Ισως το Ιράν να αντέξει ως ενιαίο κράτος και η επικράτειά του να μη διασπαστεί, αλλά ακόμα και αν το θεοκρατικό καθεστώς επιβιώσει, η Ισλαμική Δημοκρατία όπως την ξέραμε από τον Φεβρουάριο του 1979 μέχρι το περασμένο Σάββατο θα αλλάξει ριζικά.
Ισως το καθεστώς σύντομα να αναγκαστεί να ικανοποιήσει τα αιτήματα του Τραμπ απλώς για να σωθεί. Και εκείνος χρειάζεται ένα συνεκτικό σχέδιο για να διαχειριστεί τη θύελλα που ο ίδιος προκάλεσε με την υπόδειξη και τη σύμπραξη του Νετανιάχου και των «γερακιών» της Ουάσινγκτον.
Τις πρώτες αυτές εκτιμήσεις διατυπώνει σε άρθρο της στην εφημερίδα Guardian η διεθνολόγος Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο έγκυρο ινστιτούτο Chatham House του Λονδίνου.
Σενάρια επιβίωσης, πολιτειακής μετάλλαξης και περιφερειακής (από)σταθεροποίησης. Εφόσον, βέβαια, δεν καταβυθιστεί η χώρα στο χάος, όπως συνέβη το 2011 στη Λιβύη και στη Συρία.
«Οι τρεις βασικοί δρώντες εισέρχονται σε αυτή τη σύγκρουση με διακριτούς στόχους», γράφει η Βακίλ. «Για την Ισλαμική Δημοκρατία, προτεραιότητα είναι η επιβίωση: να απορροφήσει το πλήγμα, να διατηρήσει επαρκή στρατιωτική και πολιτική συνοχή και να μη διακόψει την πολεμική της απάντηση.
Το Ιράν δεν μάχεται για να νικήσει με συμβατικούς όρους, αλλά το καθεστώς μάχεται για να αντέξει».
Αντίθετα, ο Τραμπ ποντάρει πάρα πολλά. «Φαίνεται να επιδιώκει ένα συντριπτικό αποτέλεσμα που θα δείχνει ότι εξουδετέρωσε έναν μακροχρόνιο αντίπαλο των ΗΠΑ. Βασίζεται στην υπόθεση ότι η συντριπτική ισχύς που πλήττει υποδομές, καίριο οπλισμό και ανώτατη ηγεσία μπορεί να υποχρεώσει την Τεχεράνη είτε σε συνθηκολόγηση είτε σε εσωτερική ρήξη» κατά την αρθρογράφο.
«Tο Ιράν μπορεί να αντέξει αυτόν τον πόλεμο, αλλά η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα επιβιώσει –αν επιβιώσει– αμετάβλητη. Η αποφασιστική φάση της σύγκρουσης δεν είναι τα αρχικά πλήγματα που βλέπουμε, αλλά η ανάδυση μιας νέας τάξης μέσα από τη διαρκή στρατιωτική πίεση. Οι ΗΠΑ μπορεί να επιτύχουν τους άμεσους στόχους τους. Το πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι αν είναι προετοιμασμένες για το ιρανικό και περιφερειακό τοπίο που θα ακολουθήσει»
Σανάμ Βακίλ διεθνολόγος
Από την πλευρά του ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου καλεί μεν τους Ιρανούς να εξεγερθούν επιδιώκοντας αλλαγή καθεστώτος, «αλλά ουσιαστικά θέλει να διασφαλίσει ότι το Ιράν θα παραμείνει απασχολημένο με την εσωτερική κρίση και στρατηγικά –αν όχι μόνιμα– αποδυναμωμένο».
Μετά τις πρώτες ημέρες βομβαρδισμών και την εκτέλεση του Χαμενεΐ, διαγράφονται πλέον αρκετές αλληλένδετες πορείες. Τις επόμενες ημέρες, ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να αναστείλει τις επιχειρήσεις, έχοντας επιφέρει σημαντικές ζημιές στο Ιράν, και να δοκιμάσει αν η πολεμική βία και ο εξαναγκασμός θα αποφέρουν παραχωρήσεις και μέτρα αποκλιμάκωσης και συνεργασίας.
Ο,τι απομένει από την ηγεσία της Τεχεράνης θα βρεθεί τότε μπροστά σε μια δεινή απόφαση: αν η διατήρηση έστω και μιας επίφασης «θεοκρατικού καθεστώτος» δικαιολογεί την υποταγή στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
«Το Ιράν μπορεί να αντέξει αυτόν τον πόλεμο, αλλά η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα επιβιώσει –αν επιβιώσει– αμετάβλητη. Η αποφασιστική φάση της σύγκρουσης δεν είναι τα αρχικά πλήγματα που βλέπουμε, αλλά η ανάδυση μιας νέας τάξης μέσα από τη διαρκή στρατιωτική πίεση.
Οι ΗΠΑ μπορεί να επιτύχουν τους άμεσους στόχους τους. Το πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι αν είναι προετοιμασμένες για το ιρανικό και περιφερειακό τοπίο που θα ακολουθήσει», καταλήγει η Σανάμ Βακίλ.
