Παρακολούθησα με μεγάλο ενδιαφέρον τη σειρά ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά για τη «17 Νοέμβρη». Τη θεωρώ πολύ χρήσιμη για την κατανόηση του φαινομένου της τρομοκρατίας αλλά και των κινήτρων της σε μία εντελώς διαφορετική εποχή για την ελληνική κοινωνία που λόγω ηλικίας έχω ζήσει λίγο στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Μάλιστα, μία από τις εικόνες που με στοιχειώνουν είναι η δολοφονία του Στίβεν Σόντερς το 2000, όταν μαθητής Δημοτικού περνούσα μέσα σε αυτοκίνητο μητέρας συμμαθητή μου από το σημείο. Ο πρώτος που μου άνοιξε πραγματικά τα μάτια, ο «κύριος Χ» για μένα, ήταν ένα ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς και του αντιδικτατορικού αγώνα που έχει φύγει πλέον από τη ζωή. Οντας οικογενειακός φίλος μου είχε εκμυστηρευτεί διάφορες ιστορίες όπως και την άποψη που βλέπουμε να αναπαράγεται στο ντοκιμαντέρ του Αλ. Παπαχελά ότι διάφοροι αντιστασιακοί γνώριζαν πράγματα, αλλά δεν ήθελαν να μιλήσουν στις Αρχές, ιδιαίτερα μετά τα όσα είχαν υποστεί κατά την περίοδο της χούντας.
Ωστόσο, θέλω να πάω σε αυτό που θεωρώ το μεγαλύτερο λάθος και την υπεροψία της «17 Νοέμβρη». Μετά την πτώση του «υπαρκτού σοσιαλισμού», τη δεκαετία του 1990, η Αριστερά είχε έναν τεράστιο προβληματισμό για το τι και ποιος συνιστά το επαναστατικό υποκείμενο. Οι τάξεις έχουν αλλάξει βέβαια, οι κοινωνικές αντιθέσεις οξύνονται. Η «17 Νοέμβρη» θεωρούσε ότι με τις τρομοκρατικές δράσεις της ήταν η ίδια στην ένοπλη προπαγάνδα και στην επαναστατική πρωτοπορία και θα καθοδηγούσε τον λαό που, κατά την ταπεινή άποψή μου, συνιστά το επαναστατικό υποκείμενο.
Βέβαια ακόμα και εντός του «λαού» υπάρχουν αντιθέσεις και διαφορετικές απόψεις και ομαδοποιήσεις, οπότε είναι πολύ πιο σύνθετες οι διεργασίες για να διαμορφωθεί μία κρίσιμη μάζα που θα οδηγήσει το επαναστατικό υποκείμενο στην «κατάληψη» της εξουσίας ή έστω στην πολιτική αλλαγή. Ωστόσο, οι πλειοψηφίες διαμορφώνονται συνήθως ειρηνικά και με ένα πολιτικό-πολιτιστικό όραμα στις μάζες και όχι με δολοφονίες και βομβιστικές επιθέσεις, κάτι που μάλλον δεν κατανόησαν ποτέ στη «17 Νοέμβρη».
