Το φετινό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (5-15.3.2026) ξεκινά με μία διεθνή πρεμιέρα: Το «Ρώτα την Ι Τζιν» («Ask E. Jean») της Αϊβι Μίροπολ (που θα είναι παρούσα στην προβολή) αναφέρεται στην Τζιν Κάρολ, η οποία άσκησε μήνυση στον Ντόναλντ Τραμπ για σεξουαλική κακοποίηση και συκοφαντική δυσφήμηση και έγινε η μοναδική γυναίκα που τον κέρδισε δύο φορές σε δικαστική αίθουσα.
Οσο για τη λήξη, δέκα μέρες και 252 ταινίες μετά, θα είναι «οσκαρική»: κατ’ αρχάς θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Ο κ. Κανένας εναντίον του Πούτιν» του Ντέιβιντ Μπόρενσταϊν σε συν-σκηνοθεσία Πάβελ «Πάσα» Ταλάνκιν με θέμα τον τελευταίο, που είναι δάσκαλος και επί δυο χρόνια βιντεοσκοπούσε την εκστρατεία προπαγάνδας και στρατιωτικοποίησης στο σχολείο όπου εργαζόταν στη Ρωσία.
Το ντοκιμαντέρ είναι υποψήφιο στα φετινά Οσκαρ και φανταστείτε να κερδίσει… γιατί, μετά την προβολή του στο «Ολύμπιον», θα ακολουθήσει πάρτι μέσα στο σινεμά, από το φουαγιέ μέχρι το Πράσινο Δωμάτιο και το Δωμάτιο με Θέα, και στη συνέχεια, θα πραγματοποιηθεί απευθείας μετάδοση της 98ης τελετής απονομής των Οσκαρ. Είχε ξανασυμβεί αυτό παλαιότερα, και είχαμε ξενυχτήσει στον εξώστη για να τα δούμε ώς το πρωί… Κκοντοζυγώνει η ώρα και φέτος. Αλλά δεν τελειώνει εδώ η σχέση του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης με τα Οσκαρ: καθώς η διοργάνωση έχει αναγνωριστεί από την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών ως Oscars Eligible Festival, αυτό επιτρέπει στη βραβευμένη ταινία του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος του Φεστιβάλ να συμμετέχει στη διαδικασία προεπιλογής για το Οσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ της επόμενης χρονιάς.
Φέτος, 14 ταινίες θα διαγωνιστούν στο συγκεκριμένο τμήμα, μεταξύ των οποίων τρεις Ελλήνων σκηνοθετών: το «Αλλού ο δρόμος» της Ειρήνης Βουρλούμη (ένα πορτρέτο της Αθήνας μέσα από τις ζωές τριών βετεράνων οδηγών ταξί), το «Σωνιέρου 4» του Φωκίωνα Μπόγρη (για έναν δευτεραγωνιστή του ελληνικού, παλιού, σινεμά) και το «Bugboy» του Λουκά Παλαιοκρασσά (για τη σχέση ενός εφήβου με στραβισμό με ένα… έντομο). Σε όλα τα διαγωνιστικά του φεστιβάλ (μεταξύ αυτών, τέσσερα διεθνή) συνολικά συμμετέχουν 38 ταινίες, συμπεριλαμβανομένων εννέα ελληνικών παραγωγών. Οι περισσότερες αφορούν ιστορίες ενηλικίωσης, απώλειας, μνήμης και οικογενειακών δεσμών, αλλά και κοινωνικούς προβληματισμούς σε σχέση με την εξουσία, την ανισότητα, τη χειραφέτηση, την οικολογική κρίση και την τεχνολογική μεταμόρφωση του σύγχρονου κόσμου. Συνολικά θα προβληθούν 252 ταινίες φέτος, και από αυτές οι 80 είναι παγκόσμιες πρεμιέρες-ένας αριθμός ρεκόρ για την ιστορία του Φεστιβάλ.
Η Ζιλιέτ Μπινός θα παραβρεθεί και πάλι στη Θεσσαλονίκη με διπλή ιδιότητα αυτή τη φορά: για να παρουσιάσει την πρώτη της σκηνοθετική δουλειά, το ντοκιμαντέρ «In-I In Motion», που αποτυπώνει τη δημιουργική της συνάντηση και συνεργασία το 2007 με τον διάσημο Βρετανό χορευτή και χορογράφο Ακραμ Καν για την παράσταση «In-I», αλλά και ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, ενόψει της αντίστροφης μέτρησης για την τελετή απονομής των Βραβείων Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, η οποία θα διεξαχθεί στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2027. Μάλιστα την Τετάρτη 11.03.2026 το πρωί θα συνομιλήσει με το κοινό με θέμα «Μπροστά και πίσω από την κάμερα: το σκηνοθετικό μου ντεμπούτο στο ντοκιμαντέρ».
