Το ερώτημα που θέτει ο τίτλος δεν παραπέμπει σε κοινωνιολογικού τύπου κριτική ότι τα στελέχη της κυβέρνησης δεν έχουν ούτε άμεση ούτε έμμεση εμπειρία της αγωνίας των λαϊκών νοικοκυριών για τις τιμές στο σουπερμάρκετ, για τις τιμές των ενοικίων, των ροφημάτων ευρείας και καθημερινής κατανάλωσης κ.λπ. Αυτό ισχύει και δεν έχει μικρή σημασία, αλλά εδώ αναφερόμαστε σε κάτι άλλο: στο ότι η κυβέρνηση οχυρώνεται πίσω από τον Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, τον εθνικό πληθωρισμό που ανακοινώνει κάθε μήνα η ΕΛΣΤΑΤ, που τον Ιανουάριο ήταν 2,5%, για να ισχυριστεί δύο πράγματα: πρώτο, ότι ο πληθωρισμός έχει μειωθεί σε χαμηλά επίπεδα, επομένως και η ακρίβεια, και δεύτερο, ότι ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε σωρευτικά από το 2021 και ύστερα πολύ περισσότερο απ’ ό,τι ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή.
Αν οι ισχυρισμοί της κυβέρνησης ισχύουν, τότε πράγματι όλη η «φασαρία» για την ακρίβεια είναι είτε αντιπολιτευτικό εύρημα της αντιπολίτευσης και ιδιαίτερα της Αριστεράς είτε και φαινόμενο μαζικού κοινωνικού… ιδεασμού, καθόσον στις επίσημες μετρήσεις η ακρίβεια φιγουράρει με πολύ υψηλά ποσοστά ως το μακράν υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα των νοικοκυριών.
4 βασικά σημεία
Ωστόσο, είναι πιο εύλογο να υποθέσουμε ότι οι κυβερνητικοί ισχυρισμοί συνιστούν ενός τύπου στατιστικό… ιδεασμό που είναι πολύ μακριά από την αλήθεια. Τα λαϊκά νοικοκυριά –και όσοι τα υπερασπίζονται– έχουν δίκιο κι η κυβέρνηση άδικο. Και αυτό προκύπτει με αδήριτο στατιστικό τρόπο, διαβάζοντας «πίσω από τις γραμμές» των ανακοινώσεων της ΕΛΣΤΑΤ, αλλά και μέσα από τις γραμμές των ανακοινώσεων της Eurostat και του Ελληνα γ.γ. Εμπορίου – στην τελευταία αναφέρθηκε εκτενώς το χθεσινό πρωτοσέλιδο της εφημερίδας μας με τίτλο «Η μεγάλη ληστεία των εισοδημάτων».
Η απάντηση στο κυβερνητικό ψέμα που κρύβεται πίσω από εκλεκτική επίκληση της στατιστικής αλήθειας του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή είναι συνοπτικά η εξής:
1. Οτι ο γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) μειώθηκε ύστερα από την έξαρση του 2022 (τον Ιούνιο του 2022 ο μηνιαίος δείκτης κατέγραψε άνοδο σε ετήσια βάση κατά 12,9%) στο 2,5% τον Ιανουάριο του 2026 δεν σημαίνει ότι αυτό αποδίδει το ύψος της ακρίβειας. Η συνολική αύξηση των τιμών, αν πάρουμε ως βάση το 2020 (2020 = 100) είναι σωρευτικό μέγεθος. Δηλαδή η αύξηση του επόμενου έτους προστίθεται στην αύξηση του προηγούμενου. Σε σχέση με το 2020, η σωρευτική αύξηση του Γενικού Δείκτη μέχρι και το 2025 ανέρχεται σε 22,75%. Η αύξηση των τιμών «συσσωρεύεται» και το ζήτημα είναι πόσος είναι ο σωρευμένος όγκος της. Παίρνουμε ως βάση το 2020 διότι ήταν «ιδιαίτερο» έτος λόγω πανδημίας και μείωσης της κατανάλωσης σε ευρεία γκάμα προϊόντων λόγω λοκντάουν. Αυτό που μειώνεται είναι ο ρυθμός αύξησης των τιμών, όχι οι τιμές καθαυτές. Η κυβέρνηση κρύβεται πίσω από τις μηνιαίες διακυμάνσεις του Γενικού Δείκτη και αποφεύγει να μιλάει για τη σωρευτική αύξηση των τιμών, καλλιεργώντας τη σύγχυση ότι η μείωση των ρυθμών αύξησης του γενικού ΔΤΚ μειώνει το επίπεδο των τιμών.
2. Η κυβέρνηση αποφεύγει επίσης, ενώ μιλάει για το «καλάθι του νοικοκυριού» υπονοώντας σαφώς το λαϊκό νοικοκυριό, αποφεύγει να κάνει το επόμενο αυτονόητο βήμα, δηλαδή να αναγνωρίσει ότι αυτό έχει «ειδική σύνθεση»: περιλαμβάνει προϊόντα και υπηρεσίες θεμελιωδών αναγκών και όχι προϊόντα και υπηρεσίες «πολυτελείας» (αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι καλύπτουν «εξεζητημένες» ή πλασματικές ανάγκες, αλλά ότι δεν αναφέρονται σε θεμελιώδεις ανάγκες αναπαραγωγής της ζωής και είναι έξω από την εμβέλεια των εισοδημάτων των λαϊκών νοικοκυριών, δηλαδή δεν περιλαμβάνονται στο «καλάθι του νοικοκυριού»).
