Σε μια συχνά «αόρατη» μορφή βίας, αυτή της οικονομικής βίας που πλήττει την αυτονομία και την αξιοπρέπεια των γυναικών, εστιάζει η 6η Ετήσια Εκθεση της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΓΓΙΑΔ) η οποία παρουσιάστηκε χθες στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων.
Από το 2021, έτος πανδημίας, οι γυναίκες που έπεσαν νεκρές ύστερα από ενδοοικογενειακή βία αυξήθηκαν δραματικά, με το ποσοστό να ξεπερνά τότε το 69%, όπως συνέβη και το 2025. Σύμφωνα με την έκθεση, πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με το σύνολο των ανθρωποκτονιών με θύματα γυναίκες από το 2010.
Τα περιστατικά οικονομικής κακοποίησης σχεδόν διπλασιάστηκαν την τελευταία τετραετία για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία και κατά την οποία, βάσει των στοιχείων της αστυνομίας, αυξήθηκαν όλες οι μορφές έμφυλης βίας, αποδεικνύοντας ότι τα στόματα ανοίγουν αλλά το φαινόμενο παραμένει υποκαταγεγραμμένο.
Σε μεγαλύτερο βαθμό, της τάξης του 10,5%, αυξήθηκαν οι καταγγελίες για σεξουαλική βία τη χρονιά που μας πέρασε (1.407), ενώ σταθερά περισσότερες είναι αυτές για ψυχολογική βία (16.729) και ακολουθούν οι καταγγελίες για σωματικές επιθέσεις (11.884). Συνολικά ο ετήσιος αριθμός των εγκλημάτων ενδοοικογενειακής βίας το 2025 (22.876) είναι σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με το 2023 (11.589) και περίπου τετραπλάσιος σε σχέση με το 2020 (5.669).
Ο εγκλωβισμός των θυμάτων σε κακοποιητικές σχέσεις μέσω της οικονομικής εξάρτησης, την οποία χρησιμοποιούν οι θύτες ως εργαλείο κοινωνικής απομόνωσης και εξαναγκασμού, ακόμα για σεξουαλικό εκβιασμό, έχει πολλά πρόσωπα. Οικονομικός έλεγχος μέχρι και το τελευταίο ευρώ, οικονομική εκμετάλλευση και απαγόρευση της εργασίας είναι μερικά από αυτά που αποτυπώνονται στις παρακάτω μαρτυρίες γυναικών στο Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών της ΓΓΙΑΔ.
Συγκλονιστικές μαρτυρίες
● «Εργαζόμουν ως καθαρίστρια σε πολλά σπίτια και ενώ εγώ στήριζα το σπίτι περισσότερο από εκείνον, που όλο άλλαζε δουλειές και έμενε συχνά άνεργος, δεν επιτρεπόταν να ξοδέψω τίποτα χωρίς να το ξέρει. Ακόμα και ρούχα ή παπούτσια που μου χάριζαν γυναίκες που δούλευα στα σπίτια τους αγχωνόμουν πώς θα βρω τρόπο να τα δικαιολογήσω».
● «Ο σύζυγος μου απαγόρευε να εργαστώ, μου έδινε 30 ευρώ την εβδομάδα για τα έξοδα του σπιτιού και έπειτα με κατηγορούσε ότι αγόραζα τα φτηνότερης και δεύτερης κατηγορίας προϊόντα γιατί ήμουν άχρηστη και δεν ήξερα να ψωνίσω».
● «Επειδή ήταν λογιστής τού είχα δώσει τους κωδικούς της τράπεζας και του taxisnet και του είχα εμπιστευτεί να κάνει εκείνος τις φορολογικές δηλώσεις και κάποιες ηλεκτρονικές πληρωμές. Είχα να μπω καιρό κι όταν μπήκα είδα ότι χρώσταγα 12.000 ευρώ σε καταναλωτικά δάνεια, δεν με είχε ενημερώσει καν και τώρα που χωρίσαμε έχω κι αυτό το φέσι να ξεχρεώσω».
● «Ενώ έχει μηνιαία εισοδήματα πολλών μηδενικών, μου αρνιόταν σθεναρά τα 100 ευρώ τον μήνα που του ζήταγα για να βλέπω έναν ψυχολόγο».
Οξυνση των διακρίσεων
Οπως επισήμανε η Ελενα Αποστολίδου, σύμβουλος κοινωνικής στήριξης της ΓΓΙΑΔ παρουσιάζοντας τα παραπάνω δεδομένα, η οικονομική βία «διαπερνά όλα τα κοινωνικά στρώματα, πλήττει όμως βαθύτερα τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες γυναικών, όπως Ρομά, μετανάστριες, άτομα με ειδικές ανάγκες, υπονομεύοντας την ήδη μειονεκτική θέση και τις δυνατότητες αποδέσμευσής τους από κακοποιητικές σχέσεις».
«Το μορφωτικό εκπαιδευτικό επίπεδο δεν λειτουργεί σαν μανδύας προστασίας. Ενώ σε ό,τι αφορά τις πολλαπλές διακρίσεις γυναίκες που επισκέφτηκαν συμβουλευτικά κέντρα κατά κύριο λόγο, σε ποσοστό 38,5%, ανέφεραν την ανεργία ως αιτία διάκρισης, ενώ σε αρκετά μικρότερα ποσοστό ανέφεραν τη μονογονεϊκή κατάσταση, την προσφυγική ή μεταναστευτική κατάσταση ή την αναπηρία,. Ενα μεγάλο ποσοστό πάλι, σχεδόν 50%, δεν ανέφερε κάποια μορφή διάκρισης» πρόσθεσε.
Το μόνο σίγουρο είναι πως η οικονομική ανεξαρτησία αποτελεί σημαντικό κλειδί για να γλιτώσει μια γυναίκα από τον θύτη της, συχνά πρώην ή νυν σύντροφο ή σύζυγο. Σε αυτές τις κατηγορίες υπαγόταν το 46% των δραστών το 2025, ενώ το 39% ήταν συγγενείς (γονιός, παιδί, αδελφός κ.ά.).
Οικονομικός στραγγαλισμός
Η έκθεση καταγράφει επίσης την οικονομική καταστροφή των γυναικών που επιφορτίζονται με όλα τα έξοδα των παιδιών μετά τη λύση του γάμου εξαιτίας της άρνησης των συζύγων να ανταποκριθούν στις ευθύνες ανατροφής των ανηλίκων.
Επίσης διαζευγμένες, ακόμα και επιζώσες ενδοοικογενειακής βίας, συχνά ξοδεύουν τεράστια ποσά για το κόστος απανωτών δικαστικών αγώνων μέχρι να υποχρεωθεί ο πρώην σύζυγος στην απόδοση διατροφής. Αλλωστε συχνά δράστες οικονομικής βίας, και μάλιστα ευκατάστατοι, ξεκινούν επανειλημμένα δαπανηρές νομικές διαδικασίες ως μέσο ψυχολογικής παρενόχλησης.
Τέλος, οι συντάκτες της μελέτης σημειώνουν το τεράστιο οικονομικό κόστος από την έμφυλη βία στην κοινωνία και το κράτος, το οποίο εκτιμάται στα 366 δισ. ετησίως στην Ε.Ε. και αφορά αφορά δαπάνες της Δικαιοσύνης, της Υγείας, αλλά και την απώλεια παραγωγικότητας, τονίζοντας την ανάγκη για σχεδιασμό στοχευμένων πολιτικών που δεν θα περιορίζονται μόνο στην καταστολή και θα επενδύουν και στην οικονομική χειραφέτηση των θυμάτων.
-320x213.jpg)
