«Το σινεμά; Στρατευμένο όχι, αλλά πολιτικό ναι»

Το φεστιβάλ που αγαπάει το ελληνικό σινεμά και το προωθεί με τον καλύτερο τρόπο στη Γερμανία, το The Greek Film Festival in Berlin, ανοίγει το δικό του παράθυρο επικοινωνίας με το βερολινέζικο κοινό έναν μήνα μετά την Μπερλινάλε. Με τις καλύτερες ταινίες της ελληνικής παραγωγής στο πρόγραμμά του και εξαιρετικούς προσκεκλημένους, η 11η διοργάνωση πραγματοποιείται από τις 25 έως τις 29 Μαρτίου στον ιστορικό κινηματογράφο «Babylon», στην πλατεία Ρόζα Λούξεμπουργκ.

Τριάντα μία ταινίες -μυθοπλασίας, ντοκιμαντέρ, μικρού μήκους- θα προβληθούν στις πέντε ημέρες της διοργάνωσης που έχει μότο «Είμαστε αυτό που νιώθουμε». Εδώ και μια δεκαετία το φεστιβάλ έχει δημιουργήσει ισχυρές σχέσεις με το σινεφίλ κοινό του Βερολίνου που βλέπει και αγαπάει το σύγχρονο ελληνικό σινεμά. Για τις ταινίες, το πρόγραμμα, τους προσκεκλημένους μάς μιλάει η διευθύντρια του φεστιβάλ, Σοφία Σταυριανίδου. Στη συνέντευξη που ακολουθεί καταθέτει τη δική της εξήγηση για την πρόσφατη δήλωση του Βιμ Βέντερς για το πολιτικό σινεμά, τον οποίο τα γερμανικά μέσα «έφαγαν ζωντανό» όπως λέει, και μας μεταφέρει πώς βιώνει ο μέσος Βερολινέζος πολίτης την εύθραυστη παγκόσμια ειρήνη.

● Ποια είναι τα highlights της 11ης διοργάνωσης;

Πάντα τα highlights σχετίζονται με τους ανθρώπους που είναι κοντά μας. Σίγουρα η παρουσία και το Spotlight στην Αγγελική Παπούλια είναι μεγάλη χαρά και συγκίνηση. Την αγαπάμε. Το Οpen Talk που θα κάνουμε για τη γυναικεία και non binary ματιά στο σινεμά είναι επίσης κάτι πολύ σημαντικό. Τη συζήτηση κάνουμε σε συνεργασία με το WIFT.GR και επιμένουμε στη συμπεριληπτικότητα, γιατί θέλουμε να περικλείουμε όλες/όλους/όλα στο φεστιβάλ μας. Η παρουσία του Γιάννη Οικονομίδη και του Βασίλη Μπισμπίκη είναι επίσης μεγάλη στιγμή. Ο Γιάννης ξέρω ότι είναι επιλεκτικός στα φεστιβάλ που πηγαίνει και τον ευχαριστούμε από την καρδιά μας που θα είναι μαζί μας. Η προβολή του «Κυνόδοντα» του Γιώργου Λάνθιμου σε remastered 4Κ version επίσης είναι μια σημαντική στιγμή της διοργάνωσης και μάλιστα με την Αγγελική παρούσα.

● Το επίσημο Διαγωνιστικό Τμήμα περιλαμβάνει πρώτες ή δεύτερες ταινίες σκηνοθετών μυθοπλασίας μεγάλου μήκους. Με ποιο γνώμονα επιλέγεις τις ταινίες που συμμετέχουν και πώς χαρακτηρίζεις την πρόσφατη ελληνική παραγωγή;

