Είναι, άραγε, τυχαίο ότι με απόσταση δώδεκα ετών, ένας Πειραιώτης βουλευτής της Αριστεράς, ο πολυβαλκανιονίκης Γρηγόρης Λαμπράκης, κι ένας 22χρονος αγωνιστής, ο γραμματέας της ΕΠΟΝ Παγκρατίου Νίκος Νικηφορίδης, πότισαν με το αίμα τους το χώμα της Θεσσαλονίκης; Αγωνιστές της ειρήνης και οι δύο με θητεία στην Εθνική Αντίσταση, ο Νικηφορίδης ταξίδεψε στην αποκαλούμενη «συμπρωτεύουσα» αλλά και «φτωχομάνα», για να ζητήσει υποστήριξη στην παγκόσμια εκστρατεία κατάργησης των πυρηνικών όπλων, ο δε Λαμπράκης να απαιτήσει απύραυλη Βαλκανική, αλληλεγγύη και συνεργασία στην περιοχή, σύμφωνα με το όραμα του Ρήγα Φεραίου. Κοινός στόχος και των δύο η Ειρήνη μέσω του αφοπλισμού, που στην πυρηνική εποχή ταυτίστηκε με το δικαίωμα στη ζωή όλης της ανθρωπότητας.
Γιατί, όμως, η Θεσσαλονίκη τόπος θυσίας αγωνιστών της ειρήνης; Η απάντηση είναι ότι το μετεμφυλιακό κράτος, που στελεχώθηκε από απόντες του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και δωσίλογους της κατοχής, την είχε επιλέξει μετά των συμμάχων ως προμαχώνα του Ψυχρού Πολέμου, αφού τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας μεταπολεμικά έγιναν και σύνορα Ανατολής – Δύσης.
Εκεί βρήκαν καταφύγιο οργανώσεις δωσίλογων που συγκρότησαν το φασιστικό παρακράτος, στενά συνδεδεμένο με το κράτος της Δεξιάς καθώς και το Παλάτι, σε σημείο που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε αναφωνήσει, μετά τη δολοφονία Λαμπράκη, «ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;», έκφραση που καλό θα ήταν να θυμάται και ο Μητσοτάκης, που αρέσκεται σε παρακρατικές πρακτικές, όπως οι υποκλοπές και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Θυμίζω ότι η κυβέρνηση Καραμανλή είχε απαγορεύσει την πρώτη Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης του 1963, συλλαμβάνοντας προληπτικά χιλιάδες υποψήφιους οδοιπόρους και απελαύνοντας ξένες αντιπροσωπείες, κυρίως από τη Βρετανία.
Καταλήγω με μια σημαντική διαφορά των διαδρομών Λαμπράκη και Νικηφορίδη, που είναι: επώνυμος, «ο γιατρός των φτωχών» και υφηγητής της Ιατρικής, ξεσήκωσε το πανελλήνιο και διεθνές κίνημα διαμαρτυρίας πέφτοντας νεκρός από ύπουλο χτύπημα με λοστό του επιβαίνοντος σε τρίκυκλο δολοφόνου του, ετάφη δε στο Πρώτο Νεκροταφείο της Αθήνας, συνοδευόμενος από μισό εκατομμύριο λαού.
Αντιθέτως, ο Νικηφορίδης δεν ετάφη πουθενά, αφού η τρυπημένη από τις σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος σορός του δεν παραδόθηκε στους γονείς του, Μενέλαο και Ευγενία, που είχαν και δυο κόρες, την Ζωή και Ολυμπία, ενταγμένες αμφότερες στο αριστερό κίνημα ώς το τέλος της ζωής τους. Η δεύτερη, κάτοικος Αγ. Παρασκευής, ερχόταν στον Βύρωνα, με πρόσκληση του ΠΑΔΟΠ, πάντοτε στις 5 Μαρτίου, ημέρα δολοφονίας του αδελφού της, για την ετήσια εκδήλωση τιμής και μνήμης του. Προ διετίας έφυγε από τη ζωή, έτσι στη φετινή εκδήλωση στις 5 Μαρτίου 2026, ώρα 12.00, δεν παρέστη στο φτωχικό μνημείο του αγωνιστή, στη συμβολή των οδών Αρήτης και Νικηφορίδη.
*Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
