Εκπροσώπηση απόδημου ελληνισμού: συμβολισμός και πραγματικότητα

Η δημοκρατική πολιτική εκπροσώπηση απαιτεί σχέση λογοδοσίας του εκλεγμένου πολιτικού προς το σύνολο του λαϊκού σώματος της περιφέρειάς του, το οποίο περιλαμβάνει τόσο αυτούς που τον ψήφισαν όσο και αυτούς που δεν τον ψήφισαν, αλλά και εκείνους που δεν ψήφισαν καθόλου.

Με κριτήριο τη διασφάλιση της λογοδοσίας πρέπει να αξιολογήσουμε και τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την ίδρυση εκλογικής περιφέρειας αποδήμων. Το 2023 μόλις 22.857 απόδημοι ήταν εγγεγραμμένοι για να ψηφίσουν, το 2024 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε περισσότερους από 114.000 για τις ευρωεκλογές. Ωστόσο, η λογοδοσία ενός μελλοντικού βουλευτή αποδήμων δεν θα περιορίζεται μόνο σε αυτούς που είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Δεν θα εκπροσωπεί ο βουλευτής της διασποράς μόνο όσους Ελληνες ψηφίζουν αλλά και όλους αυτούς που δεν ψηφίζουν, το σύνολο δηλαδή των 5-7 εκατομμυρίων Ελλήνων ομογενών.

Το πρώτο σημαντικό σημείο προβληματισμού είναι ο προτεινόμενος αριθμός των εδρών. Τρεις βουλευτές δεν επαρκούν για να εκπροσωπήσουν έναν πληθυσμό εκατομμυρίων ομογενών. Το δεύτερο ζήτημα είναι η τεράστια γεωγραφική έκταση και η πολυμορφία της διασποράς. Ελληνες σε Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία, Αφρική, Ασία και Απω Ανατολή ζουν σε εντελώς διαφορετικές κοινωνικοπολιτικές συνθήκες οι οποίες επηρεάζουν τις συλλογικές τους ανάγκες. Θα είναι άρα δύσκολο τρεις, μονάχα, βουλευτές να κατανοούν τις ανάγκες όλης της πολυπλοκότητας των διαφόρων συνειδήσεων που γεννούν οι τόποι στους οποίους ζουν οι ομογενείς.

Ενας βουλευτής της διασποράς θα έχει μια εξαιρετικά απαιτητική θέση υπό το παρόν σχέδιο νόμου. Θα είναι υπόλογος σε εκατομμύρια πολίτες, θα πρέπει να συνδέεται με ελληνικές κοινότητες σε ολόκληρο τον κόσμο και να μην περιορίζεται στο τοπικό και το οικείο, να κατανοεί σε βάθος τις προκλήσεις σε χώρες όπου ίσως δεν έχει ζήσει ποτέ, συχνά χωρίς αξιόπιστα στοιχεία για το μέγεθος και τις ανάγκες της κάθε ελληνικής κοινότητας. Θα χρειαστεί υλικοτεχνική υποστήριξη, προσωπικό, αλλά και συνεχή μετακίνηση για να ασκεί στοιχειωδώς τα εκπροσωπευτικά του καθήκοντα.

Η πρώτη τροποποίηση στο παρόν σχέδιο νόμου θα μπορούσε να είναι η καθιέρωση περισσότερων της μιας περιφερειών αποδήμων οι οποίες να δεσμεύουν τόσο την προέλευση υποψήφιων βουλευτών της διασποράς όσο και το εύρος της γεωγραφικής και πληθυσμιακής εκπροσώπησης που θα τους αναλογεί. Η δεύτερη και πιο κρίσιμη τροποποίηση θα μπορούσε να είναι η αύξηση των εδρών από τις προτεινόμενες τρεις σε τέσσερις ή πέντε. Με αυτόν τον τρόπο, και το σύστημα λογοδοσίας θα είναι πιο κατανοητό αλλά και η πληθυσμιακή αναλογία πιο διαχειρίσιμη.

Αν πραγματικά επιθυμούμε να αναβαθμίσουμε τη δημοκρατία μας, οφείλουμε να μην αναλωνόμαστε στον σχεδιασμό ενός συστήματος συμβολικής εκπροσώπησης της ομογένειας, αλλά πραγματικής.

*Δημοτικός σύμβουλος του Εργατικού Κόμματος στο Νότιγχαμ της Μεγάλης Βρετανίας