Σε επιφυλακή βρίσκονται και οι Βρυξέλλες μετά το χτύπημα ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, αλλά και τις αντεπιθέσεις της Τεχεράνης σε τρίτες χώρες της περιοχής. Χθες, πραγματοποιήθηκε έκτακτο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών υπό την ύπατη εκπρόσωπο της Ε.Ε., Κάγια Κάλας, ενώ σήμερα συνεδριάζει επίσης εκτάκτως το Κολέγιο των Επιτρόπων για την Ασφάλεια υπό την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
«Ζητούμε μέγιστη αυτοσυγκράτηση, προστασία των αμάχων και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Η Μέση Ανατολή κινδυνεύει να χάσει πολλά από οποιονδήποτε παρατεταμένο πόλεμο. Οι επιθέσεις του Ιράν και η παραβίαση της κυριαρχίας ορισμένων χωρών στην περιοχή είναι ασυγχώρητες.
»Το Ιράν πρέπει να απόσχει από αδιάκριτες στρατιωτικές επιθέσεις. Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας προς τους εταίρους στην περιοχή που έχουν δεχθεί επίθεση ή έχουν πληγεί. Επαναλαμβάνουμε τη δέσμευσή μας για την περιφερειακή σταθερότητα και την προστασία της ζωής των πολιτών», σημείωσε η ύπατη εκπρόσωπος Κάγια Κάλας εκ μέρους των 27 υπουργών Εξωτερικών.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», στη συζήτηση οι υπουργοί εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς τον ιρανικό λαό και τόνισαν τη σημασία του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, εξέφρασαν έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή. Οι υπουργοί ζήτησαν αποκλιμάκωση και εξέφρασαν αλληλεγγύη προς τις τρίτες χώρες της περιοχής, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο των αντιποίνων από το Ιράν.
Η Κύπρος
Η ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών στην περιοχή ήταν επίσης σημαντικό στοιχείο της συζήτησης. Ο συντονισμός επί τόπου μεταξύ των κρατών-μελών βρίσκεται σε εξέλιξη και όλα τα κράτη-μέλη βρίσκονται σε επαφή με τους πολίτες τους και παρακολουθούν την κατάσταση από τις αντιπροσωπείες τους στην περιοχή.
Προς το παρόν, όλα τα κράτη-μέλη συμβουλεύουν τους πολίτες τους να μείνουν στα σπίτια τους, να αποφύγουν τα ταξίδια και να ακολουθήσουν τις τοπικές οδηγίες. Δεν υπάρχουν άμεσα σχέδια για εκκένωση, αλλά η κυπριακή προεδρία δηλώνει έτοιμη να συγκαλέσει εκ νέου συνεδρίαση της αρμόδιας αρχής, εφόσον κριθεί απαραίτητο.
Επίσης, η προεδρία διοργανώνει μια συνάντηση Τοπικού Προξενικού Συντονισμού στην Τεχεράνη και η Κύπρος έχει ενεργοποιήσει τον κόμβο κρίσης της για να διευκολύνει τις περιφερειακές εκκενώσεις σε περίπτωση ανάγκης.
Επί της ουσίας, το χτύπημα ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν κατέδειξε ένα μεγάλο χάσμα: η Ευρωπαϊκή Ενωση ούτε ρωτήθηκε ούτε ενημερώθηκε, όπως θα γινόταν στο παρελθόν. Το χάσμα με τις ΗΠΑ έχει μεγαλώσει. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Ελάχιστοι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Πολωνός Ντόναλντ Τουσκ, ήξεραν τι επρόκειτο να γίνει. Οι περισσότεροι όμως είχαν άγνοια. Μόλις άρχισαν να πέφτουν οι βόμβες, οι περισσότεροι έσπευσαν να ζητήσουν αυτοσυγκράτηση και αποκλιμάκωση.
Ανησυχία
«Καλούμε όλα τα μέρη να επιδείξουν μέγιστη αυτοσυγκράτηση, να προστατεύσουν τους πολίτες και να σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο», δήλωσε μεταξύ άλλων σε μήνυμά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Πραγματοποίησε τηλεφωνικές συνομιλίες με τον βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντάλα, τον πρόεδρο του Ισραήλ και τον σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, καθώς και με σειρά Ευρωπαίων ηγετών.
Πάντως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα κράτη της Ε.Ε. προσπαθούσαν να ευθυγραμμίσουν τις θέσεις τους. Η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο πρόσφεραν πλήρη έγκριση στις αμερικανικές προσπάθειες καταστροφής των πυρηνικών και βαλλιστικών πυραυλικών προγραμμάτων του Ιράν.
Αλλά ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ πήγε στην αντίθετη κατεύθυνση, γράφοντας «απορρίπτουμε τη μονομερή στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ». Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίκαελ Μάρτιν τόνισε την «αυτοσυγκράτηση» και τον «διάλογο».
Οι αγορές
Η Ευρώπη έχει κάθε λόγο να ανησυχεί για την κατάσταση. «Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει επενδύσει σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς που θέτουν τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σε πιθανή εμβέλεια – είδαμε τον κίνδυνο χθες με τους πυραύλους που είχαν κατεύθυνση την Κύπρο», εξήγησε διπλωμάτης της Ε.Ε.
«Επίσης, το Ιράν έχει προχωρήσει στην ικανότητα πυρηνικών όπλων. Εχει εξοπλίσει τη Ρωσία στον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας. Και φυσικά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποτελεί σίγουρα μια ανησυχία», συμπλήρωσε. Επίσης «η κατάρρευση του καθεστώτος σε ένα έθνος 90 εκατομμυρίων κατοίκων θα μπορούσε να εξαπολύσει μάχες μεταξύ φατριών, οικονομική αποδιοργάνωση και ροές προσφύγων με στόχο την Ευρώπη», σημείωσε.
Η επίθεση ήδη επηρεάζει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, οι traders προετοιμάζονται για αστάθεια. Η επικεφαλής Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε., Κάγια Κάλας, προειδοποίησε ότι η κατάσταση είναι «επικίνδυνη», όλοι οι πρόεδροι των θεσμών προέτρεψαν για αυτοσυγκράτηση. Την ίδια στιγμή, οι εθνικές πρωτεύουσες διχάζονται ως προς το πόσο να ευθυγραμμιστούν με την Ουάσινγκτον.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, έχει μεγάλη σημασία τι θα αποφασίσει σήμερα η Ε.Ε. Η συνάντηση υπό τη Φον ντερ Λάιεν δεν θα πρέπει να περιοριστεί σε διατυπώσεις ανησυχίας, αλλά σε αρχές με σαφήνεια: υποστήριξη της προστασίας των πολιτών, επιμονή στην εδαφική ακεραιότητα, ετοιμότητα για συνεργασία με αξιόπιστους δημοκρατικούς παράγοντες, συντονισμό με περιφερειακούς εταίρους για να περιοριστούν οι επιπτώσεις.
Κατάσχεση
Στο μεταξύ, σε μια παράλληλη εξέλιξη, το Βέλγιο κατάσχεσε πετρελαιοφόρο που ανήκει στον λεγόμενο ρωσικό «σκιώδη» στόλο της Ρωσίας. Το πετρελαιοφόρο «Ethera» έφερε σημαία Γουινέας και ήταν στη λίστα κυρώσεων της Ε.Ε. από τον περασμένο Οκτώβριο, καθώς και των ΗΠΑ.
Η επιχείρηση διεξήχθη το βράδυ του Σαββάτου στην ΑΟΖ του Βελγίου, με τη συμμετοχή 93 στρατιωτικών και τη βοήθεια του γαλλικού πολεμικού ναυτικού.