Οι επιλογές μας γίνονται πάντα με κριτήριο την ποιότητα, τι έχει να πει μια ταινία και πόσο μπορεί να προσφέρει στο σινεμά ένα λιθαράκι για να έχει τη θέση της ανάμεσα στις ελληνικές ή κυπριακές ταινίες που κυκλοφορούν. Ο προγραμματισμός είναι μια ακριβή ιδιότητα, δεν είναι απλώς βλέπω μια ταινία και την περιλαμβάνω σε ένα πρόγραμμα. Πρέπει να ταιριάζει στο περιβάλλον του προγράμματος και να δείχνει μια άλλη πλευρά. Στη δική μας περίπτωση σημαντικό είναι ό,τι αφορά και το γερμανικό κοινό, να του δώσεις επιλογές δηλαδή που δεν είχε υπό το ραντάρ του, να μάθει, να δοκιμάσει, να δει ταινίες και θέματα που δεν θα επέλεγε γενικά. Οσο για το ελληνικό σινεμά, πάντα υπάρχουν πράγματα ωραία και ενδιαφέροντα. Σημασία έχει να γίνονται παραγωγές με όσο δυνατόν μικρότερα προβλήματα και εμπόδια.

● Με το σύνθημα «We are what we feel» η διοργάνωση αντικατοπτρίζει τη διάθεση συμπερίληψης. Θεωρείς αναγκαίο να το υπογραμμίσετε στην πιο ελεύθερη πόλη της Ευρώπης;

Είμαστε ένα φεστιβάλ για όλους, που πάντα υπογραμμίζει τη συμπερίληψη. Η ελευθερία έκφρασης είναι ανάσα και εμείς προσπαθούμε να το κάνουμε όσο μας δίνεται το περιθώριο. Δίχως να υποτιμούμε καμιά άποψη, κανένα «πιστεύω». Είναι προνόμιο που ζούμε στο Βερολίνο, έχει μια ελευθερία που καμιά άλλη περιοχή της Γερμανίας δεν διαθέτει. Με αυτά που βλέπουμε γύρω μας και το μπούλινγκ διεθνώς έχει σημασία να είμαστε αυτό που νιώθουμε.

Ο Βέντερς και η γερμανική ενοχή

● Ποιος είναι στις μέρες μας ο ρόλος του κινηματογράφου στην κοινωνία των πολιτών; Η δήλωση του Βιμ Βέντερς στην Μπερλινάλε τον περασμένο μήνα, «δεν είναι δουλειά του σινεμά να τοποθετείται για την πολιτική πραγματικότητα και οφείλουμε να μείνουμε εκτός πολιτικής, γιατί αν γυρίσουμε ταινίες με πολιτικό χρώμα, μπαίνουμε αυτομάτως στην πολιτική αρένα και οι ίδιοι…», προκάλεσε από θλίψη ώς αγανάκτηση στους θαυμαστές αλλά και στους ομοτέχνους του. Στη Γερμανία υπήρξαν αντιδράσεις και προς ποια κατεύθυνση;

Ποτέ δεν θα πάψει ο κόσμος να ενδιαφέρεται για καλές ιστορίες που τον συναρπάζουν και τον συγκινούν. Μπορεί ο τρόπος να αλλάζει -οι πλατφόρμες είναι ολοζώντανο παράδειγμα-, αλλά οι οπτικές ιστορίες πάντα θα είναι εδώ. Ο κινηματογράφος αφηγείται, ενώνει τους ανθρώπους με τη συλλογική θέαση, το μοίρασμα και γίνεται η αφορμή οι άνθρωποι να ακουμπάνε ο ένας τον άλλο, να συνδέονται, αυτό που αποτελεί τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πώς είναι δυνατόν ο κινηματογράφος να αφήνει τα φλέγοντα θέματα έξω; Πώς είναι δυνατόν να μην καταπιάνεται με ό,τι πονάει ή ό,τι δίνει χαρά; Ως εκ τούτου το σινεμά δεν μπορεί να μην παίρνει θέση, δεν μπορεί να μην είναι πολιτικό. Στρατευμένο όχι, αλλά πολιτικό ναι. Είναι διαφορετικά πράγματα.

