Σήμερα αναμένεται να ψηφιστεί από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ενεργή Μάχη» που, εν όψει της νέας αντιπυρικής περιόδου, εισάγει σειρά από καινοτομίες, χωρίς να λείπουν τα ερωτήματα για τη σκοπιμότητά τους αλλά και την υποστελέχωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των φορέων που θα κληθούν να τις εφαρμόσουν στην πράξη.
Ανάμεσα στις καινοτομίες, η προδιαγεγραμμένη καύση σε δασικές περιοχές, η αναβάθμιση της εκπαίδευσης των πυροσβεστών, η αναβάθμιση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ), η σύσταση 13 επιχειρησιακών κέντρο στα πρότυπα του Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) ανά περιφέρεια, όπως και η υποχρεωτική κατάρτιση σχεδίων προστασίας από πλημμύρες και πυρκαγιές από την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Επίσης, προβλέπεται η σύσταση ειδικών επιτροπών, όπως εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου, αλλά και η χρήση πυρομετεωρολόγων στο πεδίο για την καλύτερη αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Οπως πάντως είχαμε γράψει στις 24 Δεκεμβρίου («Αλλο ένα νομοσχέδιο για την πολιτική προστασία»), το βασικό υφιστάμενο πλαίσιο (ν. Χαρδαλιά 4662 του 2020) παραμένει εν πολλοίς ανενεργό και ανεφάρμοστο ακόμα και σε βασικές δομές, ενώ έχει τροποποιηθεί συνολικά 7 φορές την τελευταία πενταετία.
Οι εισηγητές της αντιπολίτευσης βλέπουν εμβάθυνση της… γραφειοκρατίας και στρατιωτικοποίηση της πολιτικής προστασίας, ενώ τα περισσότερα πυρά των φορέων συγκεντρώνει η προδιαγεγραμμένη καύση. Πιο συγκεκριμένα, στην ακρόαση των φορέων ο εκπρόσωπος του ΓΕΩΤΕΕ, δασολόγος Νικόλαος Μποκάρης, σημείωσε ότι η ελεγχόμενη καύση δεν μπορεί να υιοθετηθεί ως μια γενικευμένη πρακτική αντιπυρικής προστασίας. Και η εκπρόσωπος της ΠΟΓΕΔΥ, Μαργαρίτα Γεωργιάδου, μίλησε για ένα μέτρο που δύναται τελικά να αποτελέσει παράγοντα μεγαλύτερης καταστροφής των δασών.
Ο υπουργός Γιάννης Κεφαλογιάννης, από την πλευρά του, σημείωσε ότι η προδιαγεγραμμένη καύση, που θα συντελείται κατόπιν εισήγησης των δασικών υπηρεσιών στην Πυροσβεστική και φυσικά εκτός αντιπυρικής περιόδου, θα βοηθήσει ώστε να μη φουντώνουν ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, αλλά να μειωθεί το επιφανειακό κάψιμο, να μειωθεί η συνέχεια της καύσιμης ύλης και να δημιουργηθούν ζώνες με χαμηλότερη ένταση καύσης, οι οποίες θα βοηθήσουν τις δυνάμεις πυρόσβεσης να κατασβέσουν την πυρκαγιά.
Στη συζήτηση συμμετείχαν και εκπρόσωποι των ενώσεων εθελοντών πολιτικής προστασίας (ΠΕΕΠΣ), που χαιρετίζουν τη θεσμική αναγνώριση των εθελοντών μέσω του νομοσχεδίου, ωστόσο έθεσαν σειρά από ζητήματα που παραμένουν αρρύθμιστα. Για παράδειγμα, τέθηκαν ζητήματα όπως τα Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) των εθελοντών αλλά και η «επιβράβευση» του έργου τους με την αναγνώριση της υπηρεσίας τους στα συντάξιμα έτη στο πρότυπο άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Οι ενστάσεις της αντιπολίτευσης: Γραφειοκρατία, μη πρόληψη και «πολεμικός» χαρακτήρας
Για «επικοινωνιακή αναμόρφωση» και όχι για ουσιαστική τομή στην Πολιτική Προστασία κατηγορεί το υπουργείο ο Ανδρέας Πουλάς από το ΠΑΣΟΚ. Στην τοποθέτησή του στις επιτροπές της Βουλής, ο βουλευτής αναδεικνύει τις παθογένειες του νέου νομοσχεδίου και υπογραμμίζει πως ο σκληρός πυρήνας της αναποτελεσματικότητας παραμένει ανέπαφος. Οπως υποστηρίζει, αντί για ένα σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης κρίσεων, το νομοσχέδιο φαίνεται να «ανακυκλώνει» τον προβληματικό νόμο του 2020, προσθέτοντας νέα στρώματα γραφειοκρατίας με μητρώα και επιτροπές-φαντάσματα.
Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, παραμένει το γεγονός ότι οι «πληγές» από τις πρόσφατες πυρκαγιές και πλημμύρες δεν οδήγησαν σε καμία ειλικρινή θεσμική αυτοκριτική, αφήνοντας τον κρατικό μηχανισμό χωρίς την απαραίτητη πυξίδα αξιολόγησης. Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στο κομμάτι της πρόληψης, αναφέροντας ότι η κυβέρνηση μεταφέρει ευθύνες στους ΟΤΑ χωρίς πόρους και εργαλεία, αγνοεί τον ρόλο των δασικών υπηρεσιών και του υπουργείου Περιβάλλοντος και αντιμετωπίζει την προληπτική πυροπροστασία κυρίως μέσα από ατομικές υποχρεώσεις και πρόστιμα.
