Πόσο έτοιμοι είμαστε για την επόμενη κρίση;

Στη διάρκεια των επόμενων εβδομάδων θα φανεί εάν ο πόλεμος στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή θα οδηγήσει σε μια νέα ενεργειακή και διεθνή οικονομική κρίση.

Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει μια πιθανή νέα κρίση.

Δημοσιονομικό πλεονέκτημα

Σε σχέση με τις προηγούμενες κρίσεις, η Ελλάδα έχει σαφές δημοσιονομικό πλεονέκτημα στην αντιμετώπισή της. Στην κρίση που ξέσπασε το 2009 ήμασταν με διψήφιο δημοσιονομικό έλλειμμα σαν ποσοστό επί του ΑΕΠ ενώ τώρα είμαστε με μικρό δημοσιονομικό πλεόνασμα. Η διαφορά είναι τεράστια, οφείλεται κυρίως στις μνημονιακές πολιτικές και μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.

Στο θέμα του δημόσιου χρέους η εικόνα είναι μικτή. Είναι μεγαλύτερο σαν ποσοστό του ΑΕΠ από ότι ήταν το 2009.Από την άλλη είναι μνημονιακά ρυθμισμένο και απέχουμε μία εξαετία από την αναγκαστική σταδιακή ανανέωσή του με όρους της αγοράς.

Είμαστε ασφαλείς αν και η πιστοληπτική ικανότητα του ελληνικού Δημοσίου, BBB, υπολείπεται της αξιολόγησης του 2009.

Μεγάλες αδυναμίες

Εάν αφαιρέσουμε την εξαιρετικά σημαντική διάσταση των δημόσιων οικονομικών, παραμένουν οι μεγάλες διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.

Το εμπορικό έλλειμμα παραμένει τεράστιο σαν διψήφιο ποσοστό του ΑΕΠ. Όλοι οι δείκτες δείχνουν ότι μεγαλώνει το πρόβλημα διεθνούς ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, κινείται σε προ-μνημονιακά επίπεδα.

Δεν έγινε τίποτα για την απεξάρτησή μας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Δεν προωθήθηκαν όσο συστηματικά έπρεπε οι ΑΠΕ, θάφτηκε πρόωρα ο λιγνίτης, μηδέν στην ηλεκτροκίνηση.

Έχει μεγαλώσει η εξάρτηση της οικονομίας από τον τουρισμό, ο οποίος μπορεί να χτυπηθεί σκληρά από μια νέα κρίση ή την ψυχολογία της κρίσης.

Έχει πέσει κι άλλο ο αγροτικός τομέας παρασύροντας και τα ποσοστά αυτάρκειας. Υποτίθεται ότι μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία το 2022,θα αυξάναμε τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και θα προσαρμόζαμε τον αγροτικό τομέα στις νέες συνθήκες. Δεν έχει γίνει τίποτα ουσιαστικό.

Η βασική διαφορά

Η βασική διαφορά που κάνει πιο επώδυνη την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης κρίσης είναι η κόπωση της κοινωνίας με τη μνημονιακή και τη μετά-μνημονιακή πολιτική.

Ολοι οι κοινωνικοί δείκτες είναι στο κόκκινο και η στεγαστική κρίση χωρίς προηγούμενο. Το δημογραφικό βρίσκεται σε έξαρση και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι κατώτερο του 2008.

Επιπλέον, δύο στους τρείς βρίσκονται αντιμέτωποι με μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες.

Το 20% των ανώτερων εισοδημάτων με 44% της συνολικής κατανάλωσης.

Δεν υπάρχει στην κοινωνία το «λίπος» του 2008-2009 ενώ η ψυχολογία είναι χειρότερη από το 2023-24.

Εάν τελικά ξεσπάσει ενεργειακή και διεθνής οικονομική κρίση δεν θα καταποντιστούμε όπως το 2008-09, αλλά θα βασανιστούμε.

Χρειαζόμαστε τύχη για να αποφύγουμε τη δοκιμασία που μας έχουν προετοιμάσει.