Τρία πρόσωπα
Τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο φέτος θα λάβουν:
● Η Θεσσαλονικιά Βουβούλα Σκούρα, στο έργο της οποίας θα γίνει και σχετικό αφιέρωμα με προβολή 20 ταινιών (από την «Εσωτερική μετανάστευση» του 1984 και τη «Σκωρία φωτός» του 1989 όπου φαίνεται και ο πειραματικός χαρακτήρας των έργων της έως τα «Ετέλ Αντνάν: Εξόριστες λέξεις», «Τα τέσσερα στάδια της σκληρότητας – Για τον Antonin Artaud» και φυσικά τα ντοκιμαντέρ της για τον Ελύτη, τον Τζόις, τη Νίκη Μαραγκού, τον Νάνο Βαλαωρίτη, τη Μέλπω Αξιώτη κ.ά.).
● Ο «κατεξοχήν ποιητής των χαμένων ταινιών» Μπιλ Μόρισον, όπως τον χαρακτήρισαν οι New York Times. Ο Αμερικανός σκηνοθέτης θα πραγματοποιήσει και masterclass με τίτλο «Αποκαλύπτοντας το κρυμμένο κάδρο», στο οποίο θα αναφερθεί στην εξέλιξή του ως καλλιτέχνη και κινηματογραφιστή, εστιάζοντας ειδικά στον ρόλο που έχει διαδραματίσει το αρχειακό υλικό στην καλλιτεχνική του πρακτική, ενώ θα προβληθούν και έξι από τις ταινίες του.
● Ο παραγωγός Γιώργος Παπαλιός, ο άνθρωπος που έχει συνδέσει το όνομά του με την αναγέννηση του ελληνικού σινεμά, στηρίζοντας και αρκετούς νέους δημιουργούς. Παράλληλα με τη βράβευση, θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Τρέχοντας τα κύματα» του Γιάννη Καραπιπερίδη για τον ίδιο, ενώ θα διατελέσει και μέλος της κριτικής επιτροπής του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος.
Το αρχείο έχει και αυτό την τιμητική του στη φετινή διοργάνωση. Με επικεφαλής τον Δημήτρη Κερκινό, επιτέλους θα δούμε ταινίες που είναι σχεδόν αδύνατον να παρουσιαστούν αλλού: με τίτλο «Ολη η μνήμη του κόσμου» το φεστιβάλ όχι μόνο θα προβάλει ένα αφιέρωμα στο ντοκιμαντέρ-αρχείο, αλλά θα κάνει και ομιλίες και ειδικές εκδόσεις για το θέμα, όπως έχουμε γράψει σε αναλυτικό ρεπορτάζ («Η βαθιά πολιτική πράξη διάσωσης των κινηματογραφικών αρχείων»).
Στη Θεσσαλονίκη θα παρευρεθεί και ο Αμερικανός συνθέτης και παραγωγός Ντέσμοντ Τσάιλντ, καθώς σε παγκόσμια πρεμιέρα θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Ο Ντέσμοντ Τσάιλντ ροκάρει τον Παρθενώνα» σε σκηνοθεσία Χέδερ Γουίντερς. Παραγωγός της ταινίας είναι ο γνωστός συνθέτης και στιχουργός Φοίβος, που ανέκαθεν ήταν θαυμαστής του Ντέσμοντ Τσάιλντ.
Τέλος, κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης μία κάμερα θα κυκλοφορεί ανάμεσά μας: ο σκηνοθέτης του «Digger», Τζώρτζης Γρηγοράκης ανέλαβε να δημιουργήσει ένα υβριδικό ντοκιμαντέρ για την ιστορία και την καθημερινότητα του φεστιβάλ, με αποτέλεσμα ο ίδιος ο θεσμός να γίνεται ταινία. Πάντα λέγαμε πως πρέπει να δημιουργηθεί ένα ντοκιμαντέρ για το κοινό του φεστιβάλ (Μυθοπλασία τον Νοέμβριο και Ντοκιμαντέρ τον Μάρτιο), καθώς υπάρχουν ακόμη χαρακτηριστικές μορφές που τις αναγνωρίζεις και παρακολουθούν τον θεσμό εδώ και δεκαετίες – δεν ξέρουμε αν θα το λάβει αυτό υπόψη του ο σκηνοθέτης, αλλά πράγματι αξίζει κάποια στιγμή να γίνει κάτι τέτοιο, καθώς αυτοί οι άνθρωποι και οι νεότεροι θεατές πλέον αποτελούν την ψυχή του θεσμού, ίσως και το λόγο ύπαρξής του.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Η διοργάνωση θα διεξαχθεί στην ιστορική έδρα του, στις αίθουσες «Ολύμπιον» και «Παύλος Ζάννας», στις αίθουσες του Λιμανιού, «Φρίντα Λιάππα», «Τώνια Μαρκετάκη», «Τζον Κασσαβέτης», «Σταύρος Τορνές», καθώς και στον κινηματογράφο «Μακεδονικόν». Παράλληλα, ταινίες θα προβάλλονται και διαδικτυακά, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του φεστιβάλ online.filmfestival.gr.
