Με την έναρξη των εργασιών για την ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας και τη δημιουργία Πάρκου Μνήμης θα συνδεθεί η 13η Πορεία Μνήμης, «Ποτέ Ξανά, Θεσσαλονίκη – Αουσβιτς», η οποία θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Κυριακή 15 Μαρτίου 2026 (11 π.μ.). Την ίδια στιγμή, πρωτοβουλία πολιτών ζητά να αναμετρηθεί επιτέλους η πόλη με την ιστορία της για να τιμώνται οι Θεσσαλονικείς θύματα του φασισμού-ναζισμού, εκκινώντας από το σβήσιμο από δρόμους της πόλης των ονομάτων συνεργατών των δυνάμεων κατοχής και την αποκατάσταση των εβραϊκών οδωνυμίων.
Με κάθε επισημότητα και διά στόματος δημάρχου Στέλιου Αγγελούδη αναγγέλθηκε χθες ότι η 13η Πορεία Μνήμης συνδέεται με την έναρξη των εργασιών για την ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας, που θα γίνουν συμβολικά λίγο πριν από την έναρξη της πορείας και αφού δεν υπάρχουν πλέον εμπόδια έπειτα από σχεδόν 70 χρόνια που ο χώρος ήταν πάρκινγκ («Εφ.Συν.» 3/3/2026 «Λεύτερη από αυτοκίνητα η πλατεία Ελευθερίας»).
Στα βήματά τους
Στη διάρκεια χθεσινής συνέντευξης Τύπου για την πορεία -που ο Δήμος Θεσσαλονίκης συνδιοργανώνει σε συνεργασία με την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και το Γενικό Προξενείο της Γαλλίας- ο κ. Αγγελούδης κάλεσε τους Θεσσαλονικείς να περπατήσουν στα βήματα των περίπου 50.000 Θεσσαλονικέων Εβραίων που οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης, τονίζοντας πως «η Πορεία Μνήμης είναι μια πράξη αντίστασης απέναντι σε όσους επιδιώκουν να αλλοιώσουν την ιστορία, αλλά και μια κίνηση βαθιάς ιστορικής αυτογνωσίας. Κάθε βήμα αυτής της πορείας είναι μια υπόσχεση ότι δεν θα επιτρέψουμε τη λήθη να καλύψει τη φρίκη». Υπογράμμισε δε πως η ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας και το Μουσείο Ολοκαυτώματος «θα υπενθυμίζουν στο διηνεκές το χρέος μιας ιστορικής στιγμής που ήταν ό,τι χειρότερο για την ανθρωπότητα».
Από την πλευρά του ο Δαβίδ Σαλτιέλ, πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, ευχαρίστησε τον Δήμο Θεσσαλονίκης, σημειώνοντας πως οι πρωτοβουλίες για την πλατεία Ελευθερίας και το Μουσείο Ολοκαυτώματος συνιστούν «ουσιαστικές πράξεις δικαίωσης για την εβραϊκή κοινότητα της πόλης και όσους χάθηκαν». Ο πρύτανης του ΔΙΠΑΕ, Σταμάτης Αγγελόπουλος, σχολίασε πως «το Ολοκαύτωμα πρέπει να δίνει αξίες στις νέες γενιές – και ως Πανεπιστήμιο το κάνουμε αυτό με ενεργό τρόπο», ενώ ο αντιπρύτανης Διεθνών Σχέσεων, Εξωστρέφειας, Διά Βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας του ΑΠΘ, Ιάκωβος Μιχαηλίδης, ανέφερε πως «η ιστορία της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης είναι ένα κομμάτι της ιστορίας του Πανεπιστημίου μας και εμείς αυτό το κομμάτι οφείλουμε να το αναδείξουμε».