Το ζήτημα είναι λοιπόν τι γίνεται με αυτές τις κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών που συνθέτουν τις θεμελιώδεις ανάγκες αναπαραγωγής των λαϊκών νοικοκυριών. Και εδώ, η χθεσινή εγκύκλιος του γ.γ. Εμπορίου με τον αναλυτικό πίνακα διακύμανσης των τιμών από το 2021 μέχρι σήμερα αποδεικνύει ότι σε όλες αυτές τις θεμελιώδεις κατηγορίες ανεξαιρέτως, η αύξηση των τομών από το 2021 έως σήμερα είναι υψηλότερη έως πολύ υψηλότερη του γενικού ΔΤΚ (από υπερδιπλάσια έως και οκταπλάσια!). Χθες παρουσιάσαμε πίνακα με τις σχετικές αυξήσεις σε τρόφιμα, ποτά και ροφήματα ευρείας λαϊκής κατανάλωσης. Σήμερα παρουσιάζουμε πίνακα με τις αυξήσεις σε άλλες κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών. Δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις: με μια απλή ματιά, αντιλαμβάνεται κανείς ότι η σωρευτική αύξηση είναι πολλαπλάσια του γενικού ΔΤΚ.
3. Με βάση την τελευταία ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, ο Γενικός Δείκτης, με αφετηρία το 2020, τον Δεκέμβριο του 2025 ήταν αυξημένος κατά 22,56%. Οι επιμέρους κατηγορίες των θεμελιωδών συστατικών του καλαθιού του νοικοκυριού όμως είχαν αυξηθεί πολύ περισσότερο. Να γιατί η σωρευτική αύξηση του κατώτατου μισθού (που δεν τον παίρνουν καν όλοι οι εργαζόμενοι, καθώς έχουν αυξηθεί σημαντικά οι θέσεις μερικής και γενικώς «ευέλικτης» εργασίας) κατά 32,7% από το 2021 είναι αδύνατο να αντισταθμίσει την αύξηση των τιμών, δηλαδή να ανακόψει την ακρίβεια.
4. Ενα απλό παράδειγμα μας αποκαλύπτει την ακαταλληλότητα του γενικού ΔΤΚ να αποδώσει το μέγεθος της ακρίβειας και αφορά το κόστος στέγασης. Στην τελευταία ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, τα ενοίκια κατοικιών αντιπροσώπευαν το 0,34 του συνολικού 2,5% του πληθωρισμού Ιανουαρίου 2026, δηλαδή το 13,6% του Γενικού Δείκτη. Οποιος έχει στοιχειώδη εμπειρία των τιμών ενοικίων, καταλαβαίνει ότι ένα μέσο ενοίκιο νοικοκυριού (παίρνοντας όλη την γκάμα, από μονογονεϊκά έως πολυμελή) δεν είναι κατώτερο των 600 ευρώ. Αν το μέσο λαϊκό νοικοκυριό έχει μέσο συνολικό εισόδημα 2.000 ευρώ και το ξοδεύει όλο για το «καλάθι» προϊόντων και υπηρεσιών που προμηθεύεται, τότε το κόστος ενοικίου αντιπροσωπεύει το 30% του μηναίου εισοδήματός του, δηλαδή του δικού του «Γενικού Δείκτη»…
Συμπέρασμα: Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή είναι εντελώς ακατάλληλος για να αποδώσει το μέγεθος της ακρίβειας στο «καλάθι» του λαϊκού νοικοκυριού. Απαιτείται Γενικός Δείκτης Τιμών για το «καλάθι» του λαϊκού νοικοκυριού. Οποιος ελπίζει ότι η κυβέρνηση ή η ΕΛΣΤΑΤ θα προχωρήσουν σε αυτό το βήμα, ας σηκώσει το χέρι του…
ΣΥΡΙΖΑ: «Αριστεία» Ν.Δ. και στην ακρίβεια
Με ανακοίνωσή του το γραφείο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. απαντά στη Ν.Δ. για τον πληθωρισμό, σημειώνοντας ότι «είναι γνωστή σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία η «αριστεία» της Νέας Δημοκρατίας στα ψέματα και στη διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Πρόσφατο επίτευγμα, το ζήτημα του πληθωρισμού.
Αναρωτιόμαστε τι και ποιον ακριβώς αμφισβητεί η Ν.Δ.: Το πρόσφατο δελτίο παρακολούθησης του πληθωρισμού της Τραπέζης της Ελλάδος αναφέρει ρητά πως ενώ ο μέσος όρος του πληθωρισμού στην ευρωζώνη για το 2025 ήταν στο 2,1%, στην Ελλάδα έφτασε στο 2,9%, ενώ ο δομικός πληθωρισμός ανήλθε στο 3,6%. Μήπως τα στοιχεία της ΤτΕ είναι ψευδή ή παραποιημένα; Ή μήπως η εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, που δείχνει ότι από το 2021 ώς το 2025 το ψωμί έχει ακριβύνει κατά 43%, το κρέας κατά 110% και τα είδη ένδυσης κατά 77%, είναι κι αυτή υπό αμφισβήτηση από το κόμμα του κ. Μητσοτάκη;
Από εκεί και πέρα, το να λέει το κόμμα των υποκλοπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ, των καρτέλ και των σκανδάλων ότι δεν ανέχεται τα ψεύδη προκαλεί μόνο γέλιο. Και, σε κάθε περίπτωση, αν το κόμμα του κ. Μητσοτάκη αμφισβητεί τα στοιχεία της ΤτΕ, μπορεί να επαναφέρει, μέσω της «Ομάδας Αλήθειας», τον κ. Στουρνάρα στην τάξη. Σε αυτά έχει αριστεία, όπως και στη φτωχοποίηση των νοικοκυριών».
