Υπ’ αριθμόν 1 ύποπτος για την ατμοσφαιρική ρύπανση της Θεσσαλονίκης το flyover, αλλά κανείς δεν ασχολείται με στοχευμένες μετρήσεις! Το περιβάλλον στο πολεοδομικό συγκρότημα είναι σημαντικά επιβαρυμένο από αιωρούμενα σωματίδια PM2,5 και PM10, ωστόσο ως μόνοι ένοχοι «φωτογραφίζονται» από την αντιπεριφέρεια τα τζάκια και τα πέλετ.
Αυτά καθώς τον περασμένο Ιανουάριο και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου καταγράφηκαν στην πόλη υπερβάσεις μέτριας έντασης, με τον ομότιμο καθηγητή του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, Δημήτρη Μελά, να αναφέρει:
Μετρήσεις
«Οι μετρήσεις στη δυτική Θεσσαλονίκη δείχνουν τιμές που είναι συγκρίσιμες με αυτές που έχει το κέντρο, το οποίο αντιμετωπίζει έντονα κυκλοφοριακά προβλήματα. Κανονικά θα έπρεπε όσο απομακρυνόμαστε από το κέντρο να καταγράφουμε καλύτερη ποιότητα του αέρα, αλλά αυτό δεν ισχύει για τις περιοχές που βρίσκονται στα δυτικά της πόλης».
Η ευρωπαϊκή οδηγία για ατμοσφαιρική ρύπανση ορίζει ως όριο τις 35 ημέρες σε ετήσια βάση, ενώ σημαντικός αριθμός των υπερβάσεων, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οφείλεται και στην αφρικανική σκόνη! Χειμωνιάτικα όμως; Δυστυχώς, εδώ και χρόνια η Θεσσαλονίκη ξεπερνά τα επιτρεπόμενα όρια γι’ αυτό και η χώρα μας έχει καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (εξαιτίας των υπερβάσεων που παρατηρούνται τα τελευταία 15 χρόνια), με το πρόστιμο να αφορά τα αιωρούμενα σωματίδια PM10.
Κι ενώ περιμέναμε ότι η λειτουργία του Μετρό και τα ηλεκτρικά λεωφορεία του ΟΑΣΘ θα συντελούσαν στον περιορισμό των αέριων ρύπων, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει! «Πράγματι, δεν είναι ασυνήθιστη η εικόνα αυτή της ποιότητας του αέρα στην πόλη», παραδέχεται ο κ. Μελάς, τον οποίο ρωτήσαμε για τον ρόλο των έργων του flyover στην επιβάρυνση της ατμόσφαιρας.
Εργασίες
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το flyover αποτελεί τον νούμερο 1 ύποπτο και είναι πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Είναι πολύ φυσιολογικό, όταν γίνονται εκσκαφές, μετακινούνται μεγάλα οχήματα, γίνονται εκτεταμένες κατασκευαστικές εργασίες για πολύ καιρό. Εκείνο που δεν μπορούμε να πούμε, διότι δεν υπάρχουν επιτόπιες μετρήσεις, είναι το πόσο ακριβώς επιβαρύνει το έργο. Η περιφέρεια, που έχει δίκτυο σταθμών μέτρησης αέριων ρύπων, θα μπορούσε να κάνει αυτές τις καταγραφές, όμως προς το παρόν δεν γίνεται κάτι τέτοιο», λέει στην «Εφ.Συν.» ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ.
Από την άλλη, δήμοι του πολεοδομικού συγκροτήματος, όπως ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ο Δήμος Παύλου Μελά, ο Δήμος Δέλτα κ.λπ., έχουν εγκαταστήσει δικά τους δίκτυα παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα. Για παράδειγμα, το δίκτυο του Δήμου Παύλου Μελά είναι τοπικού χαρακτήρα με δεκατρείς σταθμούς για την ενημέρωση των πολιτών και των υπηρεσιών του δήμου.
«Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν προβλήματα σωματιδιακής ρύπανσης και αυτό το δείχνουν οι μετρήσεις. Πολλές περιοχές, όπως η Ευκαρπία και τα δημαρχεία Πολίχνης και Σταυρούπολης, εμφανίζουν αυξημένες συγκεντρώσεις σωματιδιακής ρύπανσης που ξεπερνούν τα προβλεπόμενα όρια», προσθέτει ο κ. Μελάς.
Ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Στάθης Αβραμίδης, έχει στην αρμοδιότητά του και το δίκτυο σταθμών μέτρησης αέριων ρύπων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Ο ίδιος αποδίδει τις αυξημένες τιμές σε μικροσωματίδια σε τζάκια και καυστήρες. «Πράγματι έγιναν κάποιες μετρήσεις και έδειξαν αυξημένες τιμές όταν ξεκίνησαν ο βαρύς χειμώνας και η κακοκαιρία. Δεν είναι όμως από το flyover. Επιβαρύνθηκε η ατμόσφαιρα από την καύση ξύλων σε σόμπες και τζάκια και από καυστήρες που καίνε πέλετ. Τώρα που ο καιρός βελτιώθηκε, αυτές οι τιμές έχουν υποχωρήσει», είπε στην «Εφ.Συν.».
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από τις υπερβάσεις των ορίων
Σε κάθε περίπτωση, ο Λάζαρος Σιχλετίδης, ομότιμος καθηγητής Πνευμονολογίας, τονίζει ότι ο κίνδυνος από τα αιωρούμενα σωματίδια είναι πολύ μεγάλος. «Οι υπερβάσεις των ορίων ενοχλούν τέσσερις ομάδες: τα παιδιά, τους ηλικιωμένους, τους καρδιοπαθείς κι αυτούς που έχουν χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Εχουν γίνει μελέτες ότι τα αιωρούμενα σωματίδια εισπνέονται στον πνεύμονα και δημιουργούν τοπικά φλεγμονή, ενώ με αδιευκρίνιστους μηχανισμούς εισχωρούν μέσα στα αγγεία και προκαλούν θρομβοφιλικά επεισόδια», εξηγεί.
Στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα ισχύσει από το 2030 η αυστηρότερη οδηγία που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2024, ωστόσο δεν είναι υποχρεωτική σήμερα… «Δυστυχώς, τα μέσα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης βρίσκονται υψηλότερα από αυτό που ορίζει η νέα οδηγία της Ε.Ε. Για τα PM10 θα υπάρξει μια περαιτέρω αυστηροποίηση, για τα οποία όμως εδώ και χρόνια έχουμε υπερβάσεις και δύσκολα θα καταφέρουμε να μην ξεπεράσουμε τα προβλεπόμενα μετά το 2030. Τα κριτήρια που θα αφορούν τη σωματιδιακή ρύπανση θα γίνουν αυστηρότερα κι αυτό σημαίνει ότι η χώρα θα βρεθεί σε δύσκολη θέση και θα πρέπει να αιτιολογήσει τους λόγους, γιατί δεν μπορούμε να πετύχουμε αυτά τα όρια. Σημαντικό δεν είναι να τηρούμε τα όρια, αλλά να χρειάζεται να προστατεύουμε την υγεία των κατοίκων, κι αυτό δυστυχώς σήμερα δεν επιτυγχάνεται», πρόσθεσε ο κ. Σιχλετίδης.
Στη νέα ευρωπαϊκή οδηγία υπάρχει και μια σημαντική αυστηροποίηση όσον αφορά τις συγκεντρώσεις των σωματιδίων PM2,5. Το ετήσιο όριο μειώνεται από 25 μg/m3 σε 10 μg/m3. Τι θα κάνει η Θεσσαλονίκη τότε, όταν θα σημειώνονται σημαντικές παραβιάσεις του νέου ορίου;
