ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Η τραγωδία των Τεμπών παρουσιάστηκε ως το απόλυτο σοκ που θα άλλαζε τα πάντα στον ελληνικό σιδηρόδρομο. Η κυβέρνηση μίλησε για ρήξη με το παρελθόν, για άμεση στελέχωση, για εξπρές διαδικασίες που θα κάλυπταν τα κενά τα οποία αποκαλύφθηκαν με τον πιο οδυνηρό τρόπο. Το μήνυμα ήταν σαφές: η υποστελέχωση που συνέβαλε σε ένα σύστημα ευάλωτο δεν θα συνεχιζόταν. Δυστυχώς σήμερα, η εικόνα απέχει από τη ρητορική. Από τις 90 προσλήψεις fast track που ξεκίνησαν το μακρινό 2022 μόλις πριν από λίγες ημέρες πραγματοποιήθηκαν… τέσσερις! Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι εργαζόμενοι, μόλις πριν από δύο εβδομάδες ανακοινώθηκαν οι πρώτες τέσσερις προσλήψεις, εκ των οποίων μάλιστα καμία δεν αφορά σταθμάρχη ή κλειδούχο, δηλαδή δύο από τις πλέον κρίσιμες ειδικότητες για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Αν και η διαδικασία συνεχίζεται, παραμένει δραματικά αργή, με τους συνδικαλιστές να κάνουν λόγο για πρωτοφανή ολιγωρία!
Τα Τέμπη δεν ήταν μεμονωμένο ανθρώπινο λάθος. Ηταν το αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας αδυναμιών, όπως κενές οργανικές θέσεις, περιορισμένες βάρδιες, ελλιπής εκπαίδευση, προσωπικό που εργαζόταν στα όρια σε έναν οργανισμό υποστελεχωμένο. Εκείνη τη νύχτα, σύμφωνα με όσα έχουν αποκαλυφθεί, τα δύο τρίτα των οργανικών θέσεων εργασίας στον σιδηρόδρομο ήταν κενά. Ο σταθμάρχης βρισκόταν μόνος σε μια απαιτητική βάρδια, χωρίς δεύτερο έμπειρο εργαζόμενο δίπλα του.
Και το χειρότερο; Οι εργαζόμενοι είχαν προειδοποιήσει. Η έλλειψη προσωπικού και η λειτουργία με ελάχιστες βάρδιες δεν αποτελούν απλώς οργανωτικό πρόβλημα, αλλά παράγοντα κινδύνου. Γι’ αυτό και οι εξαγγελίες του 2022 για άμεση στελέχωση θεωρήθηκαν τότε κρίσιμες. Παρ’ όλα αυτά, τέσσερα χρόνια μετά, οι 90 προσλήψεις δεν έχουν ακόμη και σήμερα ολοκληρωθεί.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε σε πρόσφατο briefing ότι οι επιτυχόντες του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ «έχουν αρχίσει να τοποθετούνται» και η διαδικασία έχει προχωρήσει. Ανέφερε μάλιστα πως το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό του ΟΣΕ ανέρχεται σήμερα σε 1.414 εργαζόμενους, έναντι 1.270 το 2023, ενώ οι σταθμάρχες έχουν αυξηθεί σε 202 από 182. Εκανε και λόγο για νέο θεσμικό πλαίσιο προσλήψεων, που τέθηκε σε ισχύ τον Ιούλιο, με πιο ευέλικτες διαδικασίες, αυστηρότερη εκπαίδευση και ψυχομετρικό έλεγχο, πέραν των διαδικασιών του ΑΣΕΠ. Στόχος, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είναι η αποφυγή καθυστερήσεων και η διασφάλιση ότι στις θέσεις ευθύνης τοποθετούνται οι πλέον κατάλληλοι.
Τα βολικά μπλοκάκια
Δυστυχώς, η εικόνα που μεταφέρουν οι εργαζόμενοι τον διαψεύδει! Ο αντιπρόεδρος του σωματείου εργαζομένων του ΟΣΕ, Παντελής Μπαριανός, λέει ότι οι επιτυχόντες του διαγωνισμού δεν έχουν αρχίσει να εργάζονται. Οχι μόνο δεν έχουν αναλάβει καθήκοντα, αλλά «δεν έχουν καν περάσει την πόρτα του κτιρίου». Η καθυστέρηση, προσθέτει, οφείλεται στην επιλογή της κυβέρνησης να λειτουργεί ο σιδηρόδρομος με συμβασιούχους αντί για μόνιμο προσωπικό.
