Ο γεωπολιτικός παράγοντας είναι πάντοτε εξαιρετικά σημαντικός, όχι μόνο σε περιόδους κρίσης, όπως εδώ και τέσσερα χρόνια συμβαίνει με την Ουκρανία. Στην προκειμένη περίπτωση η Ε.Ε. βιάστηκε να αντικαταστήσει τη μία ενεργειακή εξάρτηση με μιαν άλλη, που μπορεί να αποδειχθεί και αβέβαια και πολύ ακριβότερη, ιδιαίτερα αν επιδεινωθεί η κρίση στη Μέση Ανατολή. Η τακτική της ευρωπαϊκής ηγεσίας θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόχειρη.
Για παράδειγμα, προσέτρεξε πρόσφατα στο Κατάρ για να εξασφαλίσει και από κει ροές υγροποιημένου αερίου, αλλά η απάντηση του Εμιράτου ήταν πως αν η Ε.Ε. δεν άρει τις πρόνοιες για το μεθάνιο και την αειφορία, δεν μπορεί να την προμηθεύει με LNG. Τώρα, η μεγαλύτερη μονάδα LNG στον κόσμο έχει πληγεί από το Ιράν, οπότε η εναλλακτική του Κατάρ είναι ακόμα πιο απόμακρη.
Κι αν το Ιράν, αμυνόμενο, σκληρύνει ακόμα περισσότερο τον αποκλεισμό των στενών του Ορμούζ, αν τα ναρκοθετήσει για παράδειγμα, τα κόστη προμήθειας υδρογοναθράκων θα εκτοξευτούν, καθώς από εκεί περνάει σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Καταλαβαίνετε ότι αυτές οι εξελίξεις επηρεάζουν και μεγαλεπήβολους σχεδιασμούς, όπως ο περίφημος Κάθετος Διάδρομος, που η πραγματική πλήρης λειτουργία του απαιτεί σωρεία ρυθμιστικών αποφάσεων από όλα τα κράτη διέλευσης του αγωγού.
Η Ε.Ε. –και η Ελλάδα– επενδύει πολλά σε ένα σχέδιο που και ακριβό είναι και η ολοκλήρωσή του θα έπαιρνε πολλά χρόνια. Η εκτίμησή μου είναι ότι μετά το τέλος του ουκρανικού πολέμου και υπό την πίεση των εξελίξεων και στη Μ. Ανατολή χώρες της Ε.Ε. δεν θα ήταν απίθανο να επανεξετάσουν τη σχέση τους με τη Ρωσία. Θα ήταν χρήσιμο να θυμηθούμε ότι επί μισό και πλέον αιώνα, σε όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη τη θεωρούσε αξιόπιστο ενεργειακό σύμμαχο. Βεβαίως, ο συνδυασμός προσανατολισμού και επιλογών αυτής της Κομισιόν και του ανησυχητικού ελλείμματος ηγεσίας στην Ε.Ε. ίσως να σημαίνει ότι μια ρεαλιστική μεταστροφή μπορεί να αργήσει.
*Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων, διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου του Ερευνητικού Ινστιτούτου του Οσλο για την Ειρήνη, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Τσίπρα