Ο αντιπρύτανης Οικονομικών Υποθέσεων και Υποδομών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ιωάννης Ταμπακούδης, υπογράμμισε πως «η έναρξη εργασιών της ανάπλασης της πλατείας Ελευθερίας και η δημιουργία του Πάρκου Μνήμης αποτελούν συμβολική αλλά και ουσιαστική ενέργεια της Θεσσαλονίκης για να διατηρήσει ανεξίτηλη όχι μόνο τη μνήμη των θυμάτων, αλλά και την ιστορία των Εβραίων της πόλης μας». Τέλος, η κ. Ελένη Χοντολίδου, μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής της Πορείας Μνήμης, παρουσίασε και το πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων (1.«Πες μου» – Ντοκιμαντέρ του Νίκου Μεγγρέλη, Σάββατο 14 Μαρτίου 2026/ Αποθήκη 1, Λιμάνι, Αίθουσα Τζον Κασσαβέτης, 2. «Η τέχνη της μνήμης» – Ταινία της Αννέτας Παπαθανασίου, Κυριακή 15 Μαρτίου 2026, 19.00|Αίθουσα Allatini-Dassault και 3. Παράσταση-ντοκιμαντέρ «96%», Πρόδρομος Τσινικόρης, 12 – 22 Μαρτίου 2026, Θέατρο Αμαλία, Αμαλίας 71, Πέμπτη – Σάββατο 21.00 και Κυριακή στις 20.00).
Παρέμβαση πολιτών
Χθες δημοσιοποιήθηκε και παρέμβαση πολιτών της Θεσσαλονίκης σε κείμενο με υπογραφές στο οποίο αναλυτικά και χρονολογικά καταγράφεται η διαδικασία εξόντωσης των Θεσσαλονικέων Εβραίων, ενώ θέτουν το ερώτημα αν «τους θυμόμαστε και τους τιμάμε όπως τους αξίζει».
Οπως σημειώνουν, «η παρέμβασή μας αποσκοπεί στην ανάδειξη των διώξεων και του Ολοκαυτώματος των εβραϊκής καταγωγής συμπολιτών μας, που είχε αρχίσει μετά την κατάληψη της πόλης μας από τις ναζιστικές ορδές, με τα ταπεινωτικά καψόνια τον Ιούλιο του 1943 στην πλ. Ελευθερίας και την καταναγκαστική εργασία στην οποία υποβλήθηκαν τα άρρενα τέκνα τους από 18-45 ετών». Επιπλέον, παρατηρούν πως «από την ένταξη της Θεσσαλονίκης το 2008 στο ΔΙΚΤΥΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΑΙ ΧΩΡΙΩΝ 1940-1945 προκύπτει το καθήκον για τη δημοτική αρχή να αποκαταστήσει και να αναδείξει την “παραπεταμένη – αποσιωπημένη ιστορία της πόλης”, πέραν της μετατροπής της πλ. Ελευθερίας σε πάρκο μνήμης».
Αποκαθήλωση
Γι’ αυτό η παρέμβαση (πρωτοβουλία Τριαντάφυλλου Μηταφίδη, Ελένης Χοντολίδου και Ροίκου Θανόπουλου) συνοδεύεται με συγκεκριμένες προτάσεις για να τιμώνται οι Θεσσαλονικείς θύματα του φασισμού-ναζισμού διότι, όπως διαπιστώνουν, «η συμμετοχή της πόλης μας στην επετειακή πορεία μνήμης κάθε Μάρτιο για την αναχώρηση του πρώτου συρμού έχει περιορισμένη παρουσία από τους συμπολίτες μας».
Ζητούν αρχικά «συστηματική προβολή της ημέρας μνήμης» με εκδηλώσεις και ενημέρωση μέσω ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων και «αποκαθήλωση από δρόμους της πόλης των ονομάτων συνεργατών των δυνάμεων κατοχής και αυτών που τους υποστήριξαν, αποκατάσταση των εβραϊκών οδωνυμίων που καταργήθηκαν από τις κατοχικές διοικήσεις του Δ.Θ. και ονοματοδοσίες νέων με τα θύματα του Κάμπελ και του Αουσβιτς, πλήρη καταγραφή των υπολειμμάτων εβραϊκών τάφων που χρησιμοποιήθηκαν σε κτίρια, ανάρτηση ενημερωτικών πινακίδων και ανάκτησή τους όπου είναι δυνατό και διεκδίκηση της επιστροφής των λύτρων, των εισιτηρίων θανάτου για το Αουσβιτς και αποζημιώσεων για την καταναγκαστική εργασία».