«Γιατί να τρέξουν οι προσλήψεις, αφού έχουν βολευτεί με τα μπλοκάκια;» ρωτάει με νόημα.
Μια άλλη αποκάλυψη εκ μέρους των εργαζομένων είναι πως όταν οι επιτυχόντες βλέπουν τις συνθήκες εργασίας σε ειδικότητες όπως κλειδούχοι και σταθμάρχες αποχωρούν πριν καν ξεκινήσουν. Ετσι, η διοίκηση ανατρέχει σε επιλαχόντες, παρατείνοντας ακόμη περισσότερο τη διαδικασία.
Αξίζει να σημειωθεί πως η σχολή εκπαίδευσης του ΟΣΕ λειτουργεί μόνο όταν συμπληρωθεί συγκεκριμένος αριθμός εκπαιδευόμενων, με αποτέλεσμα να προκύπτουν επιπλέον καθυστερήσεις. Η διοίκηση αποδίδει τα προβλήματα στο ΑΣΕΠ, αλλά οι εργαζόμενοι επισημαίνουν ότι σε άλλους φορείς οι διαδικασίες ολοκληρώνονται πολύ ταχύτερα…
Υπό τέτοιες συνθήκες και παρότι έχουν παρέλθει τρία χρόνια από τη σιδηροδρομική τραγωδία, κρίσιμες ειδικότητες όπως ηλεκτρονικοί και χειριστές μηχανημάτων παρουσιάζουν κενά, εντείνοντας την πίεση στο υπάρχον προσωπικό. Ξεχωριστή αίσθηση όμως προκαλεί το γεγονός ότι σε θέσεις ευθύνης, όπως για παράδειγμα του σταθμάρχη, υπηρετούν εργαζόμενοι με δελτίο παροχής υπηρεσιών. Τι κι αν στο παρελθόν, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων είχε μπλοκάρει αντίστοιχες πρακτικές, ζητώντας να μην απασχολείται τέτοιο προσωπικό σε κρίσιμα καθήκοντα ασφαλείας, απειλώντας μάλιστα τον οργανισμό με πρόστιμο 100.000 ευρώ για κάθε ημέρα μη συμμόρφωσης;
Σύμφωνα με τους συνδικαλιστές, και σήμερα υπηρετούν περισσότεροι σταθμάρχες με μπλοκάκι παρά μόνιμοι, γεγονός που εγείρει ερωτήματα όχι μόνο για την ασφάλεια των τρένων, αλλά και για τη συνέπεια του κυβερνητικού αφηγήματος.
«Αλχημεία»
Για τους 1.414 υπαλλήλους που παρουσιάζει το αρμόδιο υπουργείο, οι εργαζόμενοι κάνουν λόγο για «μαθηματική αλχημεία», δεδομένου ότι ο αριθμός προκύπτει από την ενοποίηση τριών εταιρειών (ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΓΑΙΑ ΟΣΕ), ενώ περιλαμβάνει και τους συμβασιούχους. Με απλά λόγια, η εικόνα της πολυδιαφημισμένης ενίσχυσης δεν αντικατοπτρίζει κατ’ ανάγκη μόνιμη στελέχωση, ειδικά σε κρίσιμες θέσεις.
Μπορεί η κυβέρνηση να δηλώνει αποφασισμένη να ενισχύσει τον οργανισμό και τη σιδηροδρομική ασφάλεια, αλλά το ερώτημα εξακολουθεί να υφίσταται: Γιατί χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια και μια εθνική τραγωδία ώστε να κινηθούν οι διαδικασίες που έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί από το 2022; Κακά τα ψέματα, η απάντηση είναι πολιτική. Τα Τέμπη σημάδεψαν βαθιά τη δημόσια ζωή. Αν οι δεσμεύσεις που δόθηκαν τότε δεν υλοποιηθούν άμεσα, πλήρως και χωρίς εκπτώσεις, οι ευθύνες της κυβέρνησης γίνονται διαρκείς και αποτελούν εξακολούθηση του «εγκλήματος». Γιατί η ασφάλεια δεν μπορεί να διακυβεύεται από ερμηνείες αριθμών ή από αδικαιολόγητες διοικητικές καθυστερήσεις. Και η πολιτική ευθύνη δεν καλύπτεται ούτε με ψεύδη ούτε με δηλώσεις προθέσεων.