Στην ομιλία του επί των άρθρων του νομοσχεδίου, ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Γιώργος Ψυχογιός, τόνισε ότι το νομοσχέδιο αποτυγχάνει επί της ουσίας να υπηρετήσει τη «μεγάλη εικόνα» της οργάνωσης, της πρόληψης και της προστασίας του ανθρώπινου δυναμικού. Ειδικότερα, κατήγγειλε τη διάταξη (άρθρο 107) που «στραγγαλίζει» τις συνδικαλιστικές ελευθερίες, ανατρέποντας ακόμα και πρόσφατους κυβερνητικούς νόμους, με συνδικαλιστές του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. να καταγγέλλουν ήδη πειθαρχικές και άλλες διώξεις επειδή ανέδειξαν κακώς κείμενα.
Οσον αφορά τους καθαρισμούς οικοπέδων (που πρέπει να ολοκληρωθούν έως τις 15 Ιουνίου), ο Γ. Ψυχογιός σημείωσε ότι η αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού πρέπει να είναι υποχρέωση των δήμων και όχι των ιδιοκτητών. Απαιτείται ενίσχυση των ΟΤΑ σε προσωπικό και μέσα, καθώς και σαφής ερμηνεία της έννοιας του «καθαρισμού». Στο δε επίμαχο σημείο της προδιαγεγραμμένης καύσης, που αναφέρεται στα άρθρα 32 και 33, ζήτησε την απόσυρση των σχετικών διατάξεως ελλείψει ολοκληρωμένης επιστημονικής διερεύνησης και μελετών, καθώς αρκετοί φορείς επισήμαναν σοβαρούς κινδύνους.
Η δε Διαμάντω Μανωλάκου από το ΚΚΕ βλέπει περισσότερο έναν μηχανισμό πολιτικής προστασίας στο πλαίσιο της πολεμικής προετοιμασίας και του νέου δόγματος πολεμικής ετοιμότητας της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ. Οπως σημείωσε, μέσω της «ενεργής μάχης» η κυβέρνηση επιδιώκει να θεσμοθετήσει την καθιέρωση της προδιαγεγραμμένης καύσης, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο των αποφάσεων της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ για την ανθεκτικότητα και την πολεμική προετοιμασία. Η κ. Μανωλάκου αναφέρθηκε ακόμα στις ρυθμίσεις για την Πυροσβεστική που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο, τονίζοντας ότι επιχειρείται η μετατροπή της σε «χωροφύλακα και εισπράκτορα», ενώ η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού μετατρέπεται σε καθαρά κατασταλτική υπηρεσία.
Τι έδειξε η διαβούλευση
Σύμφωνα πάντως με πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, οι φορείς που συζήτησαν για το νομοσχέδιο στη Βουλή εξέφρασαν ορισμένες ενστάσεις, αλλά τόνισαν ότι το νομοσχέδιο κινείται γενικά προς τη σωστή κατεύθυνση, με ανάλογη τοποθέτηση και από πλευράς ΚΕΔΕ. Οσον αφορά τη δημόσια διαβούλευση, τα περισσότερα σχόλια (428) συγκέντρωσε η προτεινόμενη αναβάθμιση της πυροσβεστικής ακαδημίας, ακολούθησε ο «εξορθολογισμός της οργάνωσης της Πυροσβεστικής» (ΔΑΕΕ, Περιφερειακά κέντρα) με 324 σχόλια και στη συνέχεια τα περισσότερα βέλη στράφηκαν κατά της ελεγχόμενης-προδιαγεγραμμένης καύσης (67 σχόλια) η οποία περιλαμβάνεται στην ευρύτερη ενότητα για τα μέτρα προληπτικής πυροπροστασίας. Παράλληλα, οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι ελήφθησαν σοβαρά υπόψη και ενσωματώθηκαν σε σημαντικό βαθμό σχόλια στο opengov, ενώ υπογραμμίζουν ότι και οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. και του ΠΑΣΟΚ εξέφρασαν αρκετά θετικά σχόλια για τον πυρήνα του νομοσχεδίου.
Ανάγκη για τροπολογία μετά τη «Βιολάντα»
Με αφορμή το τραγικό δυστύχημα στη «Βιολάντα» δεν έλειψαν οι προτάσεις για την ενσωμάτωση τροπολογίας σχετικά με τους υποχρεωτικούς ελέγχους για τα μέτρα πυροπροστασίας από την Πυροσβεστική σε χώρους μαζικής εστίασης και βιομηχανικές μονάδες. Οπως εισηγείται μεταξύ άλλων ο υποστράτηγος εν αποστρατεία και ιδρυτής της ΔΑΕΕ, Ανδριανός Γκουρμπάτσης, θα πρέπει να υπάρχει τροπολογία που να αναφέρει ότι «δεν χορηγείται πιστοποιητικό πυροπροστασίας από την αρμόδια πυροσβεστική αρχή χωρίς την προηγούμενη αυτοψία των οργάνων της».
