Στο καλύτερο σενάριο για τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά της Τεχεράνης αποδυναμώνει το Ιράν και δημιουργεί έναν σουνιτικό άξονα που ενισχύει το Ριάντ· στη χειρότερη, οι πετρελαιοπηγές φλέγονται, το Παλαιστινιακό μπαίνει στο ντουλάπι και η επιρροή της Σαουδικής Αραβίας υποχωρεί προσωρινά στον μουσουλμανικό κόσμο.
Αυτή την εκτίμηση διατυπώνει στο τελευταίο του άρθρο στην εφημερίδα Haaretz ο Αραβοϊσραηλινός αναλυτής Τζακ Κουρί. Θεωρεί μάλιστα ότι ο διάδοχος του θρόνου των Σαούντ έκανε στροφή 180 μοιρών και από θιασώτης της αποφυγής του πολέμου έφτασε στο σημείο να ρίξει μια φιλοπόλεμη «ζαριά» στηρίζοντας μυστικά, εδώ και λίγες εβδομάδες, τα επιθετικά σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Οχι «σαουδαραβική αυτοσυγκράτηση», αλλά σαουδαραβική ενθάρρυνση με χαρακτηριστικά ενός στοιχήματος υψηλού ρίσκου.
«Για να γίνει κατανοητή η σημασία της αλλαγής στάσης, ο μπιν Σαλμάν πρέπει να τοποθετηθεί στον περιφερειακό χάρτη της Μέσης Ανατολής του 2026. Σήμερα είναι ο πιο ισχυρός Αραβας ηγέτης του πλανήτη. Η επιρροή του εκτείνεται σχεδόν σε κάθε βασικό μέτωπο της περιοχής» γράφει ο Κουρί. Και εξηγεί: «Στη Συρία στηρίζει τον Αχμέτ αλ Σαράα και του παρέχει σημαντική νομιμοποίηση. Στον Λίβανο στηρίζει τον πρόεδρο Ζοζέφ Αούν και τον πρωθυπουργό Ναουάφ Σαλάμ στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν τη Χεζμπολάχ. Στο παλαιστινιακό μέτωπο διαδραμάτισε ρόλο στην προώθηση εκεχειρίας στη Λωρίδα της Γάζας και συνεχίζει –τουλάχιστον σε ρητορικό επίπεδο– να προωθεί τη λύση των “δύο κρατών”».
Σουνιτικός άξονας υπό διαμόρφωση
Ταυτόχρονα, ο πρίγκιπας διάδοχος εργάζεται για την εδραίωση ενός νέου περιφερειακού σουνιτικού άξονα που περιλαμβάνει την (μη αραβική) Τουρκία, την Αίγυπτο και το Κατάρ. Δεν είναι επισήμως στρατιωτική συμμαχία, λειτουργεί όμως ως σημείο αναφοράς απέναντι στο (σιιτικό) Ιράν.
Ο διάδοχος έχει μετατρέψει τη Σαουδική Αραβία σε δύναμη πρωτοβουλίας – επενδύοντας εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, συνάπτοντας συμμαχίες, διαμεσολαβώντας σε συγκρούσεις και επιδιώκοντας να διαμορφώσει μια νέα περιφερειακή τάξη, με το Ριάντ στο επίκεντρο.
«Ωστόσο, σχεδόν σε κάθε μέτωπο, το θεοκρατικό Ιράν καραδοκούσε στο παρασκήνιο: στον Λίβανο μέσω της Χεζμπολάχ, στη Συρία μέσω σιιτικών πολιτοφυλακών, στην Υεμένη μέσω των Χούθι και στη Γάζα με την υποστήριξη παλαιστινιακών οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Ισλαμική Τζιχάντ. Για τη Σαουδική Αραβία, το Ιράν δεν είναι απλώς ιδεολογικός ή δογματικός θρησκευτικός αντίπαλος. Είναι στρατηγικός ανταγωνιστής για την ηγεμονία στον μουσουλμανικό κόσμο» τονίζει ο αρθρογράφος.
Αν πράγματι ο μπιν Σαλμάν υποστήριξε την πολεμική δράση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, πήρε ένα μεγάλο ρίσκο. Στο αισιόδοξο σενάριο από τη δική του σκοπιά – όπου το καθεστώς στην Τεχεράνη καταρρέει ή αντικαθίσταται από πιο πραγματιστική ηγεσία– η Σαουδική Αραβία θα έμενε ουσιαστικά χωρίς μεγάλο περιφερειακό αντίπαλο. Ωστόσο, οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί. Αν η εκστρατεία παραταθεί, αν το καθεστώς των μουλάδων επιβιώσει ή αν ξεσπάσει ευρύτερος περιφερειακός πόλεμος, η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να πληρώσει βαρύ τίμημα.
Οι πετρελαϊκές υποδομές και οι στρατηγικές εγκαταστάσεις έχουν ήδη αποδειχθεί ευάλωτες στο παρελθόν. Επιπλέον, αν καταστεί σαφές ότι ο μπιν Σαλμάν στήριξε τον Τραμπ και τον Νετανιάχου εναντίον μιας μεγάλης μουσουλμανικής χώρας, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει επικρίσεις σε ολόκληρο τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο. Ακόμη όμως κι αν η ιρανική απειλή αποδυναμωθεί, ένα ζήτημα δεν θα εξαφανιστεί: το Παλαιστινιακό.
Κάν’ το όπως ο Αμπντάλα
Αν «ξεδοντιαστεί» το Ιράν η κατεχόμενη Παλαιστίνη θα μπορούσε να επανέλθει στο προσκήνιο με άλλον τρόπο. Ιδίως αν ο πρίγκιπας διάδοχος αναβιώσει τη λεγόμενη Σαουδαραβική Πρωτοβουλία Ειρήνης που παρουσίασε ο θείος του, ο βασιλιάς Αμπντάλα, το 2003. Εν ολίγοις -και κάπως απλουστευτικά- προτείνει την εξομάλυνση των σχέσεων της Σαουδικής Αραβίας και άλλων «πρόθυμων» αραβικών κρατών με το Ισραήλ, με αντάλλαγμα την ίδρυση, επιτέλους, ενός παλαιστινιακού κράτους.
«Εδώ βρίσκεται το στρατηγικό του δίλημμα. Θα αναλάβει μια γνήσια διπλωματική πρωτοβουλία – που θα περιλαμβάνει ουσιαστική πίεση προς το Ισραήλ και συγκεκριμένα βήματα για την προώθηση λύσης δύο κρατών; Ή θα αφήσει το ζήτημα στάσιμο και άλυτο, ώστε να μην διακινδυνεύσει τις οικονομικά προσοδοφόρες σχέσεις του με την Ουάσινγκτον;» καταλήγει ο Τζακ Κουρί.
Στη δεύτερη περίπτωση, θα βρεθούν πολλοί στον μουσουλμανικό κόσμο που θα (ξανα)μιλήσουν για προδοσία του παλαιστινιακού αγώνα από τους χρυσοποίκιλτους Σαουδάραβες.
