μείωση του κόστους μεταφοράς μέσω αξιολόγησης της αποδοτικότητας των διαχειριστών δικτύων και παρεμβάσεων στις χρεώσεις για τη βαριά βιομηχανία (ακόμη και με μηδενισμό των φόρων).
Προβλέπεται επίσης η αναθεώρηση της σχετικής οδηγίας, ώστε η φορολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας να διαμορφώνεται σε χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα των ορυκτών καυσίμων.
Επάρκεια εφοδιασμού
Παράλληλα, η Κομισιόν προτίθεται να στηρίξει τον σχεδιασμό μηχανισμών ανώτατων τιμών ενέργειας και στήριξης εισοδήματος, ενώ θα αξιολογήσει και τα έκτακτα φορολογικά μέτρα για φορολόγηση των ουρανοκατέβατων ενεργειακών κερδών σε εθνικό επίπεδο, χωρίς όμως να προχωρά -προς το παρόν- σε υιοθέτηση ενιαίου ευρωπαϊκού φόρου υπερκερδών όπως είχε συμφωνηθεί το 2022.
Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει παράλληλα την επέκταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης για τουλάχιστον άλλο ένα δίμηνο, καθώς κρίνεται κομβικό για να μην μετακυληθεί στη λιανική αγορά το αυξημένο κόστος των μεταφορών.
Η εργαλειοθήκη της Ε.Ε. σε αυτή τη φάση δεν μπορεί να λύσει τα πιο επείγοντα ζητήματα που έχει δημιουργήσει η κρίση εφοδιασμού καυσίμων σε κρίσιμους κλάδους, όπως τα αεροπορικά καύσιμα, για τα οποία υπάρχουν μεν δεσμευμένα αποθέματα, αλλά παράγονται πλέον με βραδύτερους ρυθμούς στην Ευρώπη καθώς πολλά διυλιστήρια έχουν διακόψει τη λειτουργία τους, ενώ αρκετές πετρελαιοπηγές, διυλιστήρια και αγωγοί έχουν υποστεί ζηµιές σε όλο τον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας έλλειµµα έως και 12 εκατ. βαρέλια την ηµέρα.
Το ζήτημα της επάρκειας εφοδιασμού της ελληνικής αγοράς ανέδειξε το Σαββατοκύριακο και η «Καθημερινή της Κυριακής» καταγράφοντας δήλωση υψηλόβαθμου στελέχους του κλάδου διύλισης με την οποία τονίζει «Είµαστε πλήρως διασφαλισµένοι για ένα δίµηνο. Εάν όµως δεν ανοίξουν τα Στενά του Ορµούζ, η κατάσταση θα δυσκολέψει».
Πηγές της αγοράς τονίζουν ότι τα αποθέματα ασφαλείας στην Ελλάδα υπερκαλύπτουν τις ανάγκες των 90 ημερών που ορίζονται από νόμο και ενδεχομένως ξεπερνούν αρκετά τις 120 ημέρες μαζί με αυτά που βρίσκονται εν πλω για τα δύο διυλιστήρια. Αν προστεθούν και τα «μη αντλήσιμα» από τις δεξαμενές –η μούργα που είχε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν σε δύσκολες συναλλαγματικά συνθήκες– μπορεί να φθάσουμε στο δίμηνο επάρκειας, αλλά φαίνεται ότι εάν δυσκολέψουν τα πράγματα, δεν υπάρχουν εγγυήσεις.
Τα δύο ελληνικά διυλιστήρια έχουν κάνει μεγάλες προσπάθειες να καλύψουν τα κενά εφοδιασμού, διαφοροποιώντας και τους προμηθευτές. Η HelleniQ Energy είχε εξασφαλίσει στα τέλη Μαρτίου δύο φορτία αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και άλλα φορτία από αγωγούς, ενώ τα φορτία των δύο τάνκερ της Motor Oil που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο έχουν ήδη αντικατασταθεί με φορτία από Λιβύη και αμερικάνικο πετρέλαιο, εξασφαλίζοντας επάρκεια και πέρα από τον Μάιο.
Πιεστικές συνθήκες
Ομως, το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Ευρώπη παραμένει η έλλειψη πετρελαίου κίνησης και αεροπορικών καυσίμων. Και σε αυτά τα δύο πεδία έχουν εστιαστεί οι προσπάθειες να εξασφαλιστεί επάρκεια εφοδιασμού, καθώς η τουριστική περίοδος δημιουργεί πολύ πιεστικές συνθήκες για τις αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη και η όποια διαταραχή στην επάρκεια καυσίμων και στο κόστος, θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.