Ο Βέντερς μάς εξέπληξε με την αντίδρασή του. Τα γερμανικά μέσα τον «έφαγαν ζωντανό», υπέστη τρομερό μπούλινγκ από πάσα κατεύθυνση ως προς το πολιτικό σινεμά πάντα. Ομως τον ξέρουμε τον Βέντερς δεκαετίες και γνωρίζουμε καλά ότι δεν πιστεύει αυτό που είπε. Αυτό φάνηκε και με την ταινία που βράβευσε με τη Χρυσή Αρκτο, «Τα κίτρινα γράμματα», την πλέον πολιτική ταινία του προγράμματος. Εγώ τον αγαπώ πολύ και πρέπει να καταλάβουμε ένα πράγμα: ότι οι Γερμανοί δεν μπορούν να πάρουν θέση ενάντια στο Ισραήλ λόγω της ιστορίας τους. Δεν μπορούν απλά να το κάνουν μετά τη θηριωδία που διέπραξαν. Και δεν πρόκειται να το κάνουν ποτέ και αυτό το καταλαβαίνω και το υποστηρίζω. Οι μεταπολεμικές γενιές της Γερμανίας έχουν φοβερές ενοχές και τεράστια ντροπή για τις πράξεις των προγόνων τους. Ζώντας σε αυτή τη χώρα το κατανοώ απόλυτα.

● Αντίστοιχα πώς σχολιάστηκε η δήλωση του Χαβιέ Μπαρδέμ από την οσκαρική σκηνή στο Dolby Theatre «Οχι στον πόλεμο» και «Λευτεριά στην Παλαιστίνη»;

Είναι γνωστές οι θέσεις του Μπαρδέμ και του Μαρκ Ράφαλο και της Τίλντα Σουίντον και πολλών άλλων μεγάλων σταρ που έχουν τεράστια επιρροή στον κόσμο. Χειροκροτήθηκε ο Μπαρδέμ με αυτό που έκανε, σίγουρα γίνεσαι ατρόμητος όταν έχεις αυτό το όνομα.

● Η σκιά του πολέμου και της παγκόσμιας πολιτικής αστάθειας επηρεάζει τους πολίτες στο Βερολίνο; Το συζητούν; Ανησυχούν;

Βέβαια ανησυχούν πολύ, η Γερμανία φοβάται τον πόλεμο και ιδίως τη φτώχεια πάρα πολύ. Τα ζήσαμε και με την πανδημία. Αυτή τη στιγμή το καυτό θέμα είναι η ενέργεια βέβαια και ως προς αυτό υπάρχει πανικός, γιατί ανεβαίνουν οι τιμές κατακόρυφα και σε μια αλυσιδωτή αντίδραση αυτό θα επηρεάσει το επίπεδο της ζωής. Αυτό δεν θέλουν να το χάσουν ή να αλλάξει, όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά για όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση και τον κόσμο.

● Τι προσδοκάτε από τη φετινή διοργάνωση;

Να έχουμε πολύ κόσμο όπως κάθε χρόνο, να αποκτήσουμε νέους θεατές που ανακαλύπτουν το φεστιβάλ, να κάνουμε νέους φίλους από τους καλεσμένους μας και το κοινό. Να έρχονται να μας μιλάνε και να μοιράζονται μαζί μας την αγάπη τους για το φεστιβάλ. Ο κόσμος είναι ο αληθινός πρωταγωνιστής σε μια διοργάνωση σαν τη δική μας και το δυνατό «παρών» του είναι η μεγαλύτερη ανταπόδοση. Για αυτό ευχαριστούμε εγκάρδια το υπουργείο Πολιτισμού για τη στήριξή του, δίχως την οποία δεν θα στέριωνε, ούτε θα μεγάλωνε το φεστιβάλ μας.

ℹ️ 11ο The Greek Film Festival in Berlin, 25-29 Μαρτίου 2026.