Με πάταγο κατέπεσαν και σε δεύτερο βαθμό οι τρεις καταχρηστικές αγωγές SLAPP που είχαν ασκήσει δύο εταιρείες του ομίλου ΟΝΕΧ, που διαχειρίζεται τα Ναυπηγεία Σύρου, με τις οποίες αξίωναν χρηματική ικανοποίηση συνολικού ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ, κατά του Παρατηρητηρίου Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου και των μελών του, Στράτου Ζολώτα και Αλέξανδρου Μπίστη («Αγωγές ενάντια στην ενημέρωση», «Εφ.Συν.», 10/12/2021).
Το Τριμελές Εφετείο Αιγαίου έκρινε ότι αναρτήσεις του Παρατηρητηρίου και οι συνεντεύξεις που είχαν δώσει τα δύο μέλη του γνωστοποιώντας την πρώτη αγωγή σε ραδιοφωνικούς σταθμούς δεν έθιξαν τη φήμη και την αξιοπιστία των δύο εταιρειών, προκαλώντας τους περιουσιακή ζημιά και ηθική βλάβη.
Ουσιαστικά, το Εφετείο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση 42/2022 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σύρου στην οποία η εταιρεία είχε ασκήσει έφεση («Νίκη του Παρατηρητηρίου Σύρου», «Εφ.Συν.», 7/11/2022). Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική απόφαση που δικαιώνει τον αγώνα του Παρατηρητηρίου μετά από έξι ολόκληρα χρόνια και κατοχυρώνει το δικαίωμα στη δημόσια κριτική.
Το Παρατηρητήριο και τα μέλη του δέχτηκαν αυτές τις αγωγές SLAPP -με το υψηλότερο ποσό που έχει αξιωθεί ποτέ σε σχέση με ανάλογες αγωγές που έχουν ασκηθεί στη χώρα μας- καθώς είχαν αναπτύξει σειρά δράσεων για τη θαλάσσια και ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ερμούπολη και για την ύπαρξη βαρέων τοξικών μετάλλων στο λιμάνι της.
Στην απόφαση του δικαστηρίου αναφέρεται ότι «οι εναγόμενοι ευλόγως και χωρίς να τους βαρύνει οποιαδήποτε μορφή υπαιτιότητας διατύπωσαν τις ανησυχίες τους (…) σχετικά με την ύπαρξη τυχόν περιβαλλοντικής ρύπανσης στον πυθμένα του λιμανιού της Σύρου. Με το να απευθυνθούν στις αρχές και στους αρμόδιους φορείς άσκησαν το συνταγματικώς κατοχυρωμένο δικαίωμα του αναφέρεσθαι στις αρχές», η δε δημοσιοποίηση της δράσης τους συνιστά «πραγμάτωση του δικαιώματος πληροφόρησης και ενημέρωσης των κατοίκων του νησιού».
Κι ακόμη, ότι «η ναυπηγοεπισκευαστική δραστηριότητα, εκ της φύσεώς της, ενέχει, κατ’ αντικειμενική κρίση, τον κίνδυνο ρύπανσης του περιβάλλοντος», ενώ επισημαίνεται πως «για να ανανεωθεί η άδεια των περιβαλλοντικών όρων, οι ενάγουσες πρέπει να προβούν σε μια σειρά ενεργειών, όπως τους έχει υποδείξει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας».
Και για τις τρεις αγωγές το Εφετείο έκρινε ότι «δεν πρέπει να επιδικασθεί στις ενάγουσες αποζημίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, και τούτο διότι δεν αποδείχθηκε υλική ζημία τους». Ετσι, οι προσδοκίες της ΟΝΕΧ «να επιλυθούν από το αρμόδιο Εφετείο τα πολλά νομικά και πραγματικά ζητήματα που άφησε σε εκκρεμότητα η πρωτόδικη απόφαση» παρέμειναν αδικαίωτες.
Σημειώνεται ότι το Εφετείο απέρριψε την πρώτη αγωγή στο σύνολό της. Ως προς τη δεύτερη και την τρίτη αγωγή, έκρινε ότι τα αναφερόμενα στις συνεντεύξεις των μελών του δεν θίγουν τη φήμη και την αξιοπιστία των δύο εταιρειών, πλην μιας αναφοράς (ακριβέστερα, ενός συλλογισμού που η ίδια η απόφαση εξήγαγε από την αξιολόγηση των συνεντεύξεων) ότι «οι αρχές σιωπούν, λόγω των χορηγιών που δέχονται από τις εταιρείες ΟΝΕX».
Ωστόσο, το Παρατηρητήριο αναφέρει ότι «ουδέποτε αποδώσαμε στις εταιρείες σκοπιμότητα εξαγοράς της εύνοιας των αρχών μέσω χορηγιών.
Η κριτική μας ήταν -και παραμένει- εστιασμένη στις δημόσιες αρχές, που δεν άσκησαν, όπως όφειλαν, τις αρμοδιότητές τους, και στα τοπικά ΜΜΕ, που δεν ανταποκρίθηκαν στην υποχρέωσή τους για αντικειμενική και αμερόληπτη ενημέρωση». Πάντως, ενδεικτική του πνεύματος που διέπει την απόφαση του Εφετείου είναι ότι κάνει λόγο για «ολική ήττα των εκκαλουσών – εναγουσών».
«Η απόφαση αυτή αποτελεί ακόμα μια ισχυρή δικαίωση της δράσης του Παρατηρητηρίου και των μελών μας.
Το Παρατηρητήριο και τα μέλη του θα συνεχίσουν να παρεμβαίνουν δημόσια και να εκφράζουν, με λόγο υπεύθυνο και τεκμηριωμένο, την άποψή τους για ό,τι συνιστά απειλή για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία στο νησί μας. Και τη δέσμευσή μας αυτή καμία αγωγή δεν μπορεί να την κλονίσει», αναφέρει το Παρατηρητήριο.