Η ευρωπαϊκή απόφαση για αποδέσμευση αποθεμάτων αεροπορικών καυσίμων εκτονώνει την πίεση για τουλάχιστον μέχρι το φθινόπωρο, αλλά εάν δεν έχουν επιλυθεί μέχρι τότε τα προβλήματα εφοδιασμού από τον Περσικό Κόλπο, θα πρέπει να αναζητηθούν άλλες λύσεις. Το γεγογός ότι η Ελλάδα έχει σχετικά μεγαλύτερη επάρκεια σε αεροπορικά καύσιμα και πετρέλαιο κίνησης, ως εξαγωγική χώρα, μπορεί να δίνει μια σχετική αισιοδοξία, μέχρι τότε για την επάρκεια – τα κοστολόγια θα είναι τότε μια άλλη ιστορία.
Φυσικά, αν η κατάσταση ζορίσει περισσότερο, η αγορά –με όποιο κόστος για τους καταναλωτές– θα αναζητήσει και «Turkish Blend» ή άλλα μείγματα από… Αίγυπτο ανοίγοντας τη συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για χαλάρωση του εμπάργκο στα ρωσικά καύσιμα.
«Ενεργειακές φαντασιώσεις»
Τις «ενεργειακές φαντασιώσεις» της κυβέρνησης σχολίασε με παρέμβασή του ο βουλευτής Μεσσηνίας, Αλέξης Χαρίτσης (Νέα Αριστερά), με άρθρο του στο libre.gr την περασμένη Παρασκευή, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι η ελληνική ενεργειακή πολιτική τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται από μια «εντυπωσιακή αστάθεια» με μια διαρκή μετατόπιση που «δεν συνιστά στρατηγική αλλά μια πολιτική προσαρμογής “όπου φυσάει ο άνεμος” των διεθνών συσχετισμών, ασύμβατη με τις δεσμεύσεις για το κλίμα», για να σχολιάσει ότι «ακόμη και αν βρεθούν οικονομικά αξιοποιήσιμα κοιτάσματα, τα δημόσια έσοδα καθορίζονται από το μέγεθος των κοιτασμάτων, το κόστος εξόρυξης και κυρίως τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Δηλαδή, τα μισθώματα και οι φόροι εξαρτώνται από τη δηλούμενη κερδοφορία», ενώ πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα δεν αποκτά προνομιακή πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια αφού οι τιμές για τους καταναλωτές δεν καθορίζονται από την εθνικότητα του κοιτάσματος αλλά από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές».
Παράλληλα, ο Αλ. Χαρίτσης επισήμανε ότι η πυρηνική ενέργεια, «μια επικίνδυνα αμφίβολη επιλογή, επανεμφανίζεται στο προσκήνιο με ένα επιχείρημα παραπλανητικό», αφού δεν μειώνει την ενεργειακή εξάρτηση μιας χώρας αλλά απλώς τη μεταφέρει (υπονοώντας… κορεάτικη τεχνολογία και Γάλλους προμηθευτές), σημειώνοντας ότι «οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες δεν συνιστούν κατ’ αρχάς ώριμη τεχνολογία» – τουλάχιστον μέχρι το 2035.
Παραγωγικοί πόροι
Στη δημόσια συζήτηση για τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής παρενέβη και ο πρώην διευθύνων σύμβουλος των ΕΛΠΕ, Γρηγόρης Στεργιούλης (επίσης μέσω libre.gr την Παρασκευή), σχολιάζοντας για τις υποδομές των αγωγών φυσικού αερίου (TAP, IGB, η σύνδεση με την Τουρκία και οι δύο τερματικοί σταθμοί LNG σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη) ότι «η έννοια του ενεργειακού κόμβου συχνά χρησιμοποιείται με τρόπο περισσότερο πολιτικό, παρά οικονομικό ή γεωπολιτικό», για να τονίσει ότι «στην πραγματικότητα, η γεωπολιτική ισχύς στον τομέα της ενέργειας ανήκει κυρίως στις χώρες που διαθέτουν τους παραγωγικούς πόρους και λιγότερο στις χώρες που φιλοξενούν αγωγούς μεταφοράς».
.jpg)